آواز در دستگاه عشق به وطن!
در روز شعر و ادب فارسی و اهمیت موضوع ترجمه شعربه زبان‌های مختلف به بررسی نهضت ترجمه به‌ویژه شعر منطقه پرداخته‌ایم.
همواره فهم ظرافت‌های ترجمه شعر ازهرزبانی در وهله نخست بسته به فهم زبان شعر و ریزه‌کاری‌ها و نازک‌کاری‌های زبانی است که در متن آن به کار رفته است، به همین دلیل مترجمی که خود شاعر باشد و زبان شعر را درک کند، توانایی ترجمه‌های شایسته‌ای دارد، پس شاعرانی که به ترجمه شعر روی می‌آورند با توجه به شناخت ظرایف ادبی و صور خیال، آثار زیبایی به جامعه ادبی معرفی می‌کنند. یکی از زبان‌هایی که امروزه در سطح دنیا شاعران توانایی دارد، زبان عرب است وهمین عامل باعث شده مترجمان متعددی به ترجمه اشعار عربی روی آورند.به واقع شعر عربی یکی از ژانرهای مهم ادبیات عرب بوده که طی دورههای مختلف بر محتوا و شکل آن اثر گذاشته و آن را به روش‌های مختلف تغییر داده است. شعر عربی از اشعار قبل از ظهور اسلام در شبه جزیره عرب تا دورههای معاصر را دربرمی‌گیرد که با گذشتن از دورههای استعماری، سقوط اعراب، پرونده فلسطین، دیکتاتوری‌ها، موقعیت‌های اجتماعی و…به دستاوردهای امروز خود رسیده است.
شعر مقاومت
با توجه به وقوع جنگ تحمیلی در کشورمان، شعر شاعران مقاومت عرب مورد استقبال قرار گرفت و از شاعران بزرگ عرب آثار پرشماری ترجمه شد. در دهه شصت، موسی بیدج از شاعرانی بود که به ترجمه شعر مقاومت عرب پرداخت و با توجه به اشراف و سرودن شعر به زبان فارسی و عربی، ترجمه‌های ماندگاری از شاعران عرب خلق کرد. موسی بیدج سهم زیادی در ترجمه شعر عرب بخصوص ترجمه دفتر شعرهای نزار قبانی دارد و این ترجمه‌ها باعث شناخت هر چه بیشتر مخاطب از شعر قبانی شد. بخش‌هایی از اشعار نزار قبانی تاکنون توسط مترجمانی چون احمد پوری، مهدی سرحدی، رضا طاهری، موسی اسوار و رضا عامری به فارسی ترجمه شده است.یدا...گودرزی (شهاب) شاعر دیگری است که پس از سال‌ها شاعری و سرودن شعر در قالب‌های مختلف چون شعر سپید و نیمایی و غزل و مثنوی و چاپ چندین مجموعه شعر، به ترجمه اشعار شاعران بزرگ عرب چون نزار قبانی روی آورده است. یدا...گودرزی در کنار ترجمه شعرهای نزار قبانی به ترجمه شاعران بزرگ عرب چون محمود درویش و سعاد الصباح، غاده السّمّان و...نیز پرداخته است. کتاب‌های جمهوری زنان (گزیده شعرهای نزار قبانی)، معبدی برای عاشقان جهان (گزیده شعرهای نزار قبانی)، آبی مایل به عشق (گزیده شعرهای نزار قبانی)، عشق تو پرنده‌ای سبز است (گزیده شعرهای نزار قبانی) و زنی در من قدم می‌زند (گزیده شعرهای نزار قبانی) مجموعه شعرهای این شاعر بزرگ عرب است که توسط یدا... گودرزی ترجمه شده است.
مسأله فلسطین و شعر سیاسی
نزار قبانی پس از رهایی از کار دیپلماسی فقط به شعر پرداخت و با شکست و عقب‌نشینی اعراب در مسأله فلسطین، از شعر عاشقانه به شعر سیاسی و شعر مقاومت روی آورد. نزار قبانی علاوه بر شاعری، دیپلمات بود و به کشورهای زیادی سفر کرد و همین امر باعث شد در شعر به فضاهای متنوع تصویری دست یابد. در شعر نزار قبانی نیازهای معاصر بشری، عشق، سیاست، نقد مدرنیسم و نقد استبداد در دنیای عرب دیده می‌شود و همین مسأله گستره مخاطبان شعر نزار قبانی را گسترده می‌کند. نزار قبانی از آن شاعران بزرگی که با اتکا به ایماژ و تصویر، فضایی جادویی می‌آفریند، به همین دلیل شعر نزار قبانی در ترجمه به هر زبانی، شعر بودن خود را از دست نمی‌دهد. نزار قبانی در تصویرسازی خیلی قدرتمند عمل می‌کند، تصاویر او موجز و به هر زبانی که ترجمه شود باز هویت شعری خود راحفظ می‌کند.تصاویر این شاعر درعین حال بسیارعاطفی وحسی است وگودرزی در ترجمه‌های نزار قبانی از زبانی منعطف و عاطفی و حسی استفاده کرده است .
نگاه شاعر جهان عرب به اندیشه ایرانی
نزار قبانی در میان خوانندگان ایرانی اقبالی گسترده یافته و این نشان از همذات‌پنداری مخاطب ایرانی با آثار این شاعر خاورمیانه‌ای است. نزار قبانی در اشعارش دل‌بستگی خود رابه عرفان ایرانی واسلامی به تماشامی‌گذارد.قبانی دلباخته اندیشه‌های عطار نیشابوری و جلال‌الدین بلخی ومتاثر ازخیام است،اودلباخته عرفان ایرانی است.شعرقبانی سرشار ازارجاعات وبازگشت‌های تاریخی و تلمیحات ادبی است، او به حمله مغول و تاتار، اشاره‌ها دارد و ازویرانگری‌های آنان به ویژه هلاکو در شهرهای ایران و بغداد بسیار می‌گوید: نزار قبانی عاشق هنر ایرانی به ویژه فرش ایرانی است.
غزه سروده‌ای پراحساس
او درباره فلسطین نیز سروده‌های پراحساسی دارد و درباره ستم‌های مکارانه که به این سرزمین شد اینگونه تلخ می‌سراید:
یک قوطی ساردین به نام «غزه»
دستمان دادند
و استخوانی خشک به نام «اریحا»
مسافرخانه‌ای به نام فلسطین
بی سقف، بی ستون
پیکری بی استخوان
و دستی بی انگشت
دیگر ویرانه‌ای برای گریستن نیست
یک ملت چگونه بگرید
هنگامی که اشک‌هایش را از او گرفته‌اند؟!
در سروده‌ای شورانگیز درباره فلسطین و مقاومت مردم و خیانت‌های سردمداران عرب می‌گوید:
آن‌قدر گریستم تا اشک‌ها تمام شد !
آن‌قدر نماز گزاردم تا شمع‌ها آب شد
آن‌قدر رکوع کردم تا توانم تهی شد
با تو از محمد (ص)پرسیدم
و از مسیح
ای معطر از بوی پیامبران !
ای نزدیکترین پل
میان زمین و آسمان !
ای قدس، ای گلدسته ادیان !
تو دخترک قشنگی هستی که انگشتانش سوخته
و چشمانش برافروخته
ای واحه سبز
که روزی پیامبر از آن گذر کرد،
خیابان‌هایت اندوهگین
و گلدسته‌هایت غمگین است .
ای قدس !
ای زیبایی محاصره شده در سیاهی !
ناقوس‌های کلیسای « قیامت» راچه کسی می‌نوازد
بامداد یکشنبه‌ها ؟!
برای کودکان چه کسی هدیه می‌آورد
در پایان باید گفت گودرزی توانسته با ارائه ترجمه‌های موفق از نزار قبانی، پاسخ خوبی از مخاطبانش دریافت کند. زیرا این ترجمه‌ها به چاپ‌های متعددی رسیده‌اند.
سینا میرزایی - شاعر
شعر مقاومت
با توجه به وقوع جنگ تحمیلی در کشورمان، شعر شاعران مقاومت عرب مورد استقبال قرار گرفت و از شاعران بزرگ عرب آثار پرشماری ترجمه شد. در دهه شصت، موسی بیدج از شاعرانی بود که به ترجمه شعر مقاومت عرب پرداخت و با توجه به اشراف و سرودن شعر به زبان فارسی و عربی، ترجمه‌های ماندگاری از شاعران عرب خلق کرد. موسی بیدج سهم زیادی در ترجمه شعر عرب بخصوص ترجمه دفتر شعرهای نزار قبانی دارد و این ترجمه‌ها باعث شناخت هر چه بیشتر مخاطب از شعر قبانی شد. بخش‌هایی از اشعار نزار قبانی تاکنون توسط مترجمانی چون احمد پوری، مهدی سرحدی، رضا طاهری، موسی اسوار و رضا عامری به فارسی ترجمه شده است.یدا...گودرزی (شهاب) شاعر دیگری است که پس از سال‌ها شاعری و سرودن شعر در قالب‌های مختلف چون شعر سپید و نیمایی و غزل و مثنوی و چاپ چندین مجموعه شعر، به ترجمه اشعار شاعران بزرگ عرب چون نزار قبانی روی آورده است. یدا...گودرزی در کنار ترجمه شعرهای نزار قبانی به ترجمه شاعران بزرگ عرب چون محمود درویش و سعاد الصباح، غاده السّمّان و...نیز پرداخته است. کتاب‌های جمهوری زنان (گزیده شعرهای نزار قبانی)، معبدی برای عاشقان جهان (گزیده شعرهای نزار قبانی)، آبی مایل به عشق (گزیده شعرهای نزار قبانی)، عشق تو پرنده‌ای سبز است (گزیده شعرهای نزار قبانی) و زنی در من قدم می‌زند (گزیده شعرهای نزار قبانی) مجموعه شعرهای این شاعر بزرگ عرب است که توسط یدا... گودرزی ترجمه شده است.
مسأله فلسطین و شعر سیاسی
نزار قبانی پس از رهایی از کار دیپلماسی فقط به شعر پرداخت و با شکست و عقب‌نشینی اعراب در مسأله فلسطین، از شعر عاشقانه به شعر سیاسی و شعر مقاومت روی آورد. نزار قبانی علاوه بر شاعری، دیپلمات بود و به کشورهای زیادی سفر کرد و همین امر باعث شد در شعر به فضاهای متنوع تصویری دست یابد. در شعر نزار قبانی نیازهای معاصر بشری، عشق، سیاست، نقد مدرنیسم و نقد استبداد در دنیای عرب دیده می‌شود و همین مسأله گستره مخاطبان شعر نزار قبانی را گسترده می‌کند. نزار قبانی از آن شاعران بزرگی که با اتکا به ایماژ و تصویر، فضایی جادویی می‌آفریند، به همین دلیل شعر نزار قبانی در ترجمه به هر زبانی، شعر بودن خود را از دست نمی‌دهد. نزار قبانی در تصویرسازی خیلی قدرتمند عمل می‌کند، تصاویر او موجز و به هر زبانی که ترجمه شود باز هویت شعری خود راحفظ می‌کند.تصاویر این شاعر درعین حال بسیارعاطفی وحسی است وگودرزی در ترجمه‌های نزار قبانی از زبانی منعطف و عاطفی و حسی استفاده کرده است .
نگاه شاعر جهان عرب به اندیشه ایرانی
نزار قبانی در میان خوانندگان ایرانی اقبالی گسترده یافته و این نشان از همذات‌پنداری مخاطب ایرانی با آثار این شاعر خاورمیانه‌ای است. نزار قبانی در اشعارش دل‌بستگی خود رابه عرفان ایرانی واسلامی به تماشامی‌گذارد.قبانی دلباخته اندیشه‌های عطار نیشابوری و جلال‌الدین بلخی ومتاثر ازخیام است،اودلباخته عرفان ایرانی است.شعرقبانی سرشار ازارجاعات وبازگشت‌های تاریخی و تلمیحات ادبی است، او به حمله مغول و تاتار، اشاره‌ها دارد و ازویرانگری‌های آنان به ویژه هلاکو در شهرهای ایران و بغداد بسیار می‌گوید: نزار قبانی عاشق هنر ایرانی به ویژه فرش ایرانی است.
غزه سروده‌ای پراحساس
او درباره فلسطین نیز سروده‌های پراحساسی دارد و درباره ستم‌های مکارانه که به این سرزمین شد اینگونه تلخ می‌سراید:
یک قوطی ساردین به نام «غزه»
دستمان دادند
و استخوانی خشک به نام «اریحا»
مسافرخانه‌ای به نام فلسطین
بی سقف، بی ستون
پیکری بی استخوان
و دستی بی انگشت
دیگر ویرانه‌ای برای گریستن نیست
یک ملت چگونه بگرید
هنگامی که اشک‌هایش را از او گرفته‌اند؟!
در سروده‌ای شورانگیز درباره فلسطین و مقاومت مردم و خیانت‌های سردمداران عرب می‌گوید:
آن‌قدر گریستم تا اشک‌ها تمام شد !
آن‌قدر نماز گزاردم تا شمع‌ها آب شد
آن‌قدر رکوع کردم تا توانم تهی شد
با تو از محمد (ص)پرسیدم
و از مسیح
ای معطر از بوی پیامبران !
ای نزدیکترین پل
میان زمین و آسمان !
ای قدس، ای گلدسته ادیان !
تو دخترک قشنگی هستی که انگشتانش سوخته
و چشمانش برافروخته
ای واحه سبز
که روزی پیامبر از آن گذر کرد،
خیابان‌هایت اندوهگین
و گلدسته‌هایت غمگین است .
ای قدس !
ای زیبایی محاصره شده در سیاهی !
ناقوس‌های کلیسای « قیامت» راچه کسی می‌نوازد
بامداد یکشنبه‌ها ؟!
برای کودکان چه کسی هدیه می‌آورد
در پایان باید گفت گودرزی توانسته با ارائه ترجمه‌های موفق از نزار قبانی، پاسخ خوبی از مخاطبانش دریافت کند. زیرا این ترجمه‌ها به چاپ‌های متعددی رسیده‌اند.
سینا میرزایی - شاعر