گزارشی از چالش‌ها و حال این روزهای پارچه چادری در كشور
گره های چارقدِ ایرانی
سپیده اشرفی
روی اسب نشسته و ردای بلند روی سرش، ازكنار تاج، روی اسب كشیده. یك تصویر ساده مانند دیگر عكس‌های تاریخی كه این بار سندی برای پوششی شبیه به چادر در ایران است؛ زنی كه در دل تاریخ ماندگار شد تا تاریخِ اولین پوشش شبیه به چادر، ماندگار شود. چادر یا همان چارقد تاریخچه درازی در فرهنگ ایرانی- اسلامی دارد. تنها تفاوتش با امروز این است كه قبل از انقلاب، بیشتر به شكل چادرهای رنگی و كودری بود. آن زمان تنها در مراسم یا مناسبت‌های رسمی، از چادر مشكی استفاده می‌شد. چادر مشكی به شكل امروزی، آرام آرام از یك پوشش خالی و رسمی به یك نماد ایدئولوژیك و دارای هویت و نشانه تغییر شكل داده است.
چادرِ متهم؟
وقتی می‌گوییم چادر مشكی امروز یك نشانه و دارای هویت و پیام است، ناخودآگاه پرتاب می‌شوم به فیلم سینمایی «دست‌های خالی»؛ مریلا زارعی جایی در این فیلم وقتی به عنوان متهم راهی دادگاه است و چادر را به سمتش می‌گیرند، می‌گوید: «قرار نبود لباسِ متهم بشه!» همین دیالوگ گویای تمام كاستی‌ها و خلأهایی است كه بعد از این همه سال در حوزه چادر مشكی به چشم می‌خورد. چیزی كه مینو اصلانی رئیس بسیج جامعه زنان هم به آن اشاره كرده و گفته است: «لغو الزام پوشش چادر بر سر متهمان زن اتفاق خوبی بود كه بعد از سال‌ها تأخیر بالاخره رخ داد.» اما از مشكلات فرهنگی آن كه صرف‌نظر كنیم و اگر نادیده بگیریم كه در تمام فیلم‌ها و سریال‌ها هرچه زن و دختر معمولا ضعیف و مستمند است، چادر به سر دارد، مشكلات اقتصادی بیشتر خودش را نشان می‌دهد. آن هم در همان مرحله اول یعنی پارچه چادری.
بحران واردات و قاچاق در حوزه پارچه چادری و مشكی، صحبت امروز و دیروز نیست اما شاید امروز بتوان با قاطعیت گفت نزدیك به كل پارچه‌های مشكی كه برای دوخت چادر استفاده می‌شود، وارداتی است. یعنی تولید یك پوشش كاملا ایرانی- اسلامی با
پارچه‌های خارجی.
مشكل، پارچه‌های وارداتی است
مشكل كجاست؟ یعنی توان تولید چنین پارچه‌ای را نداریم یا عزم ساختش را؟! آن‌طور كه محمدصادق مشایخ، رئیس پیشین اتحادیه بنكداران پارچه می‌گوید، توان تولید پارچه چادری صددرصد موجود است. اما مشكل كجاست؟ مشایخ به چاردیواری می‌گوید: «كشوری كه دانشكده مهندسی نساجی امیركبیرش بتواند استراتژیك‌ترین پارچه جهان را تولید كند كه یك انسان را از آسمان به زمین با این چتر نجات می‌آورد، خیلی خنده‌دار است كه نتواند پارچه چادر مشكی را تولید كند. ما توان تولید این نوع پارچه و پارچه‌های فراتر از این را داریم. مشكل این است كه هزاران مصلحت بود كه این پارچه‌ها تولید نشود. در صورتی كه برای من مسلمان ننگ است كه پارچه چادری كشورم را یا چین درست كند یا ژاپن.»
مشایخ می‌گوید: «12 سال قبل بود كه دو مهندس گفته بودند قفل رنگ چادر مشكی را هم شكسته‌اند. یعنی مشكل رنگ بود كه آن هم حل شد. اما این‌كه چرا در این كشور تولید نمی‌شود آن را نمی‌دانم. تاسف می‌خورم كه پارچه چادری ما باید رویش نوشته شود «ساخت ژاپن». صد در صد توانایی تولید آن در داخل وجود دارد. ما حتی از هندی‌ها هم در تولید پارچه پیشرفته‌تر هستیم. ما فرهنگ پارچه‌بافی را از زمان هخامنشی داشتیم. من در حوزه ساخت پارچه یك سر سوزن احساس ناتوانی نمی‌كنم.»
وی نزدیك به 17 سال در اتحادیه بنكداران پارچه فعال بوده، این بازار را به خوبی می‌شناسد. چند سال قبل بود كه در گفت‌وگویی تاكید كرده بود:«من قبول ندارم كه نمی‌توانیم جلوی واردات بی‌رویه و قاچاق كالا را بگیریم. مسؤولان باید موانع و عوامل تاثیر گذار بر خودكفایی ورشد كمی وكیفی پارچه ازجمله واردات غیراصولی وقاچاق را بر طرف كنند. ما بهترین طراح‌ها و تولیدكنندگان را داریم. رنگ و چاپ‌های عالی در كشور داریم. چاپ و تولید پارچه ما بسیار عالی است. ما مشكل تكنیك و استاد و متخصص نداریم. مشكل ما سیل پارچه‌های وارداتی وقاچاق است كه این استعدادها را ازبین می‌برد.»
ما می‌توانیم
او هنوز هم معتقد است تمام پارچه‌های چادر مشكی وارداتی است. هرچند بارها تاكید می‌كند توانایی تولید آن در داخل وجود دارد. سوال اینجاست كه چرا با وجود این توانایی، هنوز هم پارچه‌های چینی و خارجی جولان می‌دهند.
مشایخ به عنوان یكی از كسانی كه به اعتقاد خودش نزدیك به 50سال در بازار فعال بوده، می‌گوید: «این‌كه چرا پارچه تولید داخل نداریم را باید از كسانی پرسید كه تولید نمی‌كنند. باید پرسید چرا در دوره‌ای سه وزارتخانه استراتژیك با هم متحد می‌شوند و در آن زمان این خیانت در صنعت كشور اتفاق می‌افتد، ولی كسی نمی‌تواند جلوی آنها را بگیرد. حتی مجلس هم هنوز نتوانسته آن را حل كند. اشكال كار ما در مدیریت صنعت است.» این فعال بازار پارچه می‌گوید: «باید پرسید چرا كارخانه‌های نساجی ما به سرعت در حال تعطیل شدن هستند. من این را می‌دانم كه در این كشور توان ساخت هرگونه پارچه‌ای هست. حتی به نظرم ورود پارچه خارجی حرام است. این‌كه تمام بازار ما را اجناس چینی فرا گرفته باشد مایه ننگ است، چه برسد به این‌كه بحث قاچاق باشد.» صحبت‌های او درست همان نقطه‌ای است كه نیاز به فكر بیشتری از سوی مسؤولان دارد. اگر قرار باشد روزی به چادر به‌عنوان امانتِ مادر سادات افتخار كنیم، باید از همین امروز فكری به حال آن كرد.
مشایخ:
باید پرسید چرا كارخانه‌های نساجی ما به سرعت در حال تعطیل شدن هستند. من این را می‌دانم كه در این كشور توان ساخت هرگونه پارچه‌ای هست. حتی به نظرم ورود پارچه خارجی حرام است. این‌كه تمام بازار ما را اجناس چینی فرا گرفته باشد مایه ننگ است، چه برسد به این‌كه بحث قاچاق باشد
چادرِ متهم؟
وقتی می‌گوییم چادر مشكی امروز یك نشانه و دارای هویت و پیام است، ناخودآگاه پرتاب می‌شوم به فیلم سینمایی «دست‌های خالی»؛ مریلا زارعی جایی در این فیلم وقتی به عنوان متهم راهی دادگاه است و چادر را به سمتش می‌گیرند، می‌گوید: «قرار نبود لباسِ متهم بشه!» همین دیالوگ گویای تمام كاستی‌ها و خلأهایی است كه بعد از این همه سال در حوزه چادر مشكی به چشم می‌خورد. چیزی كه مینو اصلانی رئیس بسیج جامعه زنان هم به آن اشاره كرده و گفته است: «لغو الزام پوشش چادر بر سر متهمان زن اتفاق خوبی بود كه بعد از سال‌ها تأخیر بالاخره رخ داد.» اما از مشكلات فرهنگی آن كه صرف‌نظر كنیم و اگر نادیده بگیریم كه در تمام فیلم‌ها و سریال‌ها هرچه زن و دختر معمولا ضعیف و مستمند است، چادر به سر دارد، مشكلات اقتصادی بیشتر خودش را نشان می‌دهد. آن هم در همان مرحله اول یعنی پارچه چادری.
بحران واردات و قاچاق در حوزه پارچه چادری و مشكی، صحبت امروز و دیروز نیست اما شاید امروز بتوان با قاطعیت گفت نزدیك به كل پارچه‌های مشكی كه برای دوخت چادر استفاده می‌شود، وارداتی است. یعنی تولید یك پوشش كاملا ایرانی- اسلامی با
پارچه‌های خارجی.
مشكل، پارچه‌های وارداتی است
مشكل كجاست؟ یعنی توان تولید چنین پارچه‌ای را نداریم یا عزم ساختش را؟! آن‌طور كه محمدصادق مشایخ، رئیس پیشین اتحادیه بنكداران پارچه می‌گوید، توان تولید پارچه چادری صددرصد موجود است. اما مشكل كجاست؟ مشایخ به چاردیواری می‌گوید: «كشوری كه دانشكده مهندسی نساجی امیركبیرش بتواند استراتژیك‌ترین پارچه جهان را تولید كند كه یك انسان را از آسمان به زمین با این چتر نجات می‌آورد، خیلی خنده‌دار است كه نتواند پارچه چادر مشكی را تولید كند. ما توان تولید این نوع پارچه و پارچه‌های فراتر از این را داریم. مشكل این است كه هزاران مصلحت بود كه این پارچه‌ها تولید نشود. در صورتی كه برای من مسلمان ننگ است كه پارچه چادری كشورم را یا چین درست كند یا ژاپن.»
مشایخ می‌گوید: «12 سال قبل بود كه دو مهندس گفته بودند قفل رنگ چادر مشكی را هم شكسته‌اند. یعنی مشكل رنگ بود كه آن هم حل شد. اما این‌كه چرا در این كشور تولید نمی‌شود آن را نمی‌دانم. تاسف می‌خورم كه پارچه چادری ما باید رویش نوشته شود «ساخت ژاپن». صد در صد توانایی تولید آن در داخل وجود دارد. ما حتی از هندی‌ها هم در تولید پارچه پیشرفته‌تر هستیم. ما فرهنگ پارچه‌بافی را از زمان هخامنشی داشتیم. من در حوزه ساخت پارچه یك سر سوزن احساس ناتوانی نمی‌كنم.»
وی نزدیك به 17 سال در اتحادیه بنكداران پارچه فعال بوده، این بازار را به خوبی می‌شناسد. چند سال قبل بود كه در گفت‌وگویی تاكید كرده بود:«من قبول ندارم كه نمی‌توانیم جلوی واردات بی‌رویه و قاچاق كالا را بگیریم. مسؤولان باید موانع و عوامل تاثیر گذار بر خودكفایی ورشد كمی وكیفی پارچه ازجمله واردات غیراصولی وقاچاق را بر طرف كنند. ما بهترین طراح‌ها و تولیدكنندگان را داریم. رنگ و چاپ‌های عالی در كشور داریم. چاپ و تولید پارچه ما بسیار عالی است. ما مشكل تكنیك و استاد و متخصص نداریم. مشكل ما سیل پارچه‌های وارداتی وقاچاق است كه این استعدادها را ازبین می‌برد.»
ما می‌توانیم
او هنوز هم معتقد است تمام پارچه‌های چادر مشكی وارداتی است. هرچند بارها تاكید می‌كند توانایی تولید آن در داخل وجود دارد. سوال اینجاست كه چرا با وجود این توانایی، هنوز هم پارچه‌های چینی و خارجی جولان می‌دهند.
مشایخ به عنوان یكی از كسانی كه به اعتقاد خودش نزدیك به 50سال در بازار فعال بوده، می‌گوید: «این‌كه چرا پارچه تولید داخل نداریم را باید از كسانی پرسید كه تولید نمی‌كنند. باید پرسید چرا در دوره‌ای سه وزارتخانه استراتژیك با هم متحد می‌شوند و در آن زمان این خیانت در صنعت كشور اتفاق می‌افتد، ولی كسی نمی‌تواند جلوی آنها را بگیرد. حتی مجلس هم هنوز نتوانسته آن را حل كند. اشكال كار ما در مدیریت صنعت است.» این فعال بازار پارچه می‌گوید: «باید پرسید چرا كارخانه‌های نساجی ما به سرعت در حال تعطیل شدن هستند. من این را می‌دانم كه در این كشور توان ساخت هرگونه پارچه‌ای هست. حتی به نظرم ورود پارچه خارجی حرام است. این‌كه تمام بازار ما را اجناس چینی فرا گرفته باشد مایه ننگ است، چه برسد به این‌كه بحث قاچاق باشد.» صحبت‌های او درست همان نقطه‌ای است كه نیاز به فكر بیشتری از سوی مسؤولان دارد. اگر قرار باشد روزی به چادر به‌عنوان امانتِ مادر سادات افتخار كنیم، باید از همین امروز فكری به حال آن كرد.
مشایخ:
باید پرسید چرا كارخانه‌های نساجی ما به سرعت در حال تعطیل شدن هستند. من این را می‌دانم كه در این كشور توان ساخت هرگونه پارچه‌ای هست. حتی به نظرم ورود پارچه خارجی حرام است. این‌كه تمام بازار ما را اجناس چینی فرا گرفته باشد مایه ننگ است، چه برسد به این‌كه بحث قاچاق باشد