بانک‌ها علیه سرپناه مردم
آخرین آمارهای وزارت راه و شهرسازی نشان می‌دهد هم‌اکنون بیش از دو میلیون و ۶۰۰ هزار واحد نهضت ملی مسکن در فرآیند ساخت قرار گرفته که بخشی از آنها تکمیل و تحویل شده و بخشی نیز در مراحل مختلف ساخت قرار دارند. با این حال آنچه پیداست اینکه همچنان و باوجود گذشت سه سال از وعده ساخت و طرح نهضت ملی مسکن، اما همچنان شاهد آن هستیم که مساکن زیادی به مردم تحویل نشده و میزان پیشرفت این طرح در سراسر کشور به‌شدت کند است.
این درحالی است که قانون جهش تولید مسکن مصوب مجلس شورای اسلامی همه بانک‌ها رامکلف کرده که حداقل ۲۰ درصد از کل تسهیلات خود را به نهضت ملی مسکن اختصاص دهند.این در حالی است که اخیرا آمارهای عملکرد بانک‌ها نشان می‌دهد حدود17 بانک از پرداخت تسهیلات به این بخش پیشران اقتصادی، خودداری کرده و هیچ بودجه و تسهیلاتی را به این امر اختصاص نداده‌اند و همواره از کمبود منابع سخن به میان می‌آورند. آمار تسهیلات اعطایی ۱۱بانک کشور به کارکنان خود در سال گذشته نشان می‌دهد این میزان به ۱۲۴هزارو هفت میلیارد تومان رسیده و گزارشی دیگر از بانک مرکزی نیز حاکی از پرداخت 94 هزار میلیارد تومانی تسهیلات به کارمندان بانک بوده، این در حالی است که رسالت اصلی بانک‌ها هدایت منابع به سمت بخش‌های مولد اقتصادی است. درجدیدترین گزارش بانک مرکزی ازعملکرد بانک‌ها آمده:جمع تسهیلات مسکن پرداخت‌‌شده توسط25بانک کشورمان 2.252.649 میلیارد ریال بوده است که این امر به معنای آن است که بسیاری از بانک‌ها نهضت ملی مسکن را تحریم کرده‌اند.
کدام بانک‌ها تخلف کرده‌اند؟
بررسی خبرنگار جام‌جم نشان می‌دهد بر اساس قانون جهش تولید مسکن که در اواسط سال 1400مصوب شده بانک‌ها باید 1423 هزار میلیارد تومان تسهیلات می‌پرداختندکه تاکنون405هزارمیلیارد تومان پرداخت شده است.با این تفاسیر رقم 1018 هزار میلیارد تومان باید توسط بانک‌ها به بخش مسکن می‌رسید اما هنوز پرداخت نشده است. با توجه به اینکه رقم ساخت هر متر مربع واحد مسکونی حدود 20 میلیون تومان است بااین رقم بیش از50میلیون مترمربع امکان ساخت وجوددارد. این موضوع می‌توانست مشکل بازار مسکن را حل کند. از ابتدای تصویب قانون جهش تولید مسکن، بانک‌ها تنها به 28.5 درصد از تعهد خود عمل کرده‌اند و 405 هزار میلیارد تومان تسهیلات به بخش مسکن پرداخته‌اند. این موضوع نشان می‌دهد بانک‌ها علاقه‌ای به پرداخت تسهیلات در بخش مسکن ندارند، این در حالی است که به خرید مسکن به عنوان دارایی بانک علاقه‌مند هستند. هرچند همواره مدیران عامل بانک‌های مختلف دم از تخصیص تسهیلات به نهضت ملی مسکن می‌زنند اما گزارش بانک مرکزی به‌صراحت، اظهارنظر آنها را رد می‌کند، به‌طوری که مشخص است که 17بانک تا انتهای تیرماه سال جاری هیچ تسهیلاتی به این طرح اختصاص نداده‌اند. به‌طوری که می‌توان گفت عملکرد بانک‌های اقتصاد نوین، ایران‌زمین،گردشگری، مؤسسه ملل، کارآفرین، شهر، سامان، پست ایران، پاسارگاد، پارسیان، آینده، رفاه کارگران، توسعه تعاون، دی، کشاورزی، خاورمیانه وسرمایه درمشارکت نهضت ملی مسکن به‌روایت جدیدترین آمار بانک مرکزی صفر بوده و آنها به وظیفه خود برای کمک به ساخت مسکن محرومان عمل نکرده‌اند.بد نیست بدانیم بانک‌های مسکن، سپه، ملی، تجارت، ملت، صادرات، صنعت و معدن و توسعه صادرات تنها بانک‌هایی بودند که در تاریخ منتهی به 31 تیرماه امسال جمعا748.717میلیارد ریال تسهیلات در نهضت ملی مسکن پرداخت کرده و به وظیفه خود عمل کرده‌اند. از طرف دیگر عملکرد بانک مسکن در مشارکت نهضت ملی مسکن در تاریخ مورد گزارش،629.576 میلیارد ریال، بانک سپه 12.941میلیارد ریال، بانک ملی 34.362میلیارد ریال، تجارت 22.482میلیارد ریال، ملت 46.504میلیارد ریال، صادرات 90 میلیارد ریال، صنعت و معدن 750میلیارد ریال و توسعه صادرات ایران1.520میلیارد ریال بوده است. بانک سینا نیز 491میلیارد ریال تسهیلات درنهضت ملی مسکن پرداخت کرده است بنابراین با پرداخت تسهیلات نهضت ملی مسکن توسط این بانک در گزارش جدید آمار بانک‌هایی که این تسهیلات را پرداخت نمی‌کنند از 18به17 بانک کاهش یافته است.
قانون چه می‌گوید؟
بر اساس قانون، اگر بانک‌ها به این وظیفه تمکین نکنند، باید معادل یک‌پنجم عدد تعهد شده، به سازمان امور مالیاتی جریمه پرداخت کنند. مبالغ این جرایم نیز به صندوق ملی مسکن واریز خواهد شد تا در عرصه‌های ساخت و ساز مسکن به کار گرفته شود. باوجود تمام این محکم‌کاری‌ها و اقداماتی که برای پیشگیری از تخلفات بانکی صورت گرفته، آمارها نشان می‌دهد اگر شاهد افزایش این تخلفات نباشیم حداقل این اطمینان وجود دارد که پرداخت تسهیلات سرعت نگرفته است. این در حالی است که آخرین گزارش‌ها از سازمان امور مالیاتی نیز حاکی از آن است که از ابتدای اجرای قانون جهش تولید مسکن در مهرماه ۱۴۰۰ تا پایان شهریور ۱۴۰۱، رسیدگی‌هایی توسط سازمان امور مالیاتی انجام و مشخص شد که بانک‌های متخلف باید ۵۹ هزار میلیارد تومان، جریمه عدم پرداخت تسهیلات مسکن پرداخت کنند. این رای اولیه سازمان بود، اما ۲۶ هزار میلیارد تومان، در مرحله تجدیدنظر نیز قطعی شده است و باید در روزهای آتی و پس از ابلاغ ، توسط بانک‌های متخلف پرداخت شود. اخیرا نیز مدیرعامل صندوق ملی مسکن با اعلام جریمه مالیاتی بانک‌هایی که تسهیلات مسکن نداده‌اند، تاکید کرد؛این جریمه طی سال‌های 1400، 1401و1402 حدود 250هزار میلیارد تومان بوده است.
کدام بانک‌ها تخلف کرده‌اند؟
بررسی خبرنگار جام‌جم نشان می‌دهد بر اساس قانون جهش تولید مسکن که در اواسط سال 1400مصوب شده بانک‌ها باید 1423 هزار میلیارد تومان تسهیلات می‌پرداختندکه تاکنون405هزارمیلیارد تومان پرداخت شده است.با این تفاسیر رقم 1018 هزار میلیارد تومان باید توسط بانک‌ها به بخش مسکن می‌رسید اما هنوز پرداخت نشده است. با توجه به اینکه رقم ساخت هر متر مربع واحد مسکونی حدود 20 میلیون تومان است بااین رقم بیش از50میلیون مترمربع امکان ساخت وجوددارد. این موضوع می‌توانست مشکل بازار مسکن را حل کند. از ابتدای تصویب قانون جهش تولید مسکن، بانک‌ها تنها به 28.5 درصد از تعهد خود عمل کرده‌اند و 405 هزار میلیارد تومان تسهیلات به بخش مسکن پرداخته‌اند. این موضوع نشان می‌دهد بانک‌ها علاقه‌ای به پرداخت تسهیلات در بخش مسکن ندارند، این در حالی است که به خرید مسکن به عنوان دارایی بانک علاقه‌مند هستند. هرچند همواره مدیران عامل بانک‌های مختلف دم از تخصیص تسهیلات به نهضت ملی مسکن می‌زنند اما گزارش بانک مرکزی به‌صراحت، اظهارنظر آنها را رد می‌کند، به‌طوری که مشخص است که 17بانک تا انتهای تیرماه سال جاری هیچ تسهیلاتی به این طرح اختصاص نداده‌اند. به‌طوری که می‌توان گفت عملکرد بانک‌های اقتصاد نوین، ایران‌زمین،گردشگری، مؤسسه ملل، کارآفرین، شهر، سامان، پست ایران، پاسارگاد، پارسیان، آینده، رفاه کارگران، توسعه تعاون، دی، کشاورزی، خاورمیانه وسرمایه درمشارکت نهضت ملی مسکن به‌روایت جدیدترین آمار بانک مرکزی صفر بوده و آنها به وظیفه خود برای کمک به ساخت مسکن محرومان عمل نکرده‌اند.بد نیست بدانیم بانک‌های مسکن، سپه، ملی، تجارت، ملت، صادرات، صنعت و معدن و توسعه صادرات تنها بانک‌هایی بودند که در تاریخ منتهی به 31 تیرماه امسال جمعا748.717میلیارد ریال تسهیلات در نهضت ملی مسکن پرداخت کرده و به وظیفه خود عمل کرده‌اند. از طرف دیگر عملکرد بانک مسکن در مشارکت نهضت ملی مسکن در تاریخ مورد گزارش،629.576 میلیارد ریال، بانک سپه 12.941میلیارد ریال، بانک ملی 34.362میلیارد ریال، تجارت 22.482میلیارد ریال، ملت 46.504میلیارد ریال، صادرات 90 میلیارد ریال، صنعت و معدن 750میلیارد ریال و توسعه صادرات ایران1.520میلیارد ریال بوده است. بانک سینا نیز 491میلیارد ریال تسهیلات درنهضت ملی مسکن پرداخت کرده است بنابراین با پرداخت تسهیلات نهضت ملی مسکن توسط این بانک در گزارش جدید آمار بانک‌هایی که این تسهیلات را پرداخت نمی‌کنند از 18به17 بانک کاهش یافته است.
قانون چه می‌گوید؟
بر اساس قانون، اگر بانک‌ها به این وظیفه تمکین نکنند، باید معادل یک‌پنجم عدد تعهد شده، به سازمان امور مالیاتی جریمه پرداخت کنند. مبالغ این جرایم نیز به صندوق ملی مسکن واریز خواهد شد تا در عرصه‌های ساخت و ساز مسکن به کار گرفته شود. باوجود تمام این محکم‌کاری‌ها و اقداماتی که برای پیشگیری از تخلفات بانکی صورت گرفته، آمارها نشان می‌دهد اگر شاهد افزایش این تخلفات نباشیم حداقل این اطمینان وجود دارد که پرداخت تسهیلات سرعت نگرفته است. این در حالی است که آخرین گزارش‌ها از سازمان امور مالیاتی نیز حاکی از آن است که از ابتدای اجرای قانون جهش تولید مسکن در مهرماه ۱۴۰۰ تا پایان شهریور ۱۴۰۱، رسیدگی‌هایی توسط سازمان امور مالیاتی انجام و مشخص شد که بانک‌های متخلف باید ۵۹ هزار میلیارد تومان، جریمه عدم پرداخت تسهیلات مسکن پرداخت کنند. این رای اولیه سازمان بود، اما ۲۶ هزار میلیارد تومان، در مرحله تجدیدنظر نیز قطعی شده است و باید در روزهای آتی و پس از ابلاغ ، توسط بانک‌های متخلف پرداخت شود. اخیرا نیز مدیرعامل صندوق ملی مسکن با اعلام جریمه مالیاتی بانک‌هایی که تسهیلات مسکن نداده‌اند، تاکید کرد؛این جریمه طی سال‌های 1400، 1401و1402 حدود 250هزار میلیارد تومان بوده است.