همزمان با روز بزرگداشت «شهدای مدافع حرم» نگاهی انداخته‌ایم به برخی آثار نمایشی که تصویر این قهرمانان ملی را بازنمایی می‌کنند
قهرمانان مردمی در قاب سیما
هجدهم مردادماه در تقویم رسمی کشور به‌عنوان «روز بزرگداشت شهدای مدافع حرم» ثبت شده و این مناسبت فرصتی است برای بازخوانی مجاهدت‌هایی که فراتر از مرزهای جغرافیایی، امنیت و آرامش امروز ایران را تضمین کرد.
امیر گودرزی - گروه رسانه
دفاع از حرم، نه‌فقط یک تکلیف اعتقادی، بلکه یک ضرورت استراتژیک برای صیانت از حریم اهل‌بیت(ع) و حفظ امنیت ملی در برابر جریان‌های تکفیری بود که سودای نابودی تمدن و تاریخ منطقه را در سر داشتند. شهدای مدافع حرم با بصیرت مثال‌زدنی خود، میدان نبرد را در دوردست‌ها انتخاب کردند تا خاکریزهای وطن از گزند دشمن مصون بماند. آنچه شهدا را به مخاطبان گره می‌زند، خاستگاه اجتماعی آنان است. این شهدا از بطن همین مردم برخاسته‌اند، از میان مشاغل، باورها و لایه‌های گوناگون جامعه و به شکلی عمیق با دغدغه‌های مردم پیوند خورده‌اند. همین ویژگی مردمی‌بودن سبب شده است که داستان زندگی و شهادت آنان، پیوندی ناگسستنی با ذائقه مخاطب برقرار کند. شاید به همین دلیل است که در سال‌های اخیر، نشانه‌های حضور مدافعان حرم در سریال‌ها و مستندهای تلویزیونی به شکل پررنگ دیده می‌شود. البته باید اذعان داشت که تبیین جایگاه والای شهید و مقام معنوی او فراتر از توان تصویر و کلمات است و نمی‌توان آن جایگاه را به‌طور کامل ترسیم کرد اما رسانه‌ملی به‌قدر بضاعت خود تلاش کرده تا بخشی از این حماسه را در قالب آثار نمایشی و مستند به تصویر بکشد. در این مسیر، تلویزیون با بهره‌گیری از ظرفیت‌های نمایشی و مستند، کوشیده است تا روایتگر صادقی از این حماسه باشد. نقطه آغاز این مواجهه عمومی را می‌توان در سریال «پایتخت ۵» دید؛ مجموعه‌ای که
به کارگردانی سیروس مقدم، مخاطب عام را برای نخستین‌بار در قالبی پربیننده با خطر داعش و فضای تکفیری سوریه روبه‌رو کرد. در این فصل، خانواده معمولی، بدون آمادگی وارد جهنم جنگ سوریه شده و به شکلی غافلگیرکننده با خشونت عریان عناصر داعش مواجه می‌شوند. البته در مستند داستانی «بچه زرنگ»، مدافعان حرم پررنگ‌تر به تصویر کشیده می‌شوند. در
هر قسمت از این سریال، ماجرای یکی از مدافعان حرم و مسیر او برای رسیدن به نبرد با داعش روایت می‌شود. مستند داستانی بچه‌زرنگ با محوریت روایت مسیر اعزام شهدای مدافع حرم به جبهه‌های مقاومت تولید شده است. این مجموعه در فصول مختلف خود به شهدای مدافع حرم ایرانی، افغانستانی و پاکستانی می‌پردازد. مجموعه تلویزیونی بچه‌زرنگ در فصل نخست خود روایتی از مسیر اعزام شهدای مدافع حرم اهل مشهد به جبهه‌های سوریه بود که با حضور خانواده شهدا در نقش خود و یا برادران شهدا به‌عنوان بازیگر، چهره‌ای متفاوت از داکیودرام را به نمایش گذاشت. این تجربه موفق در فصل دوم نیز ادامه یافت تا شاهد روایتی دقیق‌تر از زندگی شهدای لشکر فاطمیون و شهدای ایرانی باشیم.
با وجود محدودیت امکانات برای تصویربرداری در مناطق جنگی سوریه و لزوم نمایش بازه‌های زمانی طولانی زندگی شهدا، این اثر خوب از کار درآمد، چون تیم تولید با انتخاب ساختار مستند داستانی و اتصال برش‌های دراماتیک زندگی شخصی شهدا به وسیله گفتار متن، توانست این محدودیت‌ها را برطرف کرده و تصویری واقعی از لحظات ناب زندگی آنان ارائه دهد.
صحنه‌ای سخت و پرهزینه از مقاومت
در امتداد همین فضاسازی، سریال «حبیب» پیش‌روی مخاطبان سیما قرار می‌گیرد که برخلاف مستند بچه زرنگ، کاری کاملا نمایشی است. در این اثر مشترک ایران و سوریه، دیگر با یک مواجهه اتفاقی روبه‌رو نیستیم، بلکه به شکلی عمیق‌تر، جدی‌تر و در بستر یک درام سیاسی و امنیتی
به‌درون ساختار و توطئه‌های داعش نفوذ می‌کنیم. فضای تکفیری که در پایتخت ۵ تنها به شکل یک مواجهه عمومی و تلخ دیده می‌شد، در حبیب به لایه‌های پیچیده‌تر نبرد می‌رسد و مجاهدت‌های مستشاری ایران و هم‌پیمانی نیروهای مقاومت در مقابله با تروریسم را به نمایش می‌گذارد.
به کارگردانی سیروس مقدم، مخاطب عام را برای نخستین‌بار در قالبی پربیننده با خطر داعش و فضای تکفیری سوریه روبه‌رو کرد. در این فصل، خانواده معمولی، بدون آمادگی وارد جهنم جنگ سوریه شده و به شکلی غافلگیرکننده با خشونت عریان عناصر داعش مواجه می‌شوند. البته در مستند داستانی «بچه زرنگ»، مدافعان حرم پررنگ‌تر به تصویر کشیده می‌شوند. در
هر قسمت از این سریال، ماجرای یکی از مدافعان حرم و مسیر او برای رسیدن به نبرد با داعش روایت می‌شود. مستند داستانی بچه‌زرنگ با محوریت روایت مسیر اعزام شهدای مدافع حرم به جبهه‌های مقاومت تولید شده است. این مجموعه در فصول مختلف خود به شهدای مدافع حرم ایرانی، افغانستانی و پاکستانی می‌پردازد. مجموعه تلویزیونی بچه‌زرنگ در فصل نخست خود روایتی از مسیر اعزام شهدای مدافع حرم اهل مشهد به جبهه‌های سوریه بود که با حضور خانواده شهدا در نقش خود و یا برادران شهدا به‌عنوان بازیگر، چهره‌ای متفاوت از داکیودرام را به نمایش گذاشت. این تجربه موفق در فصل دوم نیز ادامه یافت تا شاهد روایتی دقیق‌تر از زندگی شهدای لشکر فاطمیون و شهدای ایرانی باشیم.
با وجود محدودیت امکانات برای تصویربرداری در مناطق جنگی سوریه و لزوم نمایش بازه‌های زمانی طولانی زندگی شهدا، این اثر خوب از کار درآمد، چون تیم تولید با انتخاب ساختار مستند داستانی و اتصال برش‌های دراماتیک زندگی شخصی شهدا به وسیله گفتار متن، توانست این محدودیت‌ها را برطرف کرده و تصویری واقعی از لحظات ناب زندگی آنان ارائه دهد.
صحنه‌ای سخت و پرهزینه از مقاومت
در امتداد همین فضاسازی، سریال «حبیب» پیش‌روی مخاطبان سیما قرار می‌گیرد که برخلاف مستند بچه زرنگ، کاری کاملا نمایشی است. در این اثر مشترک ایران و سوریه، دیگر با یک مواجهه اتفاقی روبه‌رو نیستیم، بلکه به شکلی عمیق‌تر، جدی‌تر و در بستر یک درام سیاسی و امنیتی
به‌درون ساختار و توطئه‌های داعش نفوذ می‌کنیم. فضای تکفیری که در پایتخت ۵ تنها به شکل یک مواجهه عمومی و تلخ دیده می‌شد، در حبیب به لایه‌های پیچیده‌تر نبرد می‌رسد و مجاهدت‌های مستشاری ایران و هم‌پیمانی نیروهای مقاومت در مقابله با تروریسم را به نمایش می‌گذارد.