کلانتری ۱۱ در شبکه ۲
این روزها شبکه دو سیما با پخش مجموعه تلویزیونی «کلانتری ۱۱» تلاش کرده است بار دیگر مخاطبان را به فضای آشنای سریالهای پلیسی ایرانی ببرد. پخش هر شبی این مجموعه باعث شده «کلانتری۱۱» به یکی ازگزینههای ثابت تماشای خانوادگی در ساعتهای پایانی شب تبدیل شود. مجموعهای که با ساختاری اپیزودیک روایت میشودوهر قسمت آن به ماجرایی تازه دریک کلانتری شهری میپردازد.
امیر گودرزی - گروه رسانه
در این ساختار، مخاطب در هر قسمت با پروندهای متفاوت روبهرو میشود؛ پروندههایی که اغلب به مسائل و مشکلات اجتماعی روزمره مربوط هستند. همین تنوع موضوعی باعث شده فضای سریال برای مخاطب آشنا و قابل لمس باشد و هر قسمت روایت مستقلی از یک ماجرای اجتماعی را پیش روی مخاطب قرار دهد.
دغدغه همیشگی برای نمایش پلیس
در همین زمینه مجتبی خیاط احسانی، تهیهکننده این مجموعه، درباره شکلگیری ایده اولیه سریال به جام جم میگوید: ایده این کار حدود سه تا چهار سال پیش و با نام اولیه «عزیزآباد» شکل گرفت. موضوع پلیس همیشه برای ما دغدغه بود و احساس میکردیم تصویر واقعی پلیس، مخصوصاً نقش اجتماعیاش، کمتر در سریالها دیده شده است. این طرح در ابتدا سفارشی نبود و ما به صورت مستقل روی آن کار کردیم. بعد از آن صداوسیما به این ایده علاقه نشان داد و پس از عقد قرارداد، مؤسسه ناجی هنر برای تأیید محتوای انتظامی وارد همکاری شد.
آغاز داستان با ورود رئیس جدید
به گزارش جامجم، آغاز روایت سریال با ورود رئیس جدید کلانتری نیز از جمله لحظههایی است که فضای داستان و شخصیت محوری آن را روشن میکند. ورود رئیس جدید کلانتری چهلرود با حادثهای در همان کلانتری همراه میشود؛ جایی که مأموران کلانتری سرگرد جوانی را که با لباس شخصی وارد شده است نمیشناسند و او را بازداشت میکنند. رفتار پخته و حرفهای این سرگرد در همان شرایط ابتدایی ورود، به خوبی شخصیت او را برای مخاطب ترسیم میکند. او در حالی که میتوانست بلافاصله هویت خود را آشکار کند، ترجیح میدهد چند ساعت بازداشت را تحمل کند تا از نزدیک نحوه عملکرد و رفتار پرسنل کلانتری را بسنجد. به نظر میرسد سازندگان تلاش کردهاند فضایی را نشان دهند که پلیس و کارکنان کلانتری بیش از هر چیز از دل همان جامعه برآمدهاند و فاصلهای میان آنان و مردم وجود ندارد.
قصههایی برگرفته از تجربههای واقعی
به گفته تهیهکننده سریال، بخش مهمی از داستانها بر اساس تجربههای واقعی شکل گرفته است. احسانی در اینباره توضیح میدهد: بخش زیادی از داستانها از دل تجربههای واقعی بیرون آمده است. برادر آقای جهانی، نویسنده کار، سالها رئیس کلانتری بوده و تجربههای زیادی از پروندههای مختلف داشته است. این روایتها تبدیل شد به مواد اولیه داستانها.
اما اثر قبلی این تهیهکننده، سریال صفر بیست و چهار بود که حال و هوای دفاع مقدسی داشت و بسیار هم مورد توجه قرار گرفت. او در این اثر نیز به همراه هاشم مسعودی تهیهکنندگی کار را در دست دارد. احسانی در پاسخ به این سؤال که از فضای سریال صفر بیست و چهار چه شد که وارد ساخت چنین اثری متفاوتی افتاده، بیان میکند: این طور نبود که کلانتری 11 را بعد از صفر بیست و چهار بسازیم. درواقع تولید این مجموعه تقریباً همزمان با سریال «۰۲۴» پیش رفت، اما از نظر محتوایی ارتباطی با آن نداشت.
چالش روایت در یک لوکیشن ثابت
یکی از ویژگیهای مهم «کلانتری ۱۱» تمرکز داستان در فضای کلانتری است. موضوعی که به گفته تهیهکننده کار، چالشهای خاص خود را داشته است. احسانی درباره این موضوع میگوید: یکی از سختترین بخشهای کار این بود که بیشتر داستانها در یک لوکیشن ثابت یعنی فضای داخلی کلانتری اتفاق میافتاد. همین موضوع کار را در مرحله نگارش و کارگردانی دشوار میکرد، چون باید تنوع درام حفظ میشد.
پلیس به عنوان مصلح اجتماعی
در طول داستان، سرگرد جوان با پروندههای مختلفی روبهرو میشود؛ از حفر چاه غیرمجاز گرفته تا تخلفات انتخاباتی و اختلافات خانوادگی. در هر یک از این پروندهها او تلاش میکند علاوه بر اجرای قانون، از گفتوگو و میانجیگری برای حل مسئله استفاده کند. احسانی درباره این نگاه میگوید: در شهرستانهای کوچک، کلانتری فقط محل رسیدگی به جرم نیست. بسیاری از مردم برای حل اختلافات خانوادگی یا مشکلات محلی هم به کلانتری مراجعه میکنند. ما میخواستیم این نقش اجتماعی پلیس را نشان دهیم. به گزارش جامجم، در این سریال میبینیم که شخصیت رئیس کلانتری به عنوان فردی فسادناپذیر معرفی میشود؛ شخصیتی که حتی هدیه فرش برای نمازخانه کلانتری را نمیپذیرد و وقتی استکانی را میشکند، آن را با هزینه شخصی خود جایگزین میکند. چنین رفتارهایی به تدریج به الگویی برای دیگر کارکنان کلانتری نیز تبدیل میشود. شاید به همین دلیل است که به گفته تهیهکننده این سریال، کلانتری به محل امن و ایمن برای همه مردم تبدیل میشود.
پژوهش در دل روایتها
گفته میشود پژوهش نیز بخش مهمی از فرآیند تولید این سریال بوده است. به گفته احسانی، تیم تحقیق پیش از نگارش فیلمنامه با بررسی پروندههای واقعی و گفتوگو با کارشناسان، تلاش کرده داستانها به واقعیتهای جامعه نزدیک باشد. او میگوید: در تیم پژوهش پروندههای مختلفی بررسی شد. موضوعاتی مثل معادن غیراستاندارد، چاههای غیرمجاز، تنشهای آبی وحتی مسائل محیطزیستی از همین تحقیقات به دست آمد. از نظر تولید نیز «کلانتری ۱۱» پروژهای پرجمعیت محسوب میشود. احسانی در اینباره میگوید: در این سریال حدود ۱۸۰ تا ۲۰۰ بازیگر حضور دارند. از این میان ۱۵ تا ۲۵ نفر از چهرههای شناختهشده تلویزیونی هستند، ۶۰ تا ۷۰ نفر بازیگران حرفهای دیگر و بقیه چهرههای جدیدی هستند که از تئاتر و گروههای استانی انتخاب شدند. شهر خیالی «چهلرود» نیز با الهام از فضاهای بومی کرمان طراحی شده و استفاده از لهجه کرمانی یکی از ویژگیهای مهم فضای سریال به شمار میآید. در کنار آن شخصیتهایی با لهجههای ترک، یزدی، مشهدی، شیرازی و همدانی نیز در داستان حضور دارند.
توجه به نقش رسانههای محلی
در کنار این عناصر، سریال به نقش رسانههای محلی نیز توجه کرده است. در داستان، شخصیت یک خبرنگار جوان روستایی حضور دارد که مدیریت یک صفحه رسانهای را برعهده دارد وبا انتشارخبرهای محلی، به نوعی پل ارتباطی میان مردم و کلانتری تبدیل میشود. احسانی در اینباره میگوید: با تأکید مشاور پروژه، آقای مسعود ملکی، تصمیم گرفتیم نقش خبرنگاران محلی را هم در داستان پررنگ کنیم. امروز رسانههای محلی میتوانند در اطلاعرسانی سریع و کمک به امنیت منطقه نقش مهمی داشته باشند.
بازخورد مخاطبان
به گفته تهیهکننده سریال، واکنش مخاطبان نسبت به مجموعه مثبت بوده است. او میگوید: خیلی از مخاطبان گفتهاند که برای نخستین بار با جزئیات کار کلانتری و نحوه رسیدگی به مسائل آشنا شدهاند. همین شناخت برای ما ارزشمند است.
به گزارش جامجم، درمجموع «کلانتری ۱۱» بیش از آنکه یک سریال پرهیجان پلیسی باشد، روایتی از موقعیتهایی است که ممکن است در یک کلانتری رخ دهد؛ موقعیتهایی که گاه به اختلافات خانوادگی، گاه به سوءتفاهمها و گاه به جرائم کوچک مربوط میشود. احسانی تأکید میکند: ما میخواستیم نشان دهیم امنیت به صورت موزاییکی شکل میگیرد؛ مجموعهای از اقدامات کوچک که در کنار هم آرامش جامعه را میسازند. به گزارش جامجم، به همین دلیل «کلانتری ۱۱» را میتوان تلاشی برای ارائه تصویری آرامتر و اجتماعیتر از محیط یک کلانتری دانست؛ تصویری که بیش از هر چیز بر ارتباط میان پلیس و مردم تأکید دارد و نشان میدهد بسیاری از مسائل اجتماعی پیش از آنکه به برخوردهای سخت نیاز داشته باشند، با گفتوگو و درک متقابل قابل حل هستند.
روایت مقابله با اراذل و جاسوسان
سجاد بهمنآبادی، مدیر خانه تولیدات جوان مرکز سیمرغ درباره سریال «کلانتری ۱۱» که با محوریت پلیس اجتماعی دغدغههای مردم و مسائل روز جامعه را به تصویر میکشد، گفت: فرآیند تولید متن سریال «کلانتری ۱۱» در سال ۱۴۰۳ کلید خورد و هدف اصلی آن به تصویر کشیدن بُعد اجتماعی و تعاملات روزمره همکاران خدوم نیروی انتظامی بود. این سریال سال ۱۴۰۴ در قالب دو فصل ۳۶ قسمتی وارد پروسه تولید شد. باید گفت که مأموریت اصلی خانه تولیدات جوان توانمندسازی هنرمندان جوان در حوزههای مختلف تلویزیون است، که فصل اول این سریال را محمد اسفندیاری و فصل دوم آن را امین شجاعی کارگردانی کرده است. آقای جهانی هم به عنوان سرپرست نویسندگان، «کلانتری ۱۱» را به عنوان اولین کار بلند سریالی نوشته است.
بهمنآبادی درباره پرداخت به جنگ تحمیلی ۱۲ روزه در سریال «کلانتری ۱۱» افزود: از آنجایی که این سریال در دومین روز تصویربرداریاش با جنگ تحمیلی ۱۲ روزه مصادف شد، ما تلاش کردیم در قسمتهای پایانی رنگ و بویی از این اتفاق را در «کلانتری ۱۱» داشته باشیم. بنابراین، در چند قسمت پایانی سریال به جنگ پرداختیم. مدیر خانه تولیدات جوان به باشگاه خبرنگاران جوان گفت: از آنجایی که این سبک سریالسازیها جزو کارهای سیتکامی (کمدی موقعیت) است، اما با تمام محدودیتهای موجود سعی کردیم به تمام آنچه که همکاران نیروی انتظامی با آن درگیر هستند، بپردازیم؛ از مقابله با جاسوسان و اراذل و اوباش گرفته تا فساد در «کلانتری ۱۱» گنجانده شده است. وی درباره لوکیشن سریال که بیشتر بازیگران آن به زبان کرمانی صحبت میکنند، گفت: مکان فیلمبرداری در یک سوله است و بازیگران سریال هم از کرمان و شهرهای دیگر هستند. به طورکلی،«کلانتری ۱۱» جزو سریالهای پر بازیگر است، که شامل بازیگران چهره و تلویزیونی، بازیگران تئاتری و... میشود. بهمنآبادی در پاسخ به این سؤال که چطور یک سریال سیتکامی کمهزینه میتواند اینچنین خوش ریتم باشد؟ گفت: همیشه میگویند محدودیت،خلاقیت میآورد. ما در گذشته کارهای آپارتمانی داشتیم، که بازخوردهای جدی داشتند؛ از «خانه سبز» و «نیمکت» گرفته تا سریال «آقای قاضی» جزو کارهایی بوده، که نبض مخاطب را گرفته است. بنابراین، اگرچه روند تولید در کارهای سیتکام سخت میشود، ولی کسانی که جرات حضور در این عرصه را دارند، با خلاقیتشان وارد میدان شده و با خرج کردن هنر بیشترشان باعث جذب مخاطب میشوند. مدیر خانه تولیدات جوان در پاسخ به این سؤال که چقدر تلاش شده در کنار نشان دادن مظلومیت نیروی انتظامی، اقتدار این نهاد هم نشان داده شود؟ گفت: از همان ابتدا با ورود سرگرد جهانی به کلانتری اولین اقدامی که صورت میگیرد، برخورد با اراذل و اوباش منطقه است. وی در پایان گفت: ما تلاش کردیم به تمام آنچه که همکاران نیروی انتظامی با آن درگیر هستند، بپردازیم؛ از مقابله با جاسوسان و اراذل و اوباش گرفته تا فساد در «کلانتری ۱۱» گنجانده شده است.