قصههای چرخش چرخفلک
سریال «چرخفلک» که بهتازگی بار دیگر راهی آنتن شبکه آیفیلم شد، از نمونههای خوب قصهگویی در قاب جادو و در قالب یک مجموعه است. شاید روایتگری نه بینقص بلکه کماشتباه این سریال، اثباتی مقابل این ادعا باشد که قصه تازهای در جهان امروز نداریم و هرچه میبینیم و میشنویم، پیش از این کسی روایت کرده است.
هرچند میتوان در برخی قصههای سریال چرخفلک زمینه یا ردی از روایتهای کهن یافت اما زبان و نگاه خلاقانه خالق اثر به سوژههای پیشین هم امیدوارکننده است و میشود گفت در برهوت قصهگویی راه و رسم پسندیدهای را پیش گرفته است. سریال، روایتگر زندگی آدمهایی از جنس امروز، با دغدغههایی ملموس و افکاری مانوس با بیشتر مخاطبان است. شخصیتهای هر قصه در بزنگاه حادثه، کردارشان قهرمانانه و گاه جالب و غریب است و همین قرابت و غریبی توامان و جزئیات خوشآبورنگ است که به قصهشان عمق و جذابیت میبخشد و آنها را در ذهن مخاطبان سریال بهیادماندنی میکند.
سریال چرخفلک از آن دست آثار است که در محتوا حرف تازهای برای گفتن دارد و در ساختار برای مخاطب ایرانی نو و دیدنی است. هر داستان از دل داستان دیگر میآید و شخصیتهایش که سوار بر چرخوفلک روزگارند، گاه از کنار یکدیگر عبور میکنند و گاه دانسته یا نادانسته بر سرنوشت هم اثر میگذارند. این شیوه قصهگویی سبب میشود نویسنده به زندگی طبقات مختلف اجتماعی نقب بزند و چشم دل بیننده را به روزگار آدمهایی که احتمالا هر روز از کنارشان رد میشود روشن کند تا مخاطب خود را جزئی از این نمایش تصور کند. این قصههای تودرتو اما ساده را علیرضا طالبزاده به رشته تحریر درآورده؛ کسی که بیشتر آثارش در تلویزیون بهیادماندنی شدند و نظر منتقدان را جلب کردند.
در بخش کارگردانی هم نسلهایی متفاوت پشت دوربین قرار گرفتند. عزیزا... حمیدنژاد، بهرام عظیمپور و احسانعبدیپور این کارگردانان هستند که حضورشان کنار همدیگر خلل چندانی به یکدستی روایت وارد نکرده است بلکه میتوان ادعا کرد که به آن ضرباهنگ بهتری بخشیده است و نشان میدهد برخلاف انتظار برخی، کار گروهی در این کشور و حتی در کارگردانی جواب میدهد. به شرط آنکه فاکتورهای دیگر سر جایشان قرار گرفته باشد.
اگر بیننده این سریال بودید، میدانید که چرخفلک سریالی اپیزودیک است که با ارفاق میتوان هر قسمتش را بهصورت مستقل و در هیات یک فیلم در نظر گرفت. فیلمی که تلاش داشته با زبان سینمایی، خوراک آماده به مخاطبانش تحویل ندهد و بدون پرگویی و دیالوگهای طولانی، بیشتر از کارکرد تصویر بهره ببرد. این شیوه بهویژه در سال 1395 که سریال برای نخستین بار راهی آنتن شد، بدیع و اندکی دور از ذهن برخی اقشار مخاطبان بود اما به مرور در دلها خانه کرد. شخصیتپردازیهای جزئینگرانه و شناخت فیلمنامهنویس از جامعه و آدمهایی که دربارهشان نوشته، باعث میشود بیننده همچنان در خلوت خیالش به آدمهایی بیندیشد که پس از پایان تصویر زندگیشان در این سریال، همچنان گرفتار مسائل بیرونی یا افکار درونیشان هستند. مشکلات و فکرهایی که به زندگی واقعی بسیاری از ما نزدیک است.
نوشین مجلسی - گروه رسانه