خشونت با هشتگ
«بزرگترین چالش سرزمین ما در سالهای آینده، نه کمبود آب است، نه فقر، نه بیکاری و نه هیچکدام از اَبَرچالشهایی که زیاد گفته میشوند؛ چالش ایران تا ۲۰ سال دیگر خشونت خواهد بود.» این نکتهای است که از زبان امیر ناظمی، پژوهشگر ایرانی عنوان شده است.
در یک فقره آماری دیگر میتوان به گفتههای جدید معاون فرهنگی و اجتماعی فراجا، سردار سیدسعید منتظرالمهدی ارجاع داد. او گفته از ابتدای سال تاکنون «بیش از ۲۲ میلیون محتوای خشونتآمیز در فضای مجازی» داشتیم و جرائم و انحرافات در فضای مجازی ۲۰ درصد فزونی یافته است، در حالی که در دنیای واقعی از انواع سرقت ۲۰ درصد و از نزاع و درگیری رخدررخ حدود ۱۴ درصد کاسته شده است. پیشینه خشونت مجازی به توسعه فناوریهای نوین اطلاعاتی و ارتباطی میرسد. خشونت مجازی شامل رفتارها و اعمال عمدی و تکراری نسبت به سایر افراد از طریق رایانه، موبایل و رسانههای دیگر به اشکال مختلفی همچون آزار و اذیت، تهدید مستقیم گروه یا فرد دیگر با بیآبرو کردن دیگران، گزافهگوییهای تعارضبرانگیز، جعل هویت، فاشکردن اطلاعات با هدف آبروریزی و هککردن و مزاحمتهای مجازی میشود. طبق آمارها از ابتدای سال تاکنون، هتک حیثیت و نشر اکاذیب ۲۶ درصد، جرائم علیه اخلاق عمومی در فضای مجازی ۴۳ درصد، سرقت و کلاهبرداری مرتبط با رایانه ۱۹ درصد و جرائم علیه محرمانگی دادهها ۲۸ درصد نسبت به مدت مشابه سال قبل افزایش داشته است. بیشترین آسیب در این فضا متوجه کودکان و نوجوانان است؛ مطالعات جهانی، شیوع پرخاشگری سایبری در بین نوجوانان را بین ۱۰ تا ۵۳ درصد تخمین زده که به عواقب منفی جدی و روانی در نوجوانان مثل خودکشی در قربانیان و تقویت الگوی عمومیتری از یک رفتار ضداجتماعی در متجاوزان منجر میشود.برخی جامعهپژوهان معتقدند این پدیده نوظهور «در ایران ظهورات پررنگتری» دارد، چون افزون بر هجومهای معمول مانند هجومهای احساسی نوجوانان، هجوم ناشی از تهییج افراد توسط سلبریتیها، گفتمانهای گوناگون و هجومهای قومی و سایبری درگیر را هم خواهیم داشت. دیگرانی هم هستند که بر این باورند که با رخنمایی مجدد یک «پدیده باستانی» و جهانی مواجهیم که فقط در ایران پررنگ نیست، بنابراین باید با تحلیل منطق قدرت و روابط اجتماعی سراغش برویم. این اتفاق تداوم منطق لمپنیسم است و لمپن کسی است که جایی در نظامات اجتماعی برای هویتیابی ندارد؛ بنابراین مسأله اصلی را باید ذیل تحلیلی اجتماعی از عزتنفس فهمید. عزتنفس پایین محور اصلی و آخرین زنجیرهای است که به رفتارهای «قلدرمآبانه مجازی» منجر میشود.