printlogo


چگونه رهبر انقلاب  افق نبرد را فراتر از مرزها ترسیم می‌کنند؟
این یادداشت در پی آن است که یکی از ابعاد کمتر مورد‌ توجه اما بسیار مهم پیام رهبر انقلاب را تحلیل کند؛ بُعدی که در آن، مخاطب پیام از مرزهای داخلی فراتر می‌رود و به محیط منطقه‌ای گسترش می‌یابد. هدف این تحلیل، تبیین این نکته است که چگونه پیام رهبر انقلاب، با خطاب قرار دادن همسایگان جنوبی و اشاره به معادلات منطقه‌ای، تلاش می‌کند نظم پیرامونی را بازتعریف کرده و جایگاه ایران را در این نظم تثبیت نماید.
داوود منظور | رئیس سابق سازمان برنامه و بودجه

در پیام رهبر انقلاب، این تغییر مخاطب به‌وضوح قابل مشاهده است: «در همین مجال به همسایگان جنوبی ایران می‌گویم که شما در حال دیدن یک معجزه هستید». این جمله، نقطه آغاز یک گفت‌وگوی منطقه‌ای است. در اینجا، پیام رهبر انقلاب از سطح داخلی فاصله می‌گیرد و وارد عرصه‌ای می‌شود که در آن، سایر بازیگران نیز مورد خطاب قرار می‌گیرند. استفاده از تعبیر «در حال دیدن یک معجزه هستید»، نشان می‌دهد که تحولات جاری، نه‌تنها برای داخل، بلکه برای بیرون نیز واجد معنا و پیام است.در ادامه، این خطاب با نوعی دعوت همراه می‌شود: «درست ببینید و درست درک کنید و در جای درست بایستید». این عبارت، حاوی سه لایه مهم است: شناخت، تحلیل و انتخاب. پیام رهبر انقلاب، از مخاطبان منطقه‌ای می‌خواهد که واقعیت‌ها را به‌درستی ببینند، آنها را صحیح تحلیل کنند و در نهایت، موضع خود را آگاهانه انتخاب نمایند. این ساختار، نشان می‌دهد که پیام، صرفا یک هشدار نیست، بلکه نوعی پیشنهاد برای تغییر موقعیت است.
در همین چارچوب، پیام رهبر انقلاب نسبت به قدرت‌های بزرگ هشدار می‌دهد: «به وعده‌های دروغین شیاطین بدگمان باشید.» این جمله به‌طور ضمنی به رقابت‌های ژئوپلیتیکی اشاره دارد و تلاش می‌کند اعتماد به بازیگران خارجی را زیر سؤال ببرد. در اینجا، پیام رهبر انقلاب، خود را در جایگاه یک بازیگر خیرخواه معرفی می‌کند که در مقابل، دیگران را نسبت به خطرات وابستگی هشدار می‌دهد.
نکته مهم دیگر، مشروط کردن روابط آینده است. آنجا که گفته می‌شود «ما هنوز منتظر واکنش مناسبی از سوی شما هستیم تا برادری و خیرخواهی خود را به شما نشان دهیم»، نوعی دیپلماسی مشروط ترسیم می‌شود. این عبارت، نشان می‌دهد که رابطه با همسایگان، وابسته به رفتار و انتخاب آنهاست. 
به بیان دیگر پیام رهبر انقلاب، یک چارچوب «اگر ــ آنگاه» را در روابط منطقه‌ای مطرح می‌کند.
در ادامه، این پیام با لحنی قاطع‌تر همراه می‌شود: «ما حتما متجاوزان... را رها نمی‌کنیم» و «حتما غرامت... را طلب خواهیم کرد». این جملات، نشان‌دهنده بعد بازدارنده پیام است.
متن کامل را در «جام‌جم‌آنلاین» بخوانید