نگاهی به آثار و سبک فیلمسازی کیانوش عیاری به مناسبت تولدش
فیلمساز ی با عیار بالا
كیانوش عیاری با آن موهای شبه‌اینشتینی و محاسن تولستوی‌وارَش، نویسنده و كارگردانی سرشار از نبوغ و اندیشه است؛ گواه این مدعا هم كارنامه به لحاظ كیفی مهم و پربار اوست. عیاری دلمشغولی و دغدغه‌های اجتماعی‌اش را با زبان خلاقانه هنر سینما در هم می‌آمیزد و فیلم‌هایی عمیق و تاثیرگذار می‌سازد. او كه همواره از وجوه متظاهرانه و نمایشگرانه هنر گریزان بوده، بتدریج به زبان و شیوه‌ای خاص در واقع‌گرایی رسیده است؛ البته جنسی از واقعیت كه به شكلی ملموس و باورپذیر با تفكری هنرمندانه آمیخته شده و خروجی تماشایی و جذابی دارد.
خوشبختانه عیاری در میان فیلمسازان هم‌نسل خود، هنوز شان و استاندارد فیلمسازی‌اش را حفظ كرده و سینمایش میانه‌ای با افول اندیشه‌ای و زوال ساختاری ندارد. در حالی كه زمزمه‌هایی مبنی بر اكران «خانه پدری» عیاری با درجه‌بندی سنی وجود دارد، او این روزها مشغول ساخت سریالی به نام «87 متر» برای تلویزیون است و این خبر خوشی برای تماشاگرانی است كه خاطرات خوبی از دو سریال تحسین شده و ماندگارش، «هزاران چشم» و «روزگار قریب» دارند.
به مناسبت تولد كیانوش عیاری كه امروز 68 ساله می‌شود، نگاهی آماری داریم به كارنامه این فیلمساز صاحب سبك. همچنین گپ و گفتی هم با مهران رجبی داریم كه در سال‌های اخیر، تقریبا پای ثابت آثار كیانوش عیاری است.
كیانوش عیاری تا اینجا 12 فیلم سینمایی در كارنامه دارد؛ به نام‌های تنوره دیو، شبح كژدم، آنسوی آتش، روز باشكوه، دو نیمه سیب، آبادانی‌ها، شاخ گاو، بودن یا نبودن، سفره ایرانی، بیدار شو آرزو، خانه پدری و كاناپه.
به جز اینها یك مستند به نام «تازه‌نفس‌ها» هم از عیاری موجود است؛ فیلمی كه حال و هوای خیابان‌های پایتخت و به‌ویژه دانشگاه تهران را در سال 58 به نمایش می‌گذارد.
عیاری به عنوان كارگردان مولف، نویسندگی فیلمنامه فیلم‌های خودش را به عهده دارد. اما به‌جز اینها، او نویسنده فیلمنامه فیلم‌هایی چون مرد پنجم (سیدمحسن شهابی) و پر پرواز (خسرو معصومی) هم بوده است.
كیانوش عیاری در 17 فیلم سینمایی هم تدوینگر بود؛ زن امروز (مجید قاری‌زاده)، چوری (جواد اردكانی)، پر پرواز (خسرو معصومی)، مربای شیرین (مرضیه برومند)، سفر مردان خاكستری (امیرشهاب رضویان)، رنج و سرمستی (جهانگیر الماسی) و موقت (امیر عزیزی) از جمله فیلم‌هایی هستند كه عیاری تدوین آنها را برعهده داشت. به جز اینها عیاری غالبا تدوینگر فیلم‌های خودش است.
تهیه‌كنندگی بیشتر فیلم‌های كیانوش عیاری با خودش بوده، اما او به جز آثار خودش در سه فیلم دیگر هم تهیه كنندگی كرده: خواب خاك (سپیده فارسی)، ستایش (محمدرضا رحمانی) و پشت در خبری نیست (شبنم عرفی‌نژاد).
عیاری علاوه بر فعالیت سینمایی، چهار سریال و مجموعه تلویزیونی هم برای تلویزیون ساخته است: خانه به خانه، هزاران چشم، روزگار قریب و 87 متر. هزاران چشم و روزگار قریب از بهترین سریال‌های تاریخ تلویزیون ایران هستند و این آخری هم در مرحله فیلمبرداری است.
بیشترین همكاری كیانوش عیاری در سینما و تلویزیون با برادرش داریوش عیاری است. داریوش عیاری در 11 فیلم و سریال، مدیر فیلمبرداری آثار كیانوش عیاری بود؛ تنوره دیو، شبح كژدم، آنسوی آتش، روز باشكوه، دو نیمه سیب، شاخ گاو، سفره ایرانی، خانه پدری، كاناپه، هزاران چشم و 87 متر.
تعداد جوایز و نامزدی‌های كیانوش عیاری در جشنواره‌های داخلی و خارجی است، این موفقیت‌ها عبارتند از: برنده جایزه پلنگ نقره‌ای از جشنواره بین‌المللی فیلم لوكارنو برای فیلم آبادانی‌ها ۱۹۹۴، برنده لوح زرین بهترین كارگردانی از جشنواره فیلم فجر برای فیلم تنوره دیو (۱۳۶۴)، برنده لوح زرین بهترین كارگردانی از جشنواره فیلم فجر برای فیلم آنسوی آتش (۱۳۶۶)،
برنده جایزه بهترین فیلمنامه از جشنواره فیلم قاهره برای فیلم بودن یا نبودن (۱۹۹۸)، برنده جایزه ویژه هیات داوران جشنواره فیلم فجر برای فیلم بیدار شو آرزو (۱۳۸۳)، برنده سیمرغ بلورین بهترین اثر هنر و تجربه از جشنواره فیلم فجر برای فیلم بیدار شو آرزو ۱۳۸۳، نامزد جایزه هرم طلایی از جشنواره فیلم قاهره برای فیلم بودن یا نبودن (۱۹۹۸)، نامزد جایزه كریستال گلوب از جشنواره فیلم كارلو وی‌واری برای فیلم سفره ایرانی ۲۰۰۲، نامزد جایزه افق‌های ونیز جشنواره فیلم ونیز برای فیلم
خانه پدری ۲۰۱۲.
تا اینجا بیشترین بازیگری كه كیانوش عیاری با او همكاری كرده، حسن رضایی است. بازیگر كهنه كار و قدیمی سینمای ایران كه سابقه سینمایی‌اش برمی‌گردد به دوران فیلمفارسی و پس از انقلاب هم بیشتر در فیلم‌های اكشن و حادثه‌ای و به‌عنوان وردست قهرمان‌هایی چون جمشید هاشم پور رویت می‌شد. اما عیاری استفاده متفاوتی از رضایی كرد و بخشی از هنر و توانایی دیده نشده او را به تماشاگران شناساند. رضایی بازیگر فیلم‌های شبح كژدم، آبادانی ها، روز باشكوه، دو نیمه سیب و شاخ گاو بود.
در سال‌های اخیر عیاری بیش از دیگر بازیگران با مهران رجبی همكاری داشت و این بازیگر در آثاری چون روزگار قریب، خانه پدری و بیدار‌شو آرزو، نقش‌های متفاوتی ارائه داد. رجبی همچنین یكی از بازیگران سریال 87 متر عیاری هم است.
مهدی هاشمی از بازیگران محبوب عیاری در سال‌های اخیر است. هاشمی در همكاری با عیاری، چشمه دیگری از توانایی‌اش را نشان داد. هزاران چشم، روزگار قریب و خانه پدری ضمن این‌كه كارهای موفقی در كارنامه عیاری است، در كارنامه بازیگری هاشمی هم جزو نقاط عطف است، در این میان به‌ویژه باید به نقش‌آفرینی درخشان او به نقش دكتر محمد قریب در روزگار قریب اشاره كرد.
به جز اینها یك مستند به نام «تازه‌نفس‌ها» هم از عیاری موجود است؛ فیلمی كه حال و هوای خیابان‌های پایتخت و به‌ویژه دانشگاه تهران را در سال 58 به نمایش می‌گذارد.
عیاری به عنوان كارگردان مولف، نویسندگی فیلمنامه فیلم‌های خودش را به عهده دارد. اما به‌جز اینها، او نویسنده فیلمنامه فیلم‌هایی چون مرد پنجم (سیدمحسن شهابی) و پر پرواز (خسرو معصومی) هم بوده است.
كیانوش عیاری در 17 فیلم سینمایی هم تدوینگر بود؛ زن امروز (مجید قاری‌زاده)، چوری (جواد اردكانی)، پر پرواز (خسرو معصومی)، مربای شیرین (مرضیه برومند)، سفر مردان خاكستری (امیرشهاب رضویان)، رنج و سرمستی (جهانگیر الماسی) و موقت (امیر عزیزی) از جمله فیلم‌هایی هستند كه عیاری تدوین آنها را برعهده داشت. به جز اینها عیاری غالبا تدوینگر فیلم‌های خودش است.
تهیه‌كنندگی بیشتر فیلم‌های كیانوش عیاری با خودش بوده، اما او به جز آثار خودش در سه فیلم دیگر هم تهیه كنندگی كرده: خواب خاك (سپیده فارسی)، ستایش (محمدرضا رحمانی) و پشت در خبری نیست (شبنم عرفی‌نژاد).
عیاری علاوه بر فعالیت سینمایی، چهار سریال و مجموعه تلویزیونی هم برای تلویزیون ساخته است: خانه به خانه، هزاران چشم، روزگار قریب و 87 متر. هزاران چشم و روزگار قریب از بهترین سریال‌های تاریخ تلویزیون ایران هستند و این آخری هم در مرحله فیلمبرداری است.
بیشترین همكاری كیانوش عیاری در سینما و تلویزیون با برادرش داریوش عیاری است. داریوش عیاری در 11 فیلم و سریال، مدیر فیلمبرداری آثار كیانوش عیاری بود؛ تنوره دیو، شبح كژدم، آنسوی آتش، روز باشكوه، دو نیمه سیب، شاخ گاو، سفره ایرانی، خانه پدری، كاناپه، هزاران چشم و 87 متر.
تعداد جوایز و نامزدی‌های كیانوش عیاری در جشنواره‌های داخلی و خارجی است، این موفقیت‌ها عبارتند از: برنده جایزه پلنگ نقره‌ای از جشنواره بین‌المللی فیلم لوكارنو برای فیلم آبادانی‌ها ۱۹۹۴، برنده لوح زرین بهترین كارگردانی از جشنواره فیلم فجر برای فیلم تنوره دیو (۱۳۶۴)، برنده لوح زرین بهترین كارگردانی از جشنواره فیلم فجر برای فیلم آنسوی آتش (۱۳۶۶)،
برنده جایزه بهترین فیلمنامه از جشنواره فیلم قاهره برای فیلم بودن یا نبودن (۱۹۹۸)، برنده جایزه ویژه هیات داوران جشنواره فیلم فجر برای فیلم بیدار شو آرزو (۱۳۸۳)، برنده سیمرغ بلورین بهترین اثر هنر و تجربه از جشنواره فیلم فجر برای فیلم بیدار شو آرزو ۱۳۸۳، نامزد جایزه هرم طلایی از جشنواره فیلم قاهره برای فیلم بودن یا نبودن (۱۹۹۸)، نامزد جایزه كریستال گلوب از جشنواره فیلم كارلو وی‌واری برای فیلم سفره ایرانی ۲۰۰۲، نامزد جایزه افق‌های ونیز جشنواره فیلم ونیز برای فیلم
خانه پدری ۲۰۱۲.
تا اینجا بیشترین بازیگری كه كیانوش عیاری با او همكاری كرده، حسن رضایی است. بازیگر كهنه كار و قدیمی سینمای ایران كه سابقه سینمایی‌اش برمی‌گردد به دوران فیلمفارسی و پس از انقلاب هم بیشتر در فیلم‌های اكشن و حادثه‌ای و به‌عنوان وردست قهرمان‌هایی چون جمشید هاشم پور رویت می‌شد. اما عیاری استفاده متفاوتی از رضایی كرد و بخشی از هنر و توانایی دیده نشده او را به تماشاگران شناساند. رضایی بازیگر فیلم‌های شبح كژدم، آبادانی ها، روز باشكوه، دو نیمه سیب و شاخ گاو بود.
در سال‌های اخیر عیاری بیش از دیگر بازیگران با مهران رجبی همكاری داشت و این بازیگر در آثاری چون روزگار قریب، خانه پدری و بیدار‌شو آرزو، نقش‌های متفاوتی ارائه داد. رجبی همچنین یكی از بازیگران سریال 87 متر عیاری هم است.
مهدی هاشمی از بازیگران محبوب عیاری در سال‌های اخیر است. هاشمی در همكاری با عیاری، چشمه دیگری از توانایی‌اش را نشان داد. هزاران چشم، روزگار قریب و خانه پدری ضمن این‌كه كارهای موفقی در كارنامه عیاری است، در كارنامه بازیگری هاشمی هم جزو نقاط عطف است، در این میان به‌ویژه باید به نقش‌آفرینی درخشان او به نقش دكتر محمد قریب در روزگار قریب اشاره كرد.