آشنایی با حافظ و لوازم جانبی‌اش
دمی با حافظ
آدم‌ها خواه ناخواه، یک سری لوازم جانبی دارند؛ یک سری چیزهایی که افزون بر خودشان، بهشان متصل است. حالا می‌خواهد خودش این ها را جور کرده باشد؛ یا بقیه! اگر آدم مهمی باشی، برای تعریف کردن از تو و مهارتت، هنرت، زندگی‌ات و واو به واو عمری که گذرانده‌ای، از هم جلو می‌زنند و می‌خواهند از تو بگویند! هر کس با هرچیزی که بلد است به میدان می‌آید. شاعرها با شعر، فیلم‌سازها با فیلم، گوینده‌ها با پادکست و عاشق‌ها با خواندن شعرهایت! حافظ از آنهایی است که در طول تاریخ، آدم‌های زیادی برای تره‌خورد کردن برایش، سر و دست شکانده‌اند؛ برویم ببینیم چه نتیجه‌ای داشته است. در این صفحه، چهارتا از لوازم جانبی‌های لسان‌الغیب، حافظ شیرازی معرفی می‌شوند.
عرفان حافظ
معمولا کتاب‌ها، گویاترین ابزار برای بیان حرف‌های مهم است. اگر این‌طور نبود، خدا کتاب را برای خودش انتخاب نمی‌کرد. از این جهت، حافظ هم چون با کلام خدا خیلی رفیق صمیمی بود؛ از راهکار او استفاده کرد و او هم کتاب را برای خودش انتخاب کرد. فکر می‌کنید این زنجیره همین جا تمام می‌شود؟ خیر! حالا دوستداران، منتقدان، حافظ‌شناسان و خیلی از آدم‌های دیگر، برای تعریف از حافظ، نقد اشعار او یا شناساندن او به دیگران، از او تقلب کردند و باز هم کتاب را انتخاب کردند! تا حالا جلدهای زیادی درباره‌ی لسان الغیب به چاپ رسیده و مردم آن را خوانده‌اند. اما همیشه «پُرها» بیشتر به چشم می‌آیند. پربازدیدترین‌ها، پرفروش‌ترین‌ها و پرچاپ‌ترین‌ها! کتابی که بیشترین تعداد چاپ را درباره حافظ داشته است؛ «عرفان حافظ» اثر شهید مطهری است. این کتاب با بیان عرفان نظری و عرفان عملی شروع می‌شود و شهید مطهری معتقد است دیوان حافظ اشعاری دارد که مستقیما از طریق عرفان سروده شده‌اند و به قول خودمان کم الکی نیستند این جناب حافظ! بقیه‌اش را می‌توانید به صورت صوتی، فایل فشرده یا کتاب بخوانید و لذت ببرید.
ارادت چشم بادامی‌ها
علاقه‌مندی‌های آدم‌ها با یکدیگر متفاوت است و جای هیچ نگرانی نیست! شاید یکی عاشق کتاب باشد و دوست داشته باشد با کلمات، رویای پردازی کند و شاید کسی اصلا اهل کتاب نباشد و فیلم و مستند را به آن ترجیح بدهد. هنرمندانی که حافظ را دوست دارند؛ از هیچ کاری برای شناساندن او دریغ نکرده‌اند؛ حد و مرز و ایرانی بودن هم نمی‌شناسد این حافظ شیرازی. فیلم سینمایی «شعر حافظ» یا به ژاپنی «ハーフェズ ペルシャの詩» اثری است مشترک بین کشور ایران و ژاپن که ابوالفضل جلیلی آن را ساخته است. این فیلم که به صورت نمادین به زندگی حافظ شیرازی می‌پردازد، روایتگر داستان زندگی یک حافظ قرآن با نام شمس‌الدین است. در ویکی پدیا آورده‌اند که این فیلم سینمایی،در ساوه ساخته شده است و بازیگر دختر آن، دختری است با چشم‌های کشیده به نام آسو. دیدن این فیلم تصویرسازی خوبی برای ما حافظ دوستان به وجود می‌آورد و می‌توانیم زندگی شمس‌الدین حافظ شیرازی را از دریچه نگاه کار مشترک ایران و ژاپن ببینیم. این فیلم در سال 1385ساخته شده و به اکران رسیده است.
مصحح امتحانی
شما در خانه‌تان دیوان حافظ دارید؟ تجربه نشان داده است حتی اگر اهل فضل و ادب و ادبیات ایران و ایرانی نباشید؛ حتی اگر ایرانی نباشید! در خانه‌تان یک دیوان حافظ پیدا می‌شود. من نمی‌گویم‌ها، تجربه می‌گوید. هر وقت حوصله کردید، یک نگاهی به آن بیاندازید؛ احتما رویش نوشته شده: به تصحیح محمد قزوینی. ما می‌خواهیم این حافظ شناس قدیمی و از دنیا رفته‌ی کاربلد را برایتان معرفی کنیم تا دیگر با آن نام غریبه نباشید! محمد قزوینی متولد سال 1256 بود و 72سال بعد از دنیا رفت اما چیزهای خوبی به جا گذاشت. اگر نگاهی روی جلد کتاب‌های دیوان حافظ بیندازید، متوجه می‌شوید که یکی از پرتکرارترین اسامی مصححان دیوان حافظ، متعلق به محمد قزوینی است. این پژوهشگر فرهنگ و ادب ایران، تمام وقت خودش را صرف مطالعه و تحقیق و تصحیح متون کهن می‌کرد که حاصل این کار پژوهشی، تصحیح دیوان حافظ با همکاری قاسم غنی است. این تصحیح یکی از معتبرترین تصحیح‌های دیوان حافظ است که از سال 1320تاکنون راهنمای حافظ‌شناسان به‌حساب می‌آید. یعنی مرجع اصلی و خوبی برای دوستداران حافظ است و می‌توانید با خیال راحت به آن مراجعه کنید و از شعرهای شیرین او بنوشید!
حافظ خوانی
«اینجا براتون حافظ می‌خونم و معنی می‌کنم ولی قول میدم شبیه کلاس‌های حوصله سر بر ادبیات‌تون نباشه.» این جمله‌ایست که مدیر صفحه حافظ‌خوانی در یکی از بسترهای شنیدن پادکست، برای معرفی خودش نوشته است. او نام کاربری‌اش را باده پرست گذاشته است و در قسمت‌های مختلفی که منتشر می‌کند؛ غزل‌های حافظ را می‌خواند و معنی می‌کند. کلاس ادبیات‌تان را یادتان هست؟ کتاب فارسی پر بود از اشعاری که خیلی‌ها دوست‌شان داشتند و بعضی‌ها نه! این دوست عزیزمان در رقابتی سرسخت با کلاس ادبیات، اشعار حافظ را با خوانشی مقبول برایمان آماده می‌کند و در بسترهای زیادی بارگذاری می‌کند. می‌توانید با یک جست و جوی ساده در جناب گوگل، به تمامی این بسترها دسترسی پیدا کنید و شعر بشنوید و معنی اشعار حافظ را هم دریابید. به‌نظر می‌آید شنیدن شعرهای حافظ و تامل و تفکر و تعمق و هرچیزی که بر وزن تفعل است، می‌تواند ما را از گوش دادن به بسیاری از آهنگ‌هایی که یا غمگین‌مان می‌کند یا غمگین‌تر! یا اعصاب‌مان را خورد می‌کند و حرف‌های تازه‌ای نمی‌زند؛ نجات بدهد! مراقب باشیم که چه کلماتی به خورد گوش‌هایمان می‌دهیم تا روزی روزگاری، شرمنده‌شان نشویم و بتوانیم از شنیده‌هایمان دفاع کنیم. این دفعه برای خداحافظی می‌گویم: در پناه شعر باشید؛ شعر الحق که جای خوبی است!
عطیه ضرابی
معمولا کتاب‌ها، گویاترین ابزار برای بیان حرف‌های مهم است. اگر این‌طور نبود، خدا کتاب را برای خودش انتخاب نمی‌کرد. از این جهت، حافظ هم چون با کلام خدا خیلی رفیق صمیمی بود؛ از راهکار او استفاده کرد و او هم کتاب را برای خودش انتخاب کرد. فکر می‌کنید این زنجیره همین جا تمام می‌شود؟ خیر! حالا دوستداران، منتقدان، حافظ‌شناسان و خیلی از آدم‌های دیگر، برای تعریف از حافظ، نقد اشعار او یا شناساندن او به دیگران، از او تقلب کردند و باز هم کتاب را انتخاب کردند! تا حالا جلدهای زیادی درباره‌ی لسان الغیب به چاپ رسیده و مردم آن را خوانده‌اند. اما همیشه «پُرها» بیشتر به چشم می‌آیند. پربازدیدترین‌ها، پرفروش‌ترین‌ها و پرچاپ‌ترین‌ها! کتابی که بیشترین تعداد چاپ را درباره حافظ داشته است؛ «عرفان حافظ» اثر شهید مطهری است. این کتاب با بیان عرفان نظری و عرفان عملی شروع می‌شود و شهید مطهری معتقد است دیوان حافظ اشعاری دارد که مستقیما از طریق عرفان سروده شده‌اند و به قول خودمان کم الکی نیستند این جناب حافظ! بقیه‌اش را می‌توانید به صورت صوتی، فایل فشرده یا کتاب بخوانید و لذت ببرید.
ارادت چشم بادامی‌ها
علاقه‌مندی‌های آدم‌ها با یکدیگر متفاوت است و جای هیچ نگرانی نیست! شاید یکی عاشق کتاب باشد و دوست داشته باشد با کلمات، رویای پردازی کند و شاید کسی اصلا اهل کتاب نباشد و فیلم و مستند را به آن ترجیح بدهد. هنرمندانی که حافظ را دوست دارند؛ از هیچ کاری برای شناساندن او دریغ نکرده‌اند؛ حد و مرز و ایرانی بودن هم نمی‌شناسد این حافظ شیرازی. فیلم سینمایی «شعر حافظ» یا به ژاپنی «ハーフェズ ペルシャの詩» اثری است مشترک بین کشور ایران و ژاپن که ابوالفضل جلیلی آن را ساخته است. این فیلم که به صورت نمادین به زندگی حافظ شیرازی می‌پردازد، روایتگر داستان زندگی یک حافظ قرآن با نام شمس‌الدین است. در ویکی پدیا آورده‌اند که این فیلم سینمایی،در ساوه ساخته شده است و بازیگر دختر آن، دختری است با چشم‌های کشیده به نام آسو. دیدن این فیلم تصویرسازی خوبی برای ما حافظ دوستان به وجود می‌آورد و می‌توانیم زندگی شمس‌الدین حافظ شیرازی را از دریچه نگاه کار مشترک ایران و ژاپن ببینیم. این فیلم در سال 1385ساخته شده و به اکران رسیده است.
مصحح امتحانی
شما در خانه‌تان دیوان حافظ دارید؟ تجربه نشان داده است حتی اگر اهل فضل و ادب و ادبیات ایران و ایرانی نباشید؛ حتی اگر ایرانی نباشید! در خانه‌تان یک دیوان حافظ پیدا می‌شود. من نمی‌گویم‌ها، تجربه می‌گوید. هر وقت حوصله کردید، یک نگاهی به آن بیاندازید؛ احتما رویش نوشته شده: به تصحیح محمد قزوینی. ما می‌خواهیم این حافظ شناس قدیمی و از دنیا رفته‌ی کاربلد را برایتان معرفی کنیم تا دیگر با آن نام غریبه نباشید! محمد قزوینی متولد سال 1256 بود و 72سال بعد از دنیا رفت اما چیزهای خوبی به جا گذاشت. اگر نگاهی روی جلد کتاب‌های دیوان حافظ بیندازید، متوجه می‌شوید که یکی از پرتکرارترین اسامی مصححان دیوان حافظ، متعلق به محمد قزوینی است. این پژوهشگر فرهنگ و ادب ایران، تمام وقت خودش را صرف مطالعه و تحقیق و تصحیح متون کهن می‌کرد که حاصل این کار پژوهشی، تصحیح دیوان حافظ با همکاری قاسم غنی است. این تصحیح یکی از معتبرترین تصحیح‌های دیوان حافظ است که از سال 1320تاکنون راهنمای حافظ‌شناسان به‌حساب می‌آید. یعنی مرجع اصلی و خوبی برای دوستداران حافظ است و می‌توانید با خیال راحت به آن مراجعه کنید و از شعرهای شیرین او بنوشید!
حافظ خوانی
«اینجا براتون حافظ می‌خونم و معنی می‌کنم ولی قول میدم شبیه کلاس‌های حوصله سر بر ادبیات‌تون نباشه.» این جمله‌ایست که مدیر صفحه حافظ‌خوانی در یکی از بسترهای شنیدن پادکست، برای معرفی خودش نوشته است. او نام کاربری‌اش را باده پرست گذاشته است و در قسمت‌های مختلفی که منتشر می‌کند؛ غزل‌های حافظ را می‌خواند و معنی می‌کند. کلاس ادبیات‌تان را یادتان هست؟ کتاب فارسی پر بود از اشعاری که خیلی‌ها دوست‌شان داشتند و بعضی‌ها نه! این دوست عزیزمان در رقابتی سرسخت با کلاس ادبیات، اشعار حافظ را با خوانشی مقبول برایمان آماده می‌کند و در بسترهای زیادی بارگذاری می‌کند. می‌توانید با یک جست و جوی ساده در جناب گوگل، به تمامی این بسترها دسترسی پیدا کنید و شعر بشنوید و معنی اشعار حافظ را هم دریابید. به‌نظر می‌آید شنیدن شعرهای حافظ و تامل و تفکر و تعمق و هرچیزی که بر وزن تفعل است، می‌تواند ما را از گوش دادن به بسیاری از آهنگ‌هایی که یا غمگین‌مان می‌کند یا غمگین‌تر! یا اعصاب‌مان را خورد می‌کند و حرف‌های تازه‌ای نمی‌زند؛ نجات بدهد! مراقب باشیم که چه کلماتی به خورد گوش‌هایمان می‌دهیم تا روزی روزگاری، شرمنده‌شان نشویم و بتوانیم از شنیده‌هایمان دفاع کنیم. این دفعه برای خداحافظی می‌گویم: در پناه شعر باشید؛ شعر الحق که جای خوبی است!
عطیه ضرابی