بازگشت قدرتمند ایران به بازار نفت
بازار نفت پس از آغاز تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، یکی از بیثباتترین دورههای خود را تجربه کرده است؛ دورهای که در آن، بازار بهدلیل محدودیت تردد در تنگه هرمز از سوی کشورمان با کاهش بیسابقه تولید اوپک و افت شدید جریان صادرات کشورهای حاشیه خلیج فارس مواجه شد و معادلات عرضه و تقاضای نفت را بر هم زد. افزایش تقاضا، فشار بر بازارهای فیزیکی، جهش کمسابقه قیمتها و نقش متفاوت ایران در این شرایط، چشماندازی تازه و پیچیده در بازار انرژی ترسیم کرده است.
با این حال، گزارش ماهانه جدید سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) تایید میکند که جنگ گسترده علیه ایران و بهدنبال آن بسته شدن تنگه هرمز، موجب بزرگترین کاهش تولید نفت در تاریخ این سازمان شده است. براساس این گزارش، تولید کل اوپک درماه مارس به20میلیون و790هزار بشکه در روز کاهش یافت که نسبت به ماه قبل از آن 27.5درصد، معادل 7.88میلیون بشکه در روز کاهش رانشان میدهد. این رقم فراتر از پیشبینیهای اولیه و حتی عمیقتر از رکورد کاهش دوران کروناست. اوپک در گزارش خود بهصراحت اعلام کرد که این کاهش بیسابقه ناشی از بسته شدن تنگه هرمز به مدت شش هفته و اختلال کامل در مسیرهای صادراتی نفت خلیج فارس است. این تنگه، گذرگاه حیاتی برای حدود یکپنجم نفت مصرفی جهان محسوب میشود. با وجود این شوک عظیم عرضه، اوپک پیشبینی خود از رشد تقاضای نفت در سال 2026 را بدون تغییر و معادل 1.38میلیون بشکه در روز حفظ کرده است. هرچند این سازمان اذعان دارد که تقاضا در سه ماهه دوم سال (آوریل تا ژوئن) بهدلیل ضعف ناشی از جنگ حدود 500هزار بشکه کاهش خواهد یافت اما انتظار دارد این افت در نیمه دوم سال جبران شود. این گزارش نشان میدهد بازار نفت با یکی از بزرگترین بحرانهای عرضه در نیمقرن اخیر مواجه شده است.
ایران؛ دومین تولیدکننده اوپک
تولید نفت عراق با 61.2درصد (2میلیون و 563هزار بشکه) کاهش به 1.62میلیون بشکه در روز و امارات متحده عربی با 44.7درصد (یک میلیون و 527هزار بشکه) کاهش به 1.89میلیون بشکه در روز رسیده است. تولید نفت عربستان سعودی با وجود آمادگی بیشتر، 9/22درصد ( 2میلیون و 314هزار بشکه) کمتر شد و 7میلیون و 799هزار بشکه در روز ثبت شد. کویت نیز با کاهش 53درصدی (یک میلیون و 369هزار بشکه)، روزانه 1.2میلیون بشکه تولید میکند. تولید نفت کشورمان نیز کاهش 182هزار بشکهای نسبت به ماه قبل را ثبت کرد اما نسبت به سایر کشورها این افت تولید بسیار ناچیز است. با این حال تولید نفت ایران در ماه مارس به 3میلیون و 60هزار بشکه در روز رسید.
با افت شدید تولید نفت کشورهای عربی منطقه، ایران برای نخستین بار طی 12سال گذشته، به جایگاه دومین تولیدکننده بزرگ اوپک در ماه مارس 2026 صعود کرده است. ایران تا سال 2014 دومین تولیدکننده اوپک پس از عربستان بود اما از سال 2015 با تشدید تحریمهای آمریکا این جایگاه را از دست داده بود. امارات با تولید یک میلیون و 892هزار بشکه در روز سومین تولیدکننده اوپک در ماه مارس بوده است.
به جز نیجریه و ونزوئلا، همه اعضای اوپک در ماه مارس با کاهش تولید مواجه شدهاند که این امر نشان میدهد حتی تولید نفت کشورهایی که در منطقه خلیج فارس نیز نیستند از جنگ در این منطقه تأثیر پذیرفته است. تولید نفت نیجریه در ماه مارس 22هزار بشکه در روز و ونزوئلا 79هزار بشکه در روز افزایش یافت اما تولید نفت لیبی 7هزار بشکه در روز، گابن 5هزار بشکه در روز، گینه استوایی 2هزار بشکه در روز، کنگو 11هزار بشکه در روز و الجزایر یک هزار بشکه در روز کاهش داشته است.
نفت ایران؛ گرانترین برند اوپک پس از کویت
اوپک همچنین در گزارش خود از افزایش بیش از 57دلاری قیمت نفت ایران در ماه مارس 2026 خبر داده است. قیمت هر بشکه نفت سنگین ایران در این ماه بهدلیل تجاوز آمریکایی_صهیونیستی به کشورمان، به 124دلار و 10سنت افزایش یافته است. در ماه فوریه هر بشکه نفت سنگین ایران 66دلار و 59سنت قیمت خورده بود. براساس این گزارش، نفت سنگین ایران و نفت صادراتی کویت گرانترین برندهای نفتی اوپک در ماه مارس بودهاند. نفت صادراتی کویت تنها 15سنت از نفت ایران در این ماه گرانتر بوده و 124دلار و 25سنت به فروش رفته است. قیمت سبد نفتی اوپک در این ماه 116دلار بوده که بر این اساس، نفت سنگین ایران 8دلار بالاتر از سبد نفتی اوپک فروخته شده است. نفت ایران همچنین حدود 21دلار گرانتر از نفت برنت در این ماه بوده است. نفت سبک عربستان در ماه مارس ارزانتر از نفت سنگین ایران و 121دلار بهازای هر بشکه فروخته شده است.
صادرات نفت حتی یک روز هم متوقف نشد
محسن پاکنژاد وزیر نفت نیز اعلام کرد که همکاران ما در جزیره خارگ درخشیدند ونگذاشتند حتی یک روز هم صادرات نفت ایران قطع شود. فروش نفت در ماههای اسفند و فروردین تاکنون مطلوب وسبب دلگرمی کشور بوده است. پیش از جنگ، ایران ماهانه حدود ۴۵ تا ۴۸میلیون بشکه نفت صادر میکرد که حالا بیش از۱۰میلیون بشکه به آن اضافه شده است. تازهترین آمارها نشان میدهد ایران در ماه مارس (۱۰اسفند تا۱۰فروردین) حدود۶۰میلیون بشکه نفت صادر کرده است. پیش از این شرکت رهگیری نفتکش تنکرترکرز از افزایش صادرات نفت ایران در میانه جنگ نسبت به قبل از آن خبر داده بود. در همین بازه زمانی، صادرات عربستان سعودی ۵۲درصد، کویت ۷۲درصد و عراق ۷۶درصد کاهش یافته بود.