دشمن حریف دانش ایران نیست
بیش از یک ماه از آغاز دفاع مقدس سوم و حملات نظامی رژیم صهیونی و آمریکایی به کشورمان می‌گذرد؛ در این مدت، بیش از ۷۶ مرکز علمی و دانشگاهی در نقاط مختلف کشور مورد حمله مستقیم یا غیرمستقیم قرار گرفته است. دانشگاه شهید بهشتی، دانشگاه علم و صنعت، دانشگاه صنعتی اصفهان و چندین مرکز علمی دیگر در نقاط مختلف از جمله مراکزی هستند که در این جنگ آسیب دیده‌اند.
زهرا حامدی - گروه جامعه
جنگی تحمیلی که به گفته کارشناسان تلاشی آشکار برای متوقف کردن روند بومی‌سازی دانش در کشوری است که با وجود همه تحریم‌ها و تهدیدها، چراغ علم را روشن نگه داشته است.
حملات وحشیانه دشمنان به مراکز علمی و دانشگاهی در حالی در جریان است که از منظر حقوق بین‌الملل، چنین اقداماتی با اصول بنیادین حقوق بشردوستانه در تعارض آشکار قرار دارد. کنوانسیون‌های چهارگانه ژنو ۱۹۴۹ و پروتکل‌های الحاقی آن‌ها بر اصل اساسی «تفکیک» تأکید می‌کند. مطابق این اصل، طرف‌های درگیر در هر مخاصمه‌ای موظف‌اند همواره میان اهداف نظامی و غیرنظامی تمایز قائل شوند و حملات خود را صرفاً متوجه اهداف نظامی کنند. بدیهی است که دانشگاه‌ها، مراکز پژوهشی، کتابخانه‌ها و آزمایشگاه‌های علمی به‌طور ذاتی در زمره اهداف غیرنظامی قرار دارند و هدف قرار دادن آن‌ها نقض صریح این اصل بنیادین به شمار می‌آید. در همین راستا رایزنان علمی جمهوری اسلامی ایران در مناطق مختلف جهان به تازگی در نامه‌ای سرگشاده به رؤسای بیش از ۲۰۰ دانشگاه بزرگ جهان، حملات نظامی به دانشگاه‌ها و مراکز علمی کشور را نقض آشکار قوانین بین‌المللی دانسته و خواستار محکومیت جهانی این اقدامات از سوی مجامع علمی و نهادهای بین‌المللی شده‌اند.
کارشناسان نیز معتقدند که تعرض به محیط‌های علمی نه تنها جنایت جنگی بلکه تهاجمی مستقیم به هویت و آرمان‌های یک ملت محسوب می‌شود؛ از همین رو نظام اسلامی همان‌گونه که در دفاع از مرزهای جغرافیایی قاطع عمل می‌کند، باید در صیانت از مرزهای دانش نیز با اقتدار عمل کند.
محمدحسین امید، رئیس دانشگاه تهران در پی حمله مجدد به دانشگاه شهید بهشتی، انستیتو پاستور و سایر مراکز علمی و دانشگاهی در بیانیه‌ای از نیروهای مسلح مقتدر کشور درخواست کرده تا با حداکثر توان و ظرفیت، در برابر این حملات، برای مجازات متجاوزان مقابله به مثل نموده و تاوان این رژیم‌های تعدّی‌گر را با زبان قدرتمند دفاعی کشور بدهند. هیات مدیره انجمن ترویج علم ایران نیز در بیانیه‌ای دفاع از امنیت مراکز علمی را وظیفه‌ای مشترک برای همه کسانی که به ارزش دانش و نقش آن در پیشرفت بشریت باور دارند، دانسته است.
علم زیر آتش
در میان تجاوزهای متعدد دشمن به مراکز علمی، شاید تکان‌دهنده‌ترین هدف این حملات، انستیتو پاستور تهران بود. این مرکز که پس از جنگ جهانی اول با همکاری انستیتو پاستور فرانسه تأسیس شد، بیش از یک قرن سابقه در تولید واکسن‌های بومی مانند آبله و کووید-۱۹ داشته است. تصاویر منتشرشده حاکی از تخریب گسترده این مرکز تاریخی است.
سخنگوی وزارت بهداشت این حمله را «تجاوز مستقیم به امنیت بهداشت جهانی» خواند و از سازمان بهداشت جهانی خواست دخالت کند. وزارت خارجه هم این اقدام را «حمله‌ای دلخراش، ظالمانه، نفرت‌انگیز و کاملاً خشم‌آور» توصیف و اعلام کرد: «این اقدام صرفاً یک جنایت جنگی دیگر در چارچوب جنگی غیرقانونی نیست؛ این یک حمله وحشیانه به ارزش‌های اساسی انسانی است.»
در این بین دانشگاه‌ها نیز از جنایات ترامپ و نتانیاهو بی‌نصیب نمانده‌اند. حسین سیمایی صراف، وزیر علوم، تحقیقات و فناوری در پی حمله رژیم صهیونی به مرکز تحقیقات لیزر و پلاسما دانشگاه شهید بهشتی گفته هفته گذشته دانشگاه علم و صنعت ایران و پیش‌تر دانشگاه صنعتی اصفهان و دیگر مراکز تحقیقاتی مورد حمله وحشیانه قرار گرفت و تاکنون بیش از ۳۰ دانشگاه کشور مورد حمله مستقیم قرار گرفته است که در عصر حقوق بشر و حقوق بین‌الملل، باورنکردنی است.
دانشگاه شهید بهشتی تهران در اثر حمله آمریکا و رژیم صهیونیستی آسیب دید. ساختمان و آزمایشگاهی که در این دانشگاه بمباران شد یکی از مهمترین آزمایشگاه‌های فوتونیک ایران بود که درباره روش‌های جدید تصویربرداری از مغز با روش‌های اپتیکی و فوتونیکی موفقیت‌های زیادی کسب کرده و مطالعات آن در حال انجام بود. به گفته مسئولان دانشگاه، پژوهشی که در این آزمایشگاه در جریان بود می‌توانست آینده تصویربرداری از مغز در ایران را متحول کند. پیش از این نیز دانشگاه علم‌وصنعت و دانشگاه صنعتی اصفهان نیز مورد حمله قرار گرفتند.
رضا نوری، رئیس فدراسیون ملی ورزش‌های دانشگاهی نیز با محکوم کردن بمباران ساختمان دانشگاه شهید بهشتی در تهاجم آمریکایی-صهیونیستی در بیانیه‌ای تاکید کرد با هدف قرار دادن ساختمان‌ها نمی‌توان ۱۷۵۹ سال سنت آموزش علمی در ایران را که بنا بر تأیید یونسکو قدیمی‌ترین و در واقع نخستین خاستگاه آموزش عالی جهان است را با بمب، موشک و ترور از بین برد.
چراغ علم خاموش نمی‌شود
حملات اخیر دشمن صهیونی-آمریکایی تلاشی آشکار برای متوقف کردن روند رشد علمی کشوری است که سال‌ها است با وجود تحریم‌ها و فشارهای بین‌المللی، به‌ویژه در حوزه‌های دانش‌بنیان، هسته‌ای و هوافضا، فناوری‌های نوین، انرژی و پزشکی، پیشتاز منطقه شده است.
دکتر حسین نصیری، مدیر گروه آموزش عالی مرکز پژوهش‌های مجلس در گفت‌وگو با جام جم با اشاره به این حملات می‌گوید: این نخستین‌بار نیست که دشمن تلاش می‌کند، ریشه‌های پیشرفت علمی ایران را قطع کند چراکه پیش از این نیز بارها دانشمندان هسته‌ای کشور هدف قرار گرفتند به‌طوری که مجموعاً در جنگ رمضان و ۱۲روزه حدود ۲۰استاد دانشگاه توسط دشمن به شهادت رسیدند. با این حال، تجربه نشان داده که هر شهید علمی، نه پایان یک مسیر، بلکه آغاز راه صدها دانشجوی مشتاق بوده و سایر دانشمندان ایرانی نیز با وجود تحریم، انزوا و فشارهای سیاسی، مسیر تولید علم را متوقف نکردند. به گفته وی حمله به دانشگاه‌ها و ترور دانشمندان، حمله به آینده، امید و تلاش برای توقف تولید اندیشه است و ترور نخبگان علمی، نه فقط در ابعاد انسانی، بلکه در سطح راهبردی، نوعی پروژه خاموش‌سازی توسعه و خودکفایی علمی است که پیامدهای آن فراتر از مرزهای ایران است.
علم در ایران ریشه دارد
اما واقعیت این است که دشمنان ایران، حتی اگر بتوانند یک چهره علمی را خاموش کنند، نمی‌توانند جلوی تکثیر اندیشه و پویایی جامعه دانشگاهی کشور را بگیرند. زیرا علم، برخلاف ابزار نظامی، در دل‌ها و ذهن‌ها ریشه دارد و این ریشه‌ها، با خون جوانان این سرزمین آبیاری شده و ایران چندین دهه است که به خوبی یادگرفته چگونه روی پای خود بایستد.
آن طور که مدیر گروه آموزش عالی مرکز پژوهش‌های مجلس توضیح می‌دهد، آنچه سال‌ها است سرمایه هسته‌ای ایران اسلامی به شمار می‌رود، نیروی انسانی است که به صورت زنجیره و نسل به نسل از استاد به شاگرد منتقل شده و امروز طیف وسیعی از دانشمندان جوان ما در حوزه‌های مرتبط و مختلف و عرصه دانش و فناوری هسته‌ای در حال فعالیت هستند و این چرخه بیش از پیش ادامه خواهد یافت. بنابراین علم مطلقاً نابودشدنی نیست و تلاش‌های مذبوحانه رژیم صهیونی- آمریکایی برای ضربه زدن بر پیکره علمی کشور از طریق حمله به مراکز علمی و ترور دانشمندان راه به جایی نخواهد برد چراکه علم هسته‌ای در ایران بومی‌سازی شده است.
وی ادامه می‌دهد: اما آنچه بار دیگر به ما ثابت شد، سکوت نهادهای بین‌المللی مسئول در برابر این جنایات بود. در واقع سازمان‌هایی که موظف به حمایت از آزادی علمی، امنیت دانشمندان و حق تحصیل‌اند، در برابر هدف قرار دادن جامعه علمی کشور، این بار هم تنها نظاره‌گر بودند. این سکوت، نه صرفاً بی‌عملی، بلکه نشانه‌ای از استاندارد دوگانه‌ای است که سال‌هاست گریبان‌گیر روابط جهانی شده است.
حملات وحشیانه دشمنان به مراکز علمی و دانشگاهی در حالی در جریان است که از منظر حقوق بین‌الملل، چنین اقداماتی با اصول بنیادین حقوق بشردوستانه در تعارض آشکار قرار دارد. کنوانسیون‌های چهارگانه ژنو ۱۹۴۹ و پروتکل‌های الحاقی آن‌ها بر اصل اساسی «تفکیک» تأکید می‌کند. مطابق این اصل، طرف‌های درگیر در هر مخاصمه‌ای موظف‌اند همواره میان اهداف نظامی و غیرنظامی تمایز قائل شوند و حملات خود را صرفاً متوجه اهداف نظامی کنند. بدیهی است که دانشگاه‌ها، مراکز پژوهشی، کتابخانه‌ها و آزمایشگاه‌های علمی به‌طور ذاتی در زمره اهداف غیرنظامی قرار دارند و هدف قرار دادن آن‌ها نقض صریح این اصل بنیادین به شمار می‌آید. در همین راستا رایزنان علمی جمهوری اسلامی ایران در مناطق مختلف جهان به تازگی در نامه‌ای سرگشاده به رؤسای بیش از ۲۰۰ دانشگاه بزرگ جهان، حملات نظامی به دانشگاه‌ها و مراکز علمی کشور را نقض آشکار قوانین بین‌المللی دانسته و خواستار محکومیت جهانی این اقدامات از سوی مجامع علمی و نهادهای بین‌المللی شده‌اند.
کارشناسان نیز معتقدند که تعرض به محیط‌های علمی نه تنها جنایت جنگی بلکه تهاجمی مستقیم به هویت و آرمان‌های یک ملت محسوب می‌شود؛ از همین رو نظام اسلامی همان‌گونه که در دفاع از مرزهای جغرافیایی قاطع عمل می‌کند، باید در صیانت از مرزهای دانش نیز با اقتدار عمل کند.
محمدحسین امید، رئیس دانشگاه تهران در پی حمله مجدد به دانشگاه شهید بهشتی، انستیتو پاستور و سایر مراکز علمی و دانشگاهی در بیانیه‌ای از نیروهای مسلح مقتدر کشور درخواست کرده تا با حداکثر توان و ظرفیت، در برابر این حملات، برای مجازات متجاوزان مقابله به مثل نموده و تاوان این رژیم‌های تعدّی‌گر را با زبان قدرتمند دفاعی کشور بدهند. هیات مدیره انجمن ترویج علم ایران نیز در بیانیه‌ای دفاع از امنیت مراکز علمی را وظیفه‌ای مشترک برای همه کسانی که به ارزش دانش و نقش آن در پیشرفت بشریت باور دارند، دانسته است.
علم زیر آتش
در میان تجاوزهای متعدد دشمن به مراکز علمی، شاید تکان‌دهنده‌ترین هدف این حملات، انستیتو پاستور تهران بود. این مرکز که پس از جنگ جهانی اول با همکاری انستیتو پاستور فرانسه تأسیس شد، بیش از یک قرن سابقه در تولید واکسن‌های بومی مانند آبله و کووید-۱۹ داشته است. تصاویر منتشرشده حاکی از تخریب گسترده این مرکز تاریخی است.
سخنگوی وزارت بهداشت این حمله را «تجاوز مستقیم به امنیت بهداشت جهانی» خواند و از سازمان بهداشت جهانی خواست دخالت کند. وزارت خارجه هم این اقدام را «حمله‌ای دلخراش، ظالمانه، نفرت‌انگیز و کاملاً خشم‌آور» توصیف و اعلام کرد: «این اقدام صرفاً یک جنایت جنگی دیگر در چارچوب جنگی غیرقانونی نیست؛ این یک حمله وحشیانه به ارزش‌های اساسی انسانی است.»
در این بین دانشگاه‌ها نیز از جنایات ترامپ و نتانیاهو بی‌نصیب نمانده‌اند. حسین سیمایی صراف، وزیر علوم، تحقیقات و فناوری در پی حمله رژیم صهیونی به مرکز تحقیقات لیزر و پلاسما دانشگاه شهید بهشتی گفته هفته گذشته دانشگاه علم و صنعت ایران و پیش‌تر دانشگاه صنعتی اصفهان و دیگر مراکز تحقیقاتی مورد حمله وحشیانه قرار گرفت و تاکنون بیش از ۳۰ دانشگاه کشور مورد حمله مستقیم قرار گرفته است که در عصر حقوق بشر و حقوق بین‌الملل، باورنکردنی است.
دانشگاه شهید بهشتی تهران در اثر حمله آمریکا و رژیم صهیونیستی آسیب دید. ساختمان و آزمایشگاهی که در این دانشگاه بمباران شد یکی از مهمترین آزمایشگاه‌های فوتونیک ایران بود که درباره روش‌های جدید تصویربرداری از مغز با روش‌های اپتیکی و فوتونیکی موفقیت‌های زیادی کسب کرده و مطالعات آن در حال انجام بود. به گفته مسئولان دانشگاه، پژوهشی که در این آزمایشگاه در جریان بود می‌توانست آینده تصویربرداری از مغز در ایران را متحول کند. پیش از این نیز دانشگاه علم‌وصنعت و دانشگاه صنعتی اصفهان نیز مورد حمله قرار گرفتند.
رضا نوری، رئیس فدراسیون ملی ورزش‌های دانشگاهی نیز با محکوم کردن بمباران ساختمان دانشگاه شهید بهشتی در تهاجم آمریکایی-صهیونیستی در بیانیه‌ای تاکید کرد با هدف قرار دادن ساختمان‌ها نمی‌توان ۱۷۵۹ سال سنت آموزش علمی در ایران را که بنا بر تأیید یونسکو قدیمی‌ترین و در واقع نخستین خاستگاه آموزش عالی جهان است را با بمب، موشک و ترور از بین برد.
چراغ علم خاموش نمی‌شود
حملات اخیر دشمن صهیونی-آمریکایی تلاشی آشکار برای متوقف کردن روند رشد علمی کشوری است که سال‌ها است با وجود تحریم‌ها و فشارهای بین‌المللی، به‌ویژه در حوزه‌های دانش‌بنیان، هسته‌ای و هوافضا، فناوری‌های نوین، انرژی و پزشکی، پیشتاز منطقه شده است.
دکتر حسین نصیری، مدیر گروه آموزش عالی مرکز پژوهش‌های مجلس در گفت‌وگو با جام جم با اشاره به این حملات می‌گوید: این نخستین‌بار نیست که دشمن تلاش می‌کند، ریشه‌های پیشرفت علمی ایران را قطع کند چراکه پیش از این نیز بارها دانشمندان هسته‌ای کشور هدف قرار گرفتند به‌طوری که مجموعاً در جنگ رمضان و ۱۲روزه حدود ۲۰استاد دانشگاه توسط دشمن به شهادت رسیدند. با این حال، تجربه نشان داده که هر شهید علمی، نه پایان یک مسیر، بلکه آغاز راه صدها دانشجوی مشتاق بوده و سایر دانشمندان ایرانی نیز با وجود تحریم، انزوا و فشارهای سیاسی، مسیر تولید علم را متوقف نکردند. به گفته وی حمله به دانشگاه‌ها و ترور دانشمندان، حمله به آینده، امید و تلاش برای توقف تولید اندیشه است و ترور نخبگان علمی، نه فقط در ابعاد انسانی، بلکه در سطح راهبردی، نوعی پروژه خاموش‌سازی توسعه و خودکفایی علمی است که پیامدهای آن فراتر از مرزهای ایران است.
علم در ایران ریشه دارد
اما واقعیت این است که دشمنان ایران، حتی اگر بتوانند یک چهره علمی را خاموش کنند، نمی‌توانند جلوی تکثیر اندیشه و پویایی جامعه دانشگاهی کشور را بگیرند. زیرا علم، برخلاف ابزار نظامی، در دل‌ها و ذهن‌ها ریشه دارد و این ریشه‌ها، با خون جوانان این سرزمین آبیاری شده و ایران چندین دهه است که به خوبی یادگرفته چگونه روی پای خود بایستد.
آن طور که مدیر گروه آموزش عالی مرکز پژوهش‌های مجلس توضیح می‌دهد، آنچه سال‌ها است سرمایه هسته‌ای ایران اسلامی به شمار می‌رود، نیروی انسانی است که به صورت زنجیره و نسل به نسل از استاد به شاگرد منتقل شده و امروز طیف وسیعی از دانشمندان جوان ما در حوزه‌های مرتبط و مختلف و عرصه دانش و فناوری هسته‌ای در حال فعالیت هستند و این چرخه بیش از پیش ادامه خواهد یافت. بنابراین علم مطلقاً نابودشدنی نیست و تلاش‌های مذبوحانه رژیم صهیونی- آمریکایی برای ضربه زدن بر پیکره علمی کشور از طریق حمله به مراکز علمی و ترور دانشمندان راه به جایی نخواهد برد چراکه علم هسته‌ای در ایران بومی‌سازی شده است.
وی ادامه می‌دهد: اما آنچه بار دیگر به ما ثابت شد، سکوت نهادهای بین‌المللی مسئول در برابر این جنایات بود. در واقع سازمان‌هایی که موظف به حمایت از آزادی علمی، امنیت دانشمندان و حق تحصیل‌اند، در برابر هدف قرار دادن جامعه علمی کشور، این بار هم تنها نظاره‌گر بودند. این سکوت، نه صرفاً بی‌عملی، بلکه نشانه‌ای از استاندارد دوگانه‌ای است که سال‌هاست گریبان‌گیر روابط جهانی شده است.