دیپلماسی بشردوستانه برای پیگیری وضعیت 3خلبان ایرانی
موضوع سه خلبان ایرانی که ماه‌هاست در قطر به سر می‌برند، پیش از آن‌که صرفا یک موضوع سیاسی یا نظامی باشد، یک مسأله انسانی و بشردوستانه است؛ مسأله‌ای که در یک سوی آن، سه هموطن ایرانی قرار دارند و در سوی دیگر، خانواده‌هایی چشم‌انتظار که حق دارند از سلامت عزیزان خود مطمئن شوند، صدای آنان را بشنوند و امکان ارتباط و دیدار با آنان را داشته باشند.
پیرحسین کولیوند - رئیس جمعیت هلال‌احمر جمهوری اسلامی ایران
از همین منظر، جمعیت هلال‌احمر جمهوری اسلامی ایران از نخستین مراحل پیگیری این موضوع، تلاش کرده است پرونده را از دریچه اصول و ظرفیت‌های حقوق بین‌الملل بشردوستانه دنبال کند؛ مسیری که نه جایگزین اقدامات سیاسی و دیپلماتیک سایر نهادهای مسئول است و نه با آنها تعارض دارد، بلکه مأموریتی مستقل و انسانی برای کاستن از رنج انسان‌ها و حفظ ارتباط میان افراد و خانواده‌های آنان به شمار می‌رود.
برای روشن‌تر شدن موضوع، ابتدا باید به این پرسش پاسخ داد که حقوق بین‌الملل بشردوستانه چیست و چرا در چنین پرونده‌هایی اهمیت دارد؟
به زبان ساده، حقوق بین‌الملل بشردوستانه مجموعه‌ای از قواعد و اصول حقوقی است که در شرایط مخاصمه مسلحانه، برای محدود کردن آثار و پیامدهای جنگ و حمایت از افرادی که درگیر پیامدهای آن شده‌اند، به کار گرفته می‌شود. فلسفه اصلی این حقوق آن است که حتی جنگ نیز نمی‌تواند انسانیت را به تعطیلی بکشاند. حمایت از مجروحان و بیماران، رعایت حقوق افراد بازداشت‌شده یا اسیر، حفظ کرامت انسانی و فراهم کردن امکان ارتباط آنان با خانواده‌هایشان، از جمله موضوعاتی است که در چارچوب این قواعد مورد توجه قرار می‌گیرد.
این همان نقطه‌ای است که نقش نهضت بین‌المللی صلیب سرخ و هلال‌احمر معنا پیدا می‌کند.
ریشه شکل‌گیری این نهضت جهانی نیز به میدان جنگ بازمی‌گردد. نبرد خونین سولفرینو و رنج هزاران مجروح جنگی، زمینه شکل‌گیری کمیته بین‌المللی صلیب سرخ را فراهم کرد. پس از آن، با تأسیس جمعیت‌های ملی صلیب سرخ و هلال‌احمر در کشورهای مختلف، حضور بی‌طرفانه و بشردوستانه در بحران‌ها و مخاصمات، امدادرسانی به مجروحان، حمایت از آسیب‌دیدگان و کمک به حفظ و بازپیوند ارتباط میان افراد و خانواده‌هایشان، به بخشی مهم از مأموریت این نهضت جهانی تبدیل شد.
مأموریت‌های جمعیت هلال‌احمر جمهوری اسلامی ایران، صرفا مجموعه‌ای از وظایف سازمانی یا تعهدات مندرج در اسناد بین‌المللی نیست؛ بلکه ریشه‌ای عمیق در آیین دینی، فرهنگ اسلامی و ارزش‌های اعتقادی ملت ایران دارد. آموزه‌های قرآن کریم، بارها انسان را به نجات جان انسان‌ها، یاری مظلومان، دستگیری از درماندگان، حمایت از آسیب‌دیدگان، احسان، ایثار و پاسداشت کرامت انسانی فراخوانده است؛ تا آنجا که خداوند متعال در قرآن کریم، نجات جان یک انسان را به‌منزله نجات همه انسان‌ها معرفی می‌کند: «وَمَنْ أَحْیاهَا فَکَأَنَّمَا أَحْیا النَّاسَ جَمِیعًا» (مائده، ۳۲). از این منظر، بسیاری از اصولی که امروز در اسناد بالادستی، مأموریت‌ها و مسئولیت‌های هلال‌احمر از آنها سخن می‌گوییم، از امدادرسانی و نجات جان انسان‌ها گرفته تا حمایت از مظلوم، کاهش آلام بشری، حفظ کرامت انسان و کمک بدون تبعیض به نیازمندان، پیش از آن در تعالیم نورانی اسلام مورد تأکید قرار گرفته‌اند. برای امدادگر هلال‌احمر جمهوری اسلامی ایران، خدمت به انسان فقط انجام یک وظیفه اداری نیست؛ یک تکلیف انسانی، اخلاقی و دینی است. از همین رو، هنگامی که برای نجات مصدومی به دل حادثه می‌زنیم، برای رساندن دارو و کمک به آسیب‌دیدگان تلاش می‌کنیم، از حقوق انسانی افراد گرفتار در جنگ دفاع می‌کنیم یا برای رساندن پیام یک اسیر به خانواده چشم‌انتظارش از ظرفیت دیپلماسی بشردوستانه بهره می‌گیریم، در حقیقت همان فرهنگی را به میدان عمل آورده‌ایم که قرآن کریم و تعالیم اسلامی قرن‌هاست ما را به آن فراخوانده‌اند؛ فرهنگی که در آن، نجات انسان، حمایت از مظلوم و کاستن از رنج بندگان خدا، عبادت و مسئولیت است.
برای روشن‌تر شدن موضوع، ابتدا باید به این پرسش پاسخ داد که حقوق بین‌الملل بشردوستانه چیست و چرا در چنین پرونده‌هایی اهمیت دارد؟
به زبان ساده، حقوق بین‌الملل بشردوستانه مجموعه‌ای از قواعد و اصول حقوقی است که در شرایط مخاصمه مسلحانه، برای محدود کردن آثار و پیامدهای جنگ و حمایت از افرادی که درگیر پیامدهای آن شده‌اند، به کار گرفته می‌شود. فلسفه اصلی این حقوق آن است که حتی جنگ نیز نمی‌تواند انسانیت را به تعطیلی بکشاند. حمایت از مجروحان و بیماران، رعایت حقوق افراد بازداشت‌شده یا اسیر، حفظ کرامت انسانی و فراهم کردن امکان ارتباط آنان با خانواده‌هایشان، از جمله موضوعاتی است که در چارچوب این قواعد مورد توجه قرار می‌گیرد.
این همان نقطه‌ای است که نقش نهضت بین‌المللی صلیب سرخ و هلال‌احمر معنا پیدا می‌کند.
ریشه شکل‌گیری این نهضت جهانی نیز به میدان جنگ بازمی‌گردد. نبرد خونین سولفرینو و رنج هزاران مجروح جنگی، زمینه شکل‌گیری کمیته بین‌المللی صلیب سرخ را فراهم کرد. پس از آن، با تأسیس جمعیت‌های ملی صلیب سرخ و هلال‌احمر در کشورهای مختلف، حضور بی‌طرفانه و بشردوستانه در بحران‌ها و مخاصمات، امدادرسانی به مجروحان، حمایت از آسیب‌دیدگان و کمک به حفظ و بازپیوند ارتباط میان افراد و خانواده‌هایشان، به بخشی مهم از مأموریت این نهضت جهانی تبدیل شد.
مأموریت‌های جمعیت هلال‌احمر جمهوری اسلامی ایران، صرفا مجموعه‌ای از وظایف سازمانی یا تعهدات مندرج در اسناد بین‌المللی نیست؛ بلکه ریشه‌ای عمیق در آیین دینی، فرهنگ اسلامی و ارزش‌های اعتقادی ملت ایران دارد. آموزه‌های قرآن کریم، بارها انسان را به نجات جان انسان‌ها، یاری مظلومان، دستگیری از درماندگان، حمایت از آسیب‌دیدگان، احسان، ایثار و پاسداشت کرامت انسانی فراخوانده است؛ تا آنجا که خداوند متعال در قرآن کریم، نجات جان یک انسان را به‌منزله نجات همه انسان‌ها معرفی می‌کند: «وَمَنْ أَحْیاهَا فَکَأَنَّمَا أَحْیا النَّاسَ جَمِیعًا» (مائده، ۳۲). از این منظر، بسیاری از اصولی که امروز در اسناد بالادستی، مأموریت‌ها و مسئولیت‌های هلال‌احمر از آنها سخن می‌گوییم، از امدادرسانی و نجات جان انسان‌ها گرفته تا حمایت از مظلوم، کاهش آلام بشری، حفظ کرامت انسان و کمک بدون تبعیض به نیازمندان، پیش از آن در تعالیم نورانی اسلام مورد تأکید قرار گرفته‌اند. برای امدادگر هلال‌احمر جمهوری اسلامی ایران، خدمت به انسان فقط انجام یک وظیفه اداری نیست؛ یک تکلیف انسانی، اخلاقی و دینی است. از همین رو، هنگامی که برای نجات مصدومی به دل حادثه می‌زنیم، برای رساندن دارو و کمک به آسیب‌دیدگان تلاش می‌کنیم، از حقوق انسانی افراد گرفتار در جنگ دفاع می‌کنیم یا برای رساندن پیام یک اسیر به خانواده چشم‌انتظارش از ظرفیت دیپلماسی بشردوستانه بهره می‌گیریم، در حقیقت همان فرهنگی را به میدان عمل آورده‌ایم که قرآن کریم و تعالیم اسلامی قرن‌هاست ما را به آن فراخوانده‌اند؛ فرهنگی که در آن، نجات انسان، حمایت از مظلوم و کاستن از رنج بندگان خدا، عبادت و مسئولیت است.