«جام‌جم» وضعیت تجارت ایران و افغانستان را بررسی می‌کند
تهران-کابل در مسیر تجارت 10میلیارد دلاری
افغانستان با توجه به اشتراکات دینی،زبانی،فرهنگی،تاریخی و مرزی یکی از کشورهایی است که همواره سهم زیادی در سبد صادراتی ایران داشته؛به‌طوری که همواره کالاهای ایرانی به این کشور صادر شده و ارزآوری قابل توجهی ازاین طریق نصیب کشورمان می‌شود.
اخیرا مسئولان دو کشور اعلام کرده‌اند که به‌دنبال ارتقای قابل توجه حجم تجارت خود هستند که به نظر می‌رسد تا پایان سال جاری این میزان به سه میلیارد دلار نیز برسد.بررسی روند صادرات ایران در بازه زمانی سال‌های ۱۳۹۲ تا ۱۴۰۲ فرازوفرودهای بسیاری داشت و در یک دهه رشد ۵/۵درصدی صادرات ایران به این کشور اتفاق افتاده است. توجه به این نکته ضروری است که در سال گذشته ایران با رشد ۱۳درصدی صادرات به افغانستان توانست ضریب بیشتری از بازار پرکشش این همسایه شرقی را به خود اختصاص دهد تا با بهره‌گیری از این فضا امنیت در این کشور و به تبع آن منطقه را افزایش دهد.بنا بر اعلام سازمان توسعه تجارت، افغانستان هفتمین مقصد کالاهای صادراتی ایران است و بر اساس آمار رسمی گمرک ایران، در 12 ماه سال ۱۴۰۲، در میان کشورهای هدف صادراتی جمهوری اسلامی ایران، بالاترین تراز تجاری مثبت با کشور افغانستان ثبت شده است.
افغانستان به‌دنبال تجارت ۱۰ میلیارد دلاری با ایران
با این حال اخیرا که سرپرست وزارت صنعت و تجارت دولت افغانستان با بیان این‌که این کشور نزدیک‌ترین مناسبات را در طول تاریخ با جمهوری اسلامی ایران داشته، گفت: به‌دنبال ارتقای سطح مبادلات تجاری دوجانبه به بیش از ۱۰میلیارد دلار هستیم.
نورالدین عزیزی، تجارت از مسیر بندر چابهار ایران ــ افغانستان ــ آسیای میانه را نزدیک‌ترین راه دسترسی این کشورها برای حمل‌ونقل کالا عنوان کرد و فراهم‌شدن امکان دائمی حمل‌ونقل کالا از این مسیر و تقویت زیرساخت‌های موجود را خواستار شد.
حسین روستایی، رایزن بازرگانی ایران در افغانستان نیز در این خصوص اظهار کرد: میزان صادرات غیرنفتی ایران به افغانستان در سال ۱۴۰۲ به یک میلیارد و ۸۷۱ میلیون دلار رسید که این میزان، افزایش 13.6درصدی را در مقایسه با زمان مشابه سال گذشته نشان می‌دهد. وی تصریح کرد: ارزش صادرات غیرنفتی ایران به افغانستان در 12ماهه سال گذشته ۲۲۴ میلیون دلار و در وزن نیز ۹۶۳ هزار تن افزایش یافت که در مجموع ارزش صادرات غیرنفتی ایران به افغانستان در سال ۱۴۰۲ به یک میلیارد و ۸۷۱میلیون دلار و به لحاظ وزنی به ۳۴۱۴ تن رسید که این میزان در مقایسه با سال گذشته ۲۸ درصد در وزن افزایش یافته است.
مقایسه تجارت تهران و کابل
آمارهای گمرک نشان می‌دهد در سال گذشته مجموع تجارت ایران با افغانستان به چهار میلیون و 426 هزار تن کالا به ارزش یک میلیارد و 913 میلیون دلار می‌رسد، این در حالی است که در سال پایانی دولت دوازدهم، یعنی ۱۳۹۹ این میزان پنج میلیون و 230 هزار تن به ارزش یک میلیارد و 75۱ میلیون دلار بود.بنابراین می‌توان گفت تجارت ایران با افغانستان در دولت سیزدهم نسبت به دولت دوازدهم با افزایش 10درصدی به لحاظ ارزشی روبه‌رو بوده است؛ به‌طوری که سال گذشته چهار میلیون و 377 تن کالای ایرانی به ارزش یک میلیارد و 870 میلیون دلار به افغانستان صادر شده، در حالی که سال 13۹۹ صادرات کالاهای ایرانی به این کشور به پنج میلیون و 223 هزار تن به ارزش یک میلیارد و 747 میلیون دلار رسیده بود.
کالاهای صادراتی و وارداتی دو کشور
بازرگانان و تجار افغانستانی بیشتر از ایران کالاهایی همچون فرآورده‌های نفتی، گازهای نفتی، شمش آهن و فولاد، گاز طبیعی، هیدروکربن‌های سبک و سنگین، مواد غذایی، اوره، انواع پلی‌اتیلن، سبزیجات و سیمان وارد می‌کنند و در عوض ایران نیز پنبه، شمش سرب، کنجد، تار نخی، کشمش و ماش، جو، شتر، نباتات مورد استفاده در صنعت عطرسازی، گاو گوشتی، سایر حیوانات زنده از نوع گاو به‌جز نژاد مولد، سنگ منگنز، طلای خام، بادام زمینی، ذرت دامی و سنگ صابون از این کشور وارد می‌کند.
رشد صادرات در دولت سیزدهم
صادرات کالاهای ایرانی به روسیه در دولت سیزدهم نسبت به دولت دوازدهم با رشد حدودا 10درصدی به لحاظ ارزشی و کاهشی حدودا 20درصدی به لحاظ وزنی روبه‌رو بوده که این امر به معنای آن است که ارزش کالاهای ایرانی بالاتر رفته و نشانه خوبی برای مراودات تجاری یک کشور است.از طرف دیگر باید به این نکته نیز اشاره کرد که سال گذشته 49 هزار تن کالا به ارزش 43 میلیون دلار از افغانستان به مرزهای شرقی کشورمان وارد شده، در حالی که سال 13۹۹ این میزان به هفت هزار تن به ارزش چهار میلیون دلار می‌رسید. واردات کالاهای افغانستانی به ایران در دولت سیزدهم نسبت به دولت دوازدهم با رشد 91درصدی به لحاظ ارزشی و رشدی حدودا 86درصدی به لحاظ وزنی روبه‌رو بوده است.همچنین تراز تجاری کشورمان با افغانستان در سال گذشته یک میلیارد و 827 میلیون دلار به نفع ایران بوده، در حالی که سال 13۹۹ تراز تجاری کشورمان با افغانستان یک میلیارد و 473 میلیون دلار به نفع ایران بوده که نشان از رشد 54 میلیون دلاری تراز تجاری در دولت سیزدهم دارد.
افغانستان به‌دنبال تجارت ۱۰ میلیارد دلاری با ایران
با این حال اخیرا که سرپرست وزارت صنعت و تجارت دولت افغانستان با بیان این‌که این کشور نزدیک‌ترین مناسبات را در طول تاریخ با جمهوری اسلامی ایران داشته، گفت: به‌دنبال ارتقای سطح مبادلات تجاری دوجانبه به بیش از ۱۰میلیارد دلار هستیم.
نورالدین عزیزی، تجارت از مسیر بندر چابهار ایران ــ افغانستان ــ آسیای میانه را نزدیک‌ترین راه دسترسی این کشورها برای حمل‌ونقل کالا عنوان کرد و فراهم‌شدن امکان دائمی حمل‌ونقل کالا از این مسیر و تقویت زیرساخت‌های موجود را خواستار شد.
حسین روستایی، رایزن بازرگانی ایران در افغانستان نیز در این خصوص اظهار کرد: میزان صادرات غیرنفتی ایران به افغانستان در سال ۱۴۰۲ به یک میلیارد و ۸۷۱ میلیون دلار رسید که این میزان، افزایش 13.6درصدی را در مقایسه با زمان مشابه سال گذشته نشان می‌دهد. وی تصریح کرد: ارزش صادرات غیرنفتی ایران به افغانستان در 12ماهه سال گذشته ۲۲۴ میلیون دلار و در وزن نیز ۹۶۳ هزار تن افزایش یافت که در مجموع ارزش صادرات غیرنفتی ایران به افغانستان در سال ۱۴۰۲ به یک میلیارد و ۸۷۱میلیون دلار و به لحاظ وزنی به ۳۴۱۴ تن رسید که این میزان در مقایسه با سال گذشته ۲۸ درصد در وزن افزایش یافته است.
مقایسه تجارت تهران و کابل
آمارهای گمرک نشان می‌دهد در سال گذشته مجموع تجارت ایران با افغانستان به چهار میلیون و 426 هزار تن کالا به ارزش یک میلیارد و 913 میلیون دلار می‌رسد، این در حالی است که در سال پایانی دولت دوازدهم، یعنی ۱۳۹۹ این میزان پنج میلیون و 230 هزار تن به ارزش یک میلیارد و 75۱ میلیون دلار بود.بنابراین می‌توان گفت تجارت ایران با افغانستان در دولت سیزدهم نسبت به دولت دوازدهم با افزایش 10درصدی به لحاظ ارزشی روبه‌رو بوده است؛ به‌طوری که سال گذشته چهار میلیون و 377 تن کالای ایرانی به ارزش یک میلیارد و 870 میلیون دلار به افغانستان صادر شده، در حالی که سال 13۹۹ صادرات کالاهای ایرانی به این کشور به پنج میلیون و 223 هزار تن به ارزش یک میلیارد و 747 میلیون دلار رسیده بود.
کالاهای صادراتی و وارداتی دو کشور
بازرگانان و تجار افغانستانی بیشتر از ایران کالاهایی همچون فرآورده‌های نفتی، گازهای نفتی، شمش آهن و فولاد، گاز طبیعی، هیدروکربن‌های سبک و سنگین، مواد غذایی، اوره، انواع پلی‌اتیلن، سبزیجات و سیمان وارد می‌کنند و در عوض ایران نیز پنبه، شمش سرب، کنجد، تار نخی، کشمش و ماش، جو، شتر، نباتات مورد استفاده در صنعت عطرسازی، گاو گوشتی، سایر حیوانات زنده از نوع گاو به‌جز نژاد مولد، سنگ منگنز، طلای خام، بادام زمینی، ذرت دامی و سنگ صابون از این کشور وارد می‌کند.
رشد صادرات در دولت سیزدهم
صادرات کالاهای ایرانی به روسیه در دولت سیزدهم نسبت به دولت دوازدهم با رشد حدودا 10درصدی به لحاظ ارزشی و کاهشی حدودا 20درصدی به لحاظ وزنی روبه‌رو بوده که این امر به معنای آن است که ارزش کالاهای ایرانی بالاتر رفته و نشانه خوبی برای مراودات تجاری یک کشور است.از طرف دیگر باید به این نکته نیز اشاره کرد که سال گذشته 49 هزار تن کالا به ارزش 43 میلیون دلار از افغانستان به مرزهای شرقی کشورمان وارد شده، در حالی که سال 13۹۹ این میزان به هفت هزار تن به ارزش چهار میلیون دلار می‌رسید. واردات کالاهای افغانستانی به ایران در دولت سیزدهم نسبت به دولت دوازدهم با رشد 91درصدی به لحاظ ارزشی و رشدی حدودا 86درصدی به لحاظ وزنی روبه‌رو بوده است.همچنین تراز تجاری کشورمان با افغانستان در سال گذشته یک میلیارد و 827 میلیون دلار به نفع ایران بوده، در حالی که سال 13۹۹ تراز تجاری کشورمان با افغانستان یک میلیارد و 473 میلیون دلار به نفع ایران بوده که نشان از رشد 54 میلیون دلاری تراز تجاری در دولت سیزدهم دارد.
امین محمودی - گروه اقتصاد