حراج هنر اسلامی
اردیبهشت امسال سه حراج هنرهای اسلامی در كریستیز، ساتبیز و بونامز لندن برگزار و با فروش ۲۷ میلیون پوندی مواجه شد.
سه حراج بزرگ در فصل بهار؛ حراج‌های بهاری امسال ویژه هنرهای اسلامی بود و همین نكته بس است كه بدانیم حتما باید ردی از آثار ایرانی هم در آن پیدا كرد. البته كه همچنان ایران و تاریخ و فرهنگش یكی از كنجكاوی‌های خریداران آثار هنری در حراج‌های بزرگ است. چه می‌خواهد مربوط به هنر معاصر باشد چه حراج‌های اینچنینی. در بهار امسال هم سه حراج هنرهای اسلامی در كریستیز، ساتبیز و بونامز لندن برگزار شد و با فروش بیش از ۲۷ میلیون پوند توانست ركورد قابل توجهی برای هنرهای اسلامی شامل خط، خوشنویسی، نسخ خطی، كتاب و... از خود به جای بگذارد.
در فصل بهار و در ماه‌های آوریل و می (فروردین و اردیبهشت) حراج‌های بین‌المللی روزهای شلوغی را پشت سر می‌گذارند و با برپایی حراج‌های مختلف با موضوعات متفاوت، علاقه‌مندان به هنر را جذب این رویدادها می‌كنند.
در چند روز گذشته سه حراج‌گذاری كریستیز، ساتبیز و بونامز در لندن طی سه شب حراج هنرهای اسلامی برگزار كردند كه این رویدادها با فروش‌های قابل‌توجهی روبه‌رو بودند و توانستند در زمینه هنرهای اسلامی ركوردهای قابل‌توجهی به‌جای گذارند.
از نكات قابل توجه در این سه حراج، فروش خوب آثار خطی متعلق به هنر اسلامی و به‌ویژه هنر ایران بود كه جایگاه هنر خوشنویسی ایران را در حراج‌های مختلف نشان می‌دهد. یكی از آثار ارزشمندی كه در این زمینه به فروش رسید، قرآنی تذهیب شده و مطلا متعلق به قرن ۱۵ میلادی بود تا جایگاه هنر خوشنویسی اسلامی را به رخ جهانیان بكشد.
هر‌چند وجهه تاریخی این اثر در قیمت‌گذاری آن تاثیر بسیاری دارد، اما این نكته می‌تواند نویدبخش حضور پر‌رنگ‌تر خوشنویسی در بازار هنر جهان باشد. در حالی كه تا پیش از این معمولا خریداران آثار هنری روی خوشی به هنر خوشنویسی نشان نمی‌دادند.
بونامز كجاست؟
اولین حراج فصل بهار كه دهم اردیبهشت برگزار شد، حراج هنر اسلامی و هنر بونامز در لندن بود. بونامز یك خانه حراجی خصوصی انگلیسی است، كه یكی از قدیمی‌ترین و بزرگ‌ترین خانه‌های حراجی در زمینه هنر، آنتیك و جواهرات در جهان است.
پیشینه این حراجی هم در نوع خودش جالب توجه است، چرا كه این حراجی در سال 1793 میلادی تاسیس شد و حدود نیم قرن بعد یعنی در سال 1850 فعالیت‌هایش را در تمامی زمینه‌های آثار عتیقه از جمله جواهرات، ظروف چینی، اثاث خانه، سلاح و زره گسترش داد. سال 2001 با شركت فیلیپس ادغام شد و شركتی جدید به نام بونامز تشكیل داد.
چوب حراج به اثر سلطان
در حراج امسال هنرهای اسلامی بونامز ۲۱۶ اثر شامل خط، نگارگری، تذهیب و اشیای عتیقه از هنر اسلامی و هند ارائه شده كه در مجموع این حراج توانست به فروش یك میلیون و 570 هزار پوندی دست پیدا كند.
نكته قابل توجه در این حراج فروش خوب آثار خوشنویسی متعلق به ایران بود كه می‌توان به قرآن كوچك تذهیب شده به سال ۱۲۰۴ ه.ق شامل ۲۵۷ برگ اشاره كرد. قرآن كوچك تذهیب شده قرن ۱۹ میلادی شامل ۲۴۷ برگ، قرآن كوچك تذهیب شده قرن ۱۹ میلادی شامل ۲۳۹ برگ خوشنویسی و كتاب «تاریخ جهان تا پایان دوره شاه اسماعیل صفوی» نوشته غیاث الدین محمد مشهور به «خوان دمیرهروی» شامل ۲۷۸ برگ كه به ارزش 2 میلیون و 550 هزار پوند به فروش رسید؛ اشاره كرد.
البته كه دو اثر جالب توجه در میان حراجی‌های امسال هم دیده می‌شود. اولی خوشنویسی نستعلیق كه توسط خلیل خالد بیگ سفیر تركیه در ایران در ۱۸۸۸ میلادی نوشته شده و به مبلغ 7 میلیون 562 هزار پوند فروخته شد و البته نقاشی با جوهر و خط‌نوشت ناصرالدین شاه در قرن ۱۹ میلادی كه به مبلغ 4 میلیون و 812 هزار پوند چكش خورد.
ناصرالدین شاه جدای از این‌كه به عكاسی علاقه‌مند بود و گاه و بیگاه از اندرونی، غلامان و ندیمگان عكاسی می‌كرد، از زمان ولیعهدی در نقاشی هم دستی
داشت. او هر وقت خسته می‌شد در حواشی یا صفحات آغازین یا صفحات انتهایی برخی از كتب چاپی كتابخانه سلطنتی یا برخی اسناد دولتی نقاشی‌هایی می‌كرد كه امروزه تعدادی از آنها باقی مانده و برخی از آنها در آرشیو كتابخانه ملی و كتابخانه كاخ گلستان نگهداری می‌شود. همین چند روز پیش هم یكی از همین آثار در حراجی بونامز لندن به فروش رفته است.
ساتبیز كجاست؟
ساتبیز یا ساتبی یك خانه حراجی چند‌ملیتی آمریكایی واقع در نیویورك است، كه البته قدمتی چند صدساله دارد و تاسیس‌اش در سال 1744 در لندن بوده است. ساتبیز یكی از بزرگ‌ترین خانه‌های حراجی جهان در زمینه آثار هنری، جواهرات، كلكسیون (آنتیك)، املاك و مستغلات است كه نامش را از یكی از بنیانگذاران خودش برگرفته است. ساتبیز چهارمین حراجی قدیمی جهان است كه همچنان به فعالیت خود در ۴۰ كشور و ۹۰ مركز ادامه می‌دهد.
فروش فرمان شاه قاجار!
اما در روز 11 اردیبهشت حراج هنرهای اسلامی و هند ساتبیز با ارائه ۳۰۲ اثر خط، خوشنویسی، نگارگری، عتیقه و فرش در لندن برگزار شد كه این حراج توانست به ركورد 9 میلیون و 914 هزار و 625 پوند دست پیدا كند. در این حراج نیز آثار خوشنویسی ایرانی توانستند به فروش قابل‌توجهی دست پیدا كنند. قرآن بزرگ تذهیب شده عصر صفویه و قرن ۱۶ میلادی ،كتاب یوسف و زلیخا جامی با امضا ی میرعلی، شامل ۱۵۱ برگ، متعلق به ۹۳۸ ه.ق به قیمت81 هزار و 250 پوند، یك قرآن تذهیب شده با جعبه لاكی متعلق به ۱۲۵۸ ه.ق، و كتاب كوچك یوسف و زلیخا جامی با امضای میرعلی شامل ۳۰۱ برگ متعلق به ۸۸۵ ه.ق به قیمت 47 هزار و 500 پوند فروخته شد. در این حراج دانشنامه پزشكی از خزانه‌داری خوارزمشاهی اثر زین‌الدین جرجانی شامل ۲۷۶ صفحه متعلق به قرن ۱۳ میلادی 32 هزار و 500 پوند فروخته شد. البته كه فروش ساتبیز به این آثار ختم نشده و فهرست بلندبالایی از فروش آثار دیگر از نسخ خطی كتاب‌های مشهوری همچون كتاب «احیا علوم الدین» غزالی گرفته تا نسخه خطی روضه الصفا، نوشته میر خواند هروی و البته دیوان حافظ نوشته شده توسط محمد حسین بن سلیم می‌توان دید. در انتهای این فهرست هم مورد جالبی دیده می‌شود و آن هم فروش فرمانی از محمد شاه قاجار به یك شاهزاده به خط او متعلق به ۱۲۵۶ ه.ق است كه به قیمت 3 میلیون و 750 هزار پوند به فروش رسید.
كریستیز كجاست؟
كریستی یا كریستیز بزرگ‌ترین خانه حراج جهان است كه سال ۱۷۶۶میلادی توسط جیمز كریستین تاسیس شد. متون رسمی شركت بیان می‌كنند كه جیمز كریستی اولین فروش خود را ۵ دسامبر ۱۷۶۶ میلادی در لندن سازمان داد و قدیمی‌ترین كاتالوگ حراج كه در اختیار این شركت است به دسامبر ۱۷۶۶ برمی‌گردد.
اگرچه منابعی دیگر گزارش می‌كنند كه جیمز كریستی اتاق‌های حراج را از سال ۱۷۶۲ اجاره كرده و آگهی‌های تبلیغاتی خانه حراج كریستی در روزنامه‌ها به سال ۱۷۵۹ میلادی برمی‌گردند. اكنون این مركز بزرگ‌ترین خانه حراج دنیا با مجموع فروش 5/3 میلیارد
دلاری است.
قرآن تذهیب شده ركورد زد
در حراج هنر جهان اسلام و هند كریستیز كه ۱۲ اردیبهشت در لندن برگزار شد ۱۷۹ اثر عرضه شد كه به فروش بیش از 16 میلیون پوند دست یافت.
در این حراج بی‌سابقه از هنرهای اسلامی؛ قرآنی تذهیب شده و مطلا متعلق به قرن ۱۵ میلادی مورد توجه قرار گرفت و به ركوردی چشمگیر دست یافت. در این حراجی نیز آثار خوشنویسی ایرانی به فروش‌های قابل توجهی دست
پیدا كردند.
شاهنامه ابوالقاسم فردوسی شامل ۵۰۴ برگ متعلق ۱۰۲۰ میلادی در این دوره حراج كریستیز به قیمت27 میلیون و 500 هزار پوند فروش رفت. قرآن كوچك تذهیب شده شامل ۱۷۹ برگ متعلق به قرن
۱۵ میلادی، قرآن تذهیب شده با امضا عبدا... بن عاشور اصفهانی شامل ۳۰۴ برگ، متعلق به ۱۲۳۳ میلادی، كتاب كلیات سعدی امضا شده توسط سلیمان بن عبدا... هروی شامل ۲۶۷ برگ، متعلق به ۹۵۷ ه.ق به قیمت 10 میلیون و 625 هزار پوند، یك برگ نگارگری و خوشنویسی از شاهنامه فردوسی متعلق به ۱۵۶۱ میلادی به قیمت 9 میلیون و 375 هزار پوند، قرآن تذهیب شده شامل ۲۶۵ برگ، متعلق به ۱۲۰۰ میلادی و ۶ فرمان قاجاری به سال ۱۳۲۶ ه.ق به قیمت 6 میلیون و 250 هزار پوند به فروش رسید.
جالب اینجاست كه همزمان با رونق بازار بین‌المللی هنر اسلامی خط و خوشنویسی، سوم اسفند در تهران سومین حراج باران، حراج تخصصی خط، خوشنویسی و هنرهای ایرانی - اسلامی در تهران برگزار شد كه با ركورد 11 میلیارد و 769 میلیون تومان همراه بود.
نكته حائز اهمیت این‌كه مانند حراج‌های بین‌المللی در تهران هم یك جلد مصحف شریف كه روی مس و با تكنیك حكاكی خط بزرگان پدید آمده، هفت میلیارد و 700 میلیون تومان ارزشگذاری شد .
در فصل بهار و در ماه‌های آوریل و می (فروردین و اردیبهشت) حراج‌های بین‌المللی روزهای شلوغی را پشت سر می‌گذارند و با برپایی حراج‌های مختلف با موضوعات متفاوت، علاقه‌مندان به هنر را جذب این رویدادها می‌كنند.
در چند روز گذشته سه حراج‌گذاری كریستیز، ساتبیز و بونامز در لندن طی سه شب حراج هنرهای اسلامی برگزار كردند كه این رویدادها با فروش‌های قابل‌توجهی روبه‌رو بودند و توانستند در زمینه هنرهای اسلامی ركوردهای قابل‌توجهی به‌جای گذارند.
از نكات قابل توجه در این سه حراج، فروش خوب آثار خطی متعلق به هنر اسلامی و به‌ویژه هنر ایران بود كه جایگاه هنر خوشنویسی ایران را در حراج‌های مختلف نشان می‌دهد. یكی از آثار ارزشمندی كه در این زمینه به فروش رسید، قرآنی تذهیب شده و مطلا متعلق به قرن ۱۵ میلادی بود تا جایگاه هنر خوشنویسی اسلامی را به رخ جهانیان بكشد.
هر‌چند وجهه تاریخی این اثر در قیمت‌گذاری آن تاثیر بسیاری دارد، اما این نكته می‌تواند نویدبخش حضور پر‌رنگ‌تر خوشنویسی در بازار هنر جهان باشد. در حالی كه تا پیش از این معمولا خریداران آثار هنری روی خوشی به هنر خوشنویسی نشان نمی‌دادند.
بونامز كجاست؟
اولین حراج فصل بهار كه دهم اردیبهشت برگزار شد، حراج هنر اسلامی و هنر بونامز در لندن بود. بونامز یك خانه حراجی خصوصی انگلیسی است، كه یكی از قدیمی‌ترین و بزرگ‌ترین خانه‌های حراجی در زمینه هنر، آنتیك و جواهرات در جهان است.
پیشینه این حراجی هم در نوع خودش جالب توجه است، چرا كه این حراجی در سال 1793 میلادی تاسیس شد و حدود نیم قرن بعد یعنی در سال 1850 فعالیت‌هایش را در تمامی زمینه‌های آثار عتیقه از جمله جواهرات، ظروف چینی، اثاث خانه، سلاح و زره گسترش داد. سال 2001 با شركت فیلیپس ادغام شد و شركتی جدید به نام بونامز تشكیل داد.
چوب حراج به اثر سلطان
در حراج امسال هنرهای اسلامی بونامز ۲۱۶ اثر شامل خط، نگارگری، تذهیب و اشیای عتیقه از هنر اسلامی و هند ارائه شده كه در مجموع این حراج توانست به فروش یك میلیون و 570 هزار پوندی دست پیدا كند.
نكته قابل توجه در این حراج فروش خوب آثار خوشنویسی متعلق به ایران بود كه می‌توان به قرآن كوچك تذهیب شده به سال ۱۲۰۴ ه.ق شامل ۲۵۷ برگ اشاره كرد. قرآن كوچك تذهیب شده قرن ۱۹ میلادی شامل ۲۴۷ برگ، قرآن كوچك تذهیب شده قرن ۱۹ میلادی شامل ۲۳۹ برگ خوشنویسی و كتاب «تاریخ جهان تا پایان دوره شاه اسماعیل صفوی» نوشته غیاث الدین محمد مشهور به «خوان دمیرهروی» شامل ۲۷۸ برگ كه به ارزش 2 میلیون و 550 هزار پوند به فروش رسید؛ اشاره كرد.
البته كه دو اثر جالب توجه در میان حراجی‌های امسال هم دیده می‌شود. اولی خوشنویسی نستعلیق كه توسط خلیل خالد بیگ سفیر تركیه در ایران در ۱۸۸۸ میلادی نوشته شده و به مبلغ 7 میلیون 562 هزار پوند فروخته شد و البته نقاشی با جوهر و خط‌نوشت ناصرالدین شاه در قرن ۱۹ میلادی كه به مبلغ 4 میلیون و 812 هزار پوند چكش خورد.
ناصرالدین شاه جدای از این‌كه به عكاسی علاقه‌مند بود و گاه و بیگاه از اندرونی، غلامان و ندیمگان عكاسی می‌كرد، از زمان ولیعهدی در نقاشی هم دستی
داشت. او هر وقت خسته می‌شد در حواشی یا صفحات آغازین یا صفحات انتهایی برخی از كتب چاپی كتابخانه سلطنتی یا برخی اسناد دولتی نقاشی‌هایی می‌كرد كه امروزه تعدادی از آنها باقی مانده و برخی از آنها در آرشیو كتابخانه ملی و كتابخانه كاخ گلستان نگهداری می‌شود. همین چند روز پیش هم یكی از همین آثار در حراجی بونامز لندن به فروش رفته است.
ساتبیز كجاست؟
ساتبیز یا ساتبی یك خانه حراجی چند‌ملیتی آمریكایی واقع در نیویورك است، كه البته قدمتی چند صدساله دارد و تاسیس‌اش در سال 1744 در لندن بوده است. ساتبیز یكی از بزرگ‌ترین خانه‌های حراجی جهان در زمینه آثار هنری، جواهرات، كلكسیون (آنتیك)، املاك و مستغلات است كه نامش را از یكی از بنیانگذاران خودش برگرفته است. ساتبیز چهارمین حراجی قدیمی جهان است كه همچنان به فعالیت خود در ۴۰ كشور و ۹۰ مركز ادامه می‌دهد.
فروش فرمان شاه قاجار!
اما در روز 11 اردیبهشت حراج هنرهای اسلامی و هند ساتبیز با ارائه ۳۰۲ اثر خط، خوشنویسی، نگارگری، عتیقه و فرش در لندن برگزار شد كه این حراج توانست به ركورد 9 میلیون و 914 هزار و 625 پوند دست پیدا كند. در این حراج نیز آثار خوشنویسی ایرانی توانستند به فروش قابل‌توجهی دست پیدا كنند. قرآن بزرگ تذهیب شده عصر صفویه و قرن ۱۶ میلادی ،كتاب یوسف و زلیخا جامی با امضا ی میرعلی، شامل ۱۵۱ برگ، متعلق به ۹۳۸ ه.ق به قیمت81 هزار و 250 پوند، یك قرآن تذهیب شده با جعبه لاكی متعلق به ۱۲۵۸ ه.ق، و كتاب كوچك یوسف و زلیخا جامی با امضای میرعلی شامل ۳۰۱ برگ متعلق به ۸۸۵ ه.ق به قیمت 47 هزار و 500 پوند فروخته شد. در این حراج دانشنامه پزشكی از خزانه‌داری خوارزمشاهی اثر زین‌الدین جرجانی شامل ۲۷۶ صفحه متعلق به قرن ۱۳ میلادی 32 هزار و 500 پوند فروخته شد. البته كه فروش ساتبیز به این آثار ختم نشده و فهرست بلندبالایی از فروش آثار دیگر از نسخ خطی كتاب‌های مشهوری همچون كتاب «احیا علوم الدین» غزالی گرفته تا نسخه خطی روضه الصفا، نوشته میر خواند هروی و البته دیوان حافظ نوشته شده توسط محمد حسین بن سلیم می‌توان دید. در انتهای این فهرست هم مورد جالبی دیده می‌شود و آن هم فروش فرمانی از محمد شاه قاجار به یك شاهزاده به خط او متعلق به ۱۲۵۶ ه.ق است كه به قیمت 3 میلیون و 750 هزار پوند به فروش رسید.
كریستیز كجاست؟
كریستی یا كریستیز بزرگ‌ترین خانه حراج جهان است كه سال ۱۷۶۶میلادی توسط جیمز كریستین تاسیس شد. متون رسمی شركت بیان می‌كنند كه جیمز كریستی اولین فروش خود را ۵ دسامبر ۱۷۶۶ میلادی در لندن سازمان داد و قدیمی‌ترین كاتالوگ حراج كه در اختیار این شركت است به دسامبر ۱۷۶۶ برمی‌گردد.
اگرچه منابعی دیگر گزارش می‌كنند كه جیمز كریستی اتاق‌های حراج را از سال ۱۷۶۲ اجاره كرده و آگهی‌های تبلیغاتی خانه حراج كریستی در روزنامه‌ها به سال ۱۷۵۹ میلادی برمی‌گردند. اكنون این مركز بزرگ‌ترین خانه حراج دنیا با مجموع فروش 5/3 میلیارد
دلاری است.
قرآن تذهیب شده ركورد زد
در حراج هنر جهان اسلام و هند كریستیز كه ۱۲ اردیبهشت در لندن برگزار شد ۱۷۹ اثر عرضه شد كه به فروش بیش از 16 میلیون پوند دست یافت.
در این حراج بی‌سابقه از هنرهای اسلامی؛ قرآنی تذهیب شده و مطلا متعلق به قرن ۱۵ میلادی مورد توجه قرار گرفت و به ركوردی چشمگیر دست یافت. در این حراجی نیز آثار خوشنویسی ایرانی به فروش‌های قابل توجهی دست
پیدا كردند.
شاهنامه ابوالقاسم فردوسی شامل ۵۰۴ برگ متعلق ۱۰۲۰ میلادی در این دوره حراج كریستیز به قیمت27 میلیون و 500 هزار پوند فروش رفت. قرآن كوچك تذهیب شده شامل ۱۷۹ برگ متعلق به قرن
۱۵ میلادی، قرآن تذهیب شده با امضا عبدا... بن عاشور اصفهانی شامل ۳۰۴ برگ، متعلق به ۱۲۳۳ میلادی، كتاب كلیات سعدی امضا شده توسط سلیمان بن عبدا... هروی شامل ۲۶۷ برگ، متعلق به ۹۵۷ ه.ق به قیمت 10 میلیون و 625 هزار پوند، یك برگ نگارگری و خوشنویسی از شاهنامه فردوسی متعلق به ۱۵۶۱ میلادی به قیمت 9 میلیون و 375 هزار پوند، قرآن تذهیب شده شامل ۲۶۵ برگ، متعلق به ۱۲۰۰ میلادی و ۶ فرمان قاجاری به سال ۱۳۲۶ ه.ق به قیمت 6 میلیون و 250 هزار پوند به فروش رسید.
جالب اینجاست كه همزمان با رونق بازار بین‌المللی هنر اسلامی خط و خوشنویسی، سوم اسفند در تهران سومین حراج باران، حراج تخصصی خط، خوشنویسی و هنرهای ایرانی - اسلامی در تهران برگزار شد كه با ركورد 11 میلیارد و 769 میلیون تومان همراه بود.
نكته حائز اهمیت این‌كه مانند حراج‌های بین‌المللی در تهران هم یك جلد مصحف شریف كه روی مس و با تكنیك حكاكی خط بزرگان پدید آمده، هفت میلیارد و 700 میلیون تومان ارزشگذاری شد .