مرجعیت رسانه‌ملی با وجود رقیب‌تراشی‌ها
در سال‌های اخیر و با گسترش پلتفرم‌ها، سکوهای دیجیتال و شبکه‌های اجتماعی، بحث درباره جایگاه رسانه‌های عمومی و نسبت آنها با رسانه‌های نوین بیش از گذشته مطرح شده است.
دکتر محمدعلی هرمزی‌زاده - مدیر گروه ارتباطات دانشگاه صداوسیما
در این میان، پرسش اصلی آن است که با وجود دسترسی گسترده مخاطبان به انواع منابع خبری و محتوایی، چرا رسانه‌ملی همچنان بخشی از مرجعیت خود را حفظ کرده و علت تلاش برخی جریان‌ها برای کمرنگ‌کردن نقش آن چیست .بی‌شک یکی از دلایل اصلی تداوم مرجعیت رسانه‌ملی، مسأله خبرهای جعلی و فراگیری اطلاعات غیرواقعی در فضای مجازی است. فضای مجازی مملو از خبرهای جعلی است و مردم در بسیاری از موارد نمی‌توانند به این خبرها اعتماد کنند. هر چند گروهی محدود به‌دنبال اخبار جهت‌دار علیه جمهوری اسلامی هستند و به همین علت سراغ منابعی می‌روند که محتوای مطلوب آنها را تولید می‌کنند. افرادی که دنبال حقیقت هستند، نمی‌توانند به‌راحتی به فضای مجازی اعتماد کنند. هر روز حجم زیادی از اخبار جعلی، دروغ و غیرواقعی در این فضا منتشر می‌شود که بعدا مشخص می‌شود کاملا بی‌اساس بوده است.
کسی که به‌دنبال شناخت حقیقت است، در پی یک منبع خبری می‌گردد که بتواند به آن اعتماد کند؛ منبعی که وقتی خبری را می‌بیند، می‌خواند یا می‌شنود، بتواند اطمینان داشته باشد آن اتفاق واقعا رخ داده است. این مسأله بسیار مهم است، زیرا یکی از ارکان اصلی مرجعیت، قابل اعتماد بودن آن است و مخاطب باید بتواند به یک مرجع خبری، اعتماد داشته باشد. صداوسیما هر خبری را پخش نمی‌کند و خبرها پیش از انتشار، کنترل و صحت سنجی می‌شوند؛ بنابراین تا زمانی که از یک خبر اطمینان حاصل نشود، آن را منتشر نمی‌کنند و همین مسأله می‌تواند اعتماد مخاطبان را بیش از فضای مجازی به خود جلب کند.
فضای مجازی به‌دلیل سهولت دسترسی، سرعت انتشار و ویژگی‌های دیگر، مزیت‌هایی نسبت به صداوسیما دارد اما از منظر قابل‌اعتماد بودن نمی‌تواند با رسانه‌ملی رقابت کند. از این‌رو مخاطبان خبری را در فضای مجازی می‌بینند اما درباره درستی آن تردید دارند. بنابراین شب تلویزیون را روشن می‌کنند تا ببینند رسانه‌ملی نیز آن خبر را اعلام می‌کند یا نه؛ اگر اعلام شد، آن را معتبرتر می‌دانند و اگر خبری در رسانه‌ملی مطرح نشد، احتمال می‌دهند خبر منتشرشده در فضای مجازی جعلی بوده است.
این سازوکار را باید یکی از دلایل اصلی باقی ماندن مرجعیت رسانه‌ملی دانست. دلیل دیگر این است که صداوسیما با جمهوری اسلامی پیوند دارد و برای بسیاری از مردم، مواضع و تحلیل‌های جمهوری اسلامی ملاک است. مخاطب می‌خواهد بداند نظام جمهوری اسلامی درباره یک رخداد چه می‌گوید، چه خبری را چگونه تحلیل و تفسیر می‌کند و نسبت به تحولات مختلف چه موضعی دارد.
باید توجه داشت در حوزه خبر، تنها صحت یک واقعه اهمیت ندارد، بلکه شیوه تحلیل و تفسیر آن نیز برای مخاطب تعیین‌کننده است؛ بنابراین ممکن است یک خبر درست باشد اما نحوه تحلیل و تفسیر آن در منابع مختلف متفاوت است. یک رسانه خارجی ممکن است رخدادی را به شیوه خود تحلیل کند، در حالی‌که تحلیلی که در برنامه‌هایی مانند به وقت ایران از شبکه خبر ارائه می‌شود، برای مردم قابل قبول‌تر است و آن‌را می‌پذیرند.
کسی که به‌دنبال شناخت حقیقت است، در پی یک منبع خبری می‌گردد که بتواند به آن اعتماد کند؛ منبعی که وقتی خبری را می‌بیند، می‌خواند یا می‌شنود، بتواند اطمینان داشته باشد آن اتفاق واقعا رخ داده است. این مسأله بسیار مهم است، زیرا یکی از ارکان اصلی مرجعیت، قابل اعتماد بودن آن است و مخاطب باید بتواند به یک مرجع خبری، اعتماد داشته باشد. صداوسیما هر خبری را پخش نمی‌کند و خبرها پیش از انتشار، کنترل و صحت سنجی می‌شوند؛ بنابراین تا زمانی که از یک خبر اطمینان حاصل نشود، آن را منتشر نمی‌کنند و همین مسأله می‌تواند اعتماد مخاطبان را بیش از فضای مجازی به خود جلب کند.
فضای مجازی به‌دلیل سهولت دسترسی، سرعت انتشار و ویژگی‌های دیگر، مزیت‌هایی نسبت به صداوسیما دارد اما از منظر قابل‌اعتماد بودن نمی‌تواند با رسانه‌ملی رقابت کند. از این‌رو مخاطبان خبری را در فضای مجازی می‌بینند اما درباره درستی آن تردید دارند. بنابراین شب تلویزیون را روشن می‌کنند تا ببینند رسانه‌ملی نیز آن خبر را اعلام می‌کند یا نه؛ اگر اعلام شد، آن را معتبرتر می‌دانند و اگر خبری در رسانه‌ملی مطرح نشد، احتمال می‌دهند خبر منتشرشده در فضای مجازی جعلی بوده است.
این سازوکار را باید یکی از دلایل اصلی باقی ماندن مرجعیت رسانه‌ملی دانست. دلیل دیگر این است که صداوسیما با جمهوری اسلامی پیوند دارد و برای بسیاری از مردم، مواضع و تحلیل‌های جمهوری اسلامی ملاک است. مخاطب می‌خواهد بداند نظام جمهوری اسلامی درباره یک رخداد چه می‌گوید، چه خبری را چگونه تحلیل و تفسیر می‌کند و نسبت به تحولات مختلف چه موضعی دارد.
باید توجه داشت در حوزه خبر، تنها صحت یک واقعه اهمیت ندارد، بلکه شیوه تحلیل و تفسیر آن نیز برای مخاطب تعیین‌کننده است؛ بنابراین ممکن است یک خبر درست باشد اما نحوه تحلیل و تفسیر آن در منابع مختلف متفاوت است. یک رسانه خارجی ممکن است رخدادی را به شیوه خود تحلیل کند، در حالی‌که تحلیلی که در برنامه‌هایی مانند به وقت ایران از شبکه خبر ارائه می‌شود، برای مردم قابل قبول‌تر است و آن‌را می‌پذیرند.