تلویزیون پیشرو در روایت جنگ
با پخش آخرین اپیزود از سریال «سرو، سپید، سرخ»، یکی از تازهترین و برجستهترین تجربههای تلویزیونی ایران به پایان رسید؛ مجموعهای که از همان ابتدا بهلحاظ فنی، سازماندهی تولید و سرعت روایت، استانداردهای تازهای را در تولیدات جنگی تلویزیونی تعریف کرد.
اکبر یداللهی - گروه رسانه
این سریال، برخلاف بسیاری از آثار اخیر که در پلتفرمهای خانگی و شبکههای اینترنتی ارائه میشوند، روی آنتن تلویزیون قرار گرفت و نشان داد که رسانهملی میتواند پیشتاز و نقشآفرین در روایت بهموقع و دقیق رویدادهای تاریخی باشد. سرو، سپید، سرخ بهطور ویژه توانست دلاوریها، تلاشها و روزمرگیهای جنگ رمضان را در زمانی ثبت کند که روایتهای دیگر هنوز تثبیت نشده بودند. این ویژگی باعث شد مجموعه به یک سند تاریخی و همزمان نمایشی تبدیل شود؛ سندی که هم ارزش سرگرمی دارد و هم اهمیت تاریخی و آموزشی برای مخاطبان امروز و نسلهای آینده. سرعت تولید این سریال از ویژگیهای شاخص آن به شمار میرود؛ برخی اپیزودها تنها در سه تا چهار روز ضبط شدند، در حالی که روند معمول تولید یک اپیزود ۴۵ دقیقهای در سایر مجموعهها دستکم هشت تا ۹ روز طول میکشد. چنین توانایی در هماهنگی و مدیریت تیمهای فنی، هنری و تولیدی، جلوهای بیسابقه از کار جمعی وتعهد ملی است. یکی از جنبههای مهم سرو، سپید، سرخ این است که تولید آن با وجود شرایط سخت جنگ، تهدیدهای امنیتی و محدودیتهای لجستیکی انجام شد. کارگردانان، بازیگران و عوامل فنی در شهرهای مختلف، بهویژه پایتخت تحت موشکباران، با تمام دشواریها به ضبط سریال پرداختند و با تعهدی مثالزدنی توانستند کار را به پایان برسانند.
نمایش دلاوریها روی آنتن تلویزیون
سرعت و دقت تولید این سریال، بهویژه از منظر روایت تاریخی، اهمیت استراتژیک دارد. روایت نخست هر رویداد، قدرت تثبیت آن در اذهان عمومی راداردوسرو،سپید،سرخ موفق شد پیش ازتثبیت روایتهای خارجی ورسانهای دیگر، دلاوریها، همدلیها، تردیدها و حتی ترسهای ایرانیان در میدان جنگ را ثبت کند. این مجموعه تلاش کرده است خلاهایی را که در روایتهای گذشته وجود داشته پر کند و تصویری حقیقی و نزدیک به واقعیت از جنگ ارائه دهد.
گسست زمانی در اهل ایران
در نقطه مقابل، سریال «اهل ایران» که در شبکه خانگی پخش شد، نمونهای متفاوت از روایت جنگ و تاریخ معاصر است. این اثر، با هدایت محمدحسین مهدویان و سرپرستی نویسندگان مهدی یزدانیخرم، تلاش کرده با بهرهگیری از روایتهای جامعه امروز ایران و طراحی قهرمانان قابل لمس برای مخاطب، اسطورهسازی کند. هر اپیزود اهل ایران شخصیتهایی آشنا و نزدیک به زندگی روزمره مخاطبان ارائه میدهد که میتوانند تجسم اسطورهای نوین باشند.با این حال، محدودیتهای شبکه خانگی و هزینههای بالای تولید باعث شد سرعت و گستره تولید نسبت به سرو، سپید، سرخ محدود باشد. اپیزودهای این سریال هر چند با دقت و توجه ویژه تولید شدهاند اما نیاز به هماهنگی بین کارگردانان مختلف، بودجه و الزامات پلتفرمی باعث شده که توانایی ارائه روایت همزمان با وقایع تاریخی کمتر باشد. این محدودیتها بهنوعی باعث شد که اهل ایران بهرغم کیفیت فنی و هنری بالا، نتواند پیشرو در ثبت روایت تاریخی باشد و بیشتر بهسمت روایت تحلیلی و اسطورهسازانه متمرکز شود. تمرکز اهل ایران بر شخصیتها و روایتهای اپیزودیک است.هر اپیزود مستقل طراحی شده و با کارگردانی جداگانه به اجرا درآمده است؛ این رویکرد موجب تنوع دیدگاه و نوآوری در هر بخش شده اما در مقایسه با همافزایی گسترده و سرعت بالای سرو، سپید، سرخ، یک گسست زمانی و فنی ایجاد کرده است.علاوه بر این، فرآیند نوشتن فیلمنامه در شرایط جنگی و تحت فشار، توان نویسندگان و تیم رابه چالش کشیده است وهرچند که موفقیت چشمگیری در خلق داستان و شخصیتها حاصل شده اما این تلاشها هنوز در سطح گستره تاریخی و فوری تلویزیونی سرو، سپید، سرخ قرار ندارد.