ظهور عجیب «بیوههای سیاه»
پنج سال پس از آغاز جنگ روسیه و اوکراین، پیامدهای اجتماعی این درگیری ابعاد تازهای یافته که فراتر از میادین نبرد، ساختارهای اجتماعی روسیه را نیز تحت تأثیر قرار داده است.
در همین راستا، گزارش اخیر شبکه خبری سیانان به پدیدهای نگرانکننده اشاره دارد که در جامعه روسیه با عنوان «بیوههای سیاه» شناخته میشود؛ اصطلاحی که به زنانی اطلاق میشود که با مردان داوطلب یا تازهاستخدامشده ارتش ازدواج و اندکی پس از کشته شدن همسرانشان در جبهه، مبالغ کلان غرامت دولتی را مطالبه میکنند. براساس قوانین روسیه، خانواده سربازانی که در جنگ کشته میشوند، علاوه بر حقوق معوقه، مستحق دریافت غرامتهای دولتی و مزایای مالی قابلتوجهی هستند. در برخی مناطق، مجموع این پرداختها به دهها میلیون روبل میرسد؛ رقمی که برای بسیاری از شهروندان، بهویژه در مناطق کمبرخوردار، انگیزهای بسیار چشمگیر است. همین مسأله باعث شده است که به گفته رسانههای روسی، برخی افراد، سربازان در آستانه اعزام به جبهه را شناسایی کرده و با عقد ازدواجهای کوتاهمدت، خود را در صف اول دریافت این غرامتها قرار دهند.
این پدیده نهتنها به کلاهبرداریهای مالی دامن زده، بلکه به اختلافات حقوقی شدیدی میان خانوادههای سربازان کشته شده و همسران تازهازدواج کرده آنها منجر شده؛ موضوعی که در شبکههای اجتماعی روسیه نیز بازتاب گستردهای داشته است.
در واکنش به این جریان، مقامات امنیتی و سیاسی روسیه نسبت به سوءاستفاده از نظام پرداخت غرامت ابراز نگرانی کردهاند. برخی نمایندگان پارلمان پیشنهاد دادهاند که برای دریافت کامل مزایای دولتی، شرایط سختگیرانهتری ازجمله در نظر گرفتن حداقل زمان ازدواج وضع کنند تا از سوءاستفادههای احتمالی جلوگیری شود.
با این حال، فعالان حقوقبشر نسبت به قضاوت زودهنگام در اینباره هشدار میدهند. آنها تأکید دارند که نباید تمامی ازدواجهای کوتاهمدت را با انگیزه مالی تفسیر کرد، چراکه در شرایط جنگی، بسیاری از زوجها به دلیل احتمال اعزام سریع سربازان، تصمیم میگیرند پیش از رفتن به جبهه بهطور رسمی ازدواج کنند تا شریک زندگیشان از حقوق قانونی و حمایتهای دولتی برخوردار شود.