برق زندگی در چشمان «یاقوت»
نخستین گوساله گاومیشهای نژاد ممتاز به روش آیویاف متولد شد. دکتر ابوالفضل شیرازی، مدیر گروه پژوهشی جنینشناسی و آندرولوژی پژوهشگاه ابنسینا درباره این دستاورد بزرگ گفت: این پژوهشگاه پیش از این از روش استحصال سونوگرافیک تخمک و تولید جنین به روش لقاح آزمایشگاهی در تکثیر نژادهای ممتاز گاومیش استفاده کردهاست. درحال حاضر پژوهشگاه ابن سینا توانستهاست با استفاده از روش برداشت تخمک و لقاح آزمایشگاهی(IVF) برای نخستین بار جنینهای گاومیش از نژادهای ژنتیک ممتاز را تولید کند. انتقال این جنینها تاکنون با چند آبستنی و تولد دو گاومیش همراه بودهاست. دکتر سارا برجیان بروجنی، دامپزشک و پژوهشگر پژوهشگاه ابنسینا درباره اهمیت این موضوع توضیح داد: یکی از مهمترین چالشها در حوزه امنیت غذایی، انتخاب دامهای سازگار با اقلیم کشور و در عین حال، دارای بازده مناسب تولید است.
با توجه به سابقه طولانی پرورش گاومیش در کشور، بهعنوان یک دام بومی ارزشمند که برخلاف گونه گاو، وابستگی غذایی بسیار کمی به نهادههای دامی وارداتی دارد، در کنار خصوصیات ماندگاری بالا در گله، مقاومت نسبت به بیماریها و شرایط اقلیمی سخت، هزینه خوراک پایین و کیفیت بالای شیر (چربی بالای ۸ درصد و پروتئین 2.4درصد)، تکثیر گاومیشهای ممتاز و شکلگیری گاومیشداریهای صنعتی در کشور، تصمیمی راهبردی است. وی در ادامه افزود: با توجه به محدودیت تعداد گاومیشهای با خصوصیات برتر ژنتیک برای استفاده در گاومیشداریهای صنعتی، استفاده از فناوری «تولید آزمایشگاهی جنین» با تسریع روند اصلاح نژاد به رونق اقتصادی گاومیشداری در ایران بسیار کمک میکند. دکتر شیرازی، مدیر گروه پژوهشی جنینشناسی و آندرولوژی پژوهشگاه ابنسینا درباره اهمیت این دستاورد گفت: گاومیش دام هزاره سوم لقب گرفتهاست زیرا به لحاظ کیفیت شیر تولیدی، هزینه خوراک و ماندگاری در سطح گله بسیار سودآور بوده و کیفیت و چربی بالای شیر گاومیش (بیش از ۷ درصد چربی) در صنعت تولید محصولات لبنی بسیار حائز اهمیت است. برای نمونه، در کشور ایتالیا که از بزرگترین پرورشدهندگان گاومیش جهان و از کشورهای پیشرو و صادرکننده در زمینه محصولات لبنی است، از شیر گاومیش در تولید محصولاتی همچون پنیر موزارلا استفاده میشود. از دیگر مزایای اقتصادی گاومیش در مقایسه با گاو میتوان به هزینههای خوراک و نگهداری کمتر آن نسبت به گاو (حدود ۵۰ درصد کمتر)، ماندگاری بالا در گله و مقاومت نسبت به بیماریها و شرایط اقلیمی سخت اشاره کرد. از این رو امروزه در جهان گاومیشداری صنعتی بسیار مهم است.
وی در پایان یادآور شد: چرخه تولیدمثل گاومیش ماده بهطور طبیعی یک چرخه یک تا یک و نیم ساله است اما با روش استحصال سونوگرافیک تخمک میتوان از گاومیشهای ممتاز هر هفته یا هر دو هفته یکبار، تعداد قابل توجهی تخمک استحصال و آنها را به روش آیویاف با بهترین اسپرمها بارور کرد. به این ترتیب میتوان در یک بازه زمانی کوتاه، ژنوم گاومیشهای ممتاز را تکثیر و واحد دامداری را به حداکثر سوددهی رساند. طبیعتا این دستاورد نقشی به سزا در خودکفایی صنایع دامی کشور داشته و در شکوفایی و تحول صنعت تولید محصولات لبنی کمک شایانی خواهد کرد.