نمایشگاه «نقاش سرزمین زخمی» با مرور آثار سلیمان منصور روایتی از هویت، رنج و امید مردم فلسطین را پیش چشم مخاطب ایرانی می‌گذارد
روایت فلسطین در قاب هنر
نمایشگاه «نقاش سرزمین زخمی» به بهانه درگذشت سلیمان منصور، هنرمند برجسته فلسطینی، و با هدف بزرگداشت جایگاه هنری او برگزار شده است.
امیرحسین حیدری - جام جم آنلاین
این هنرمند بخش مهمی از عمر خود را صرف روایت زندگی، رنج، هویت و امید مردم فلسطین کرد و به یکی از مهم‌ترین چهره‌های هنر معاصر فلسطین تبدیل شد. این نمایشگاه با همکاری پژوهشکده و مرکز هنرهای تجسمی حوزه هنری برپا شده و در کنار آن نشست تخصصی «حامل قدس» و اجرای یک اثر هنری روی یکی از دیوارهای اصلی شهر تهران در اتوبان مدرس نیز ازجمله دیگر برنامه‌های مربوط به این رویداد است.
از پژوهش تا نمایشگاه
محمدرضا وحیدزاده، هنرگردان نمایشگاه نقاش سرزمین زخمی و دبیر شصتمین «محفل دیدار»، درباره شکل‌گیری این رویداد می‌گوید توجه به هنر فلسطین و آثار سلیمان منصور پیش از این نیز در پژوهشکده دنبال شده است. کتاب «نقاشی و اعتراض» ازجمله آثاری است که در آن به هنر فلسطین و آثار این هنرمند پرداخته شده و کتاب «نقشی بر سنگ» نیز با موضوع تاریخ هنر فلسطین در دست چاپ است. به گفته وحیدزاده، در ادامه این مطالعات قرار بود نشستی تخصصی درباره سلیمان منصور برگزار شود، اما با اطلاع از فعالیت‌های مشابه مرکز هنرهای تجسمی حوزه هنری، دو مجموعه تصمیم گرفتند برنامه‌های خود را به شکل مشترک برگزار کنند و حاصل این همکاری، برپایی همزمان نشست و نمایشگاه نقاش سرزمین زخمی بود. در کنار افتتاحیه نمایشگاه، نشست تخصصی حامل قدس نیز با حضور حسین عصمتی، مینو خانی و مهدی اصغری و با دبیری وحیدزاده برگزار می‌شود. اجرای یک اثر هنری روی یکی از دیوارهای اصلی تهران در اتوبان مدرس نیز از دیگر برنامه‌های مرتبط با این رویداد است؛ برنامه‌هایی که در مجموع قرار است بخشی از جهان هنری و فکری سلیمان منصور را برای مخاطب ایرانی بازخوانی کنند.
یاد هنرمندی که با فلسطین زیست
سلیمان منصور هفته گذشته از دنیا رفت؛ اما نام او برای مخاطبان هنر معاصر فلسطین، تنها نام یک نقاش نیست. او هنرمندی بود که بخش بزرگی از زندگی حرفه‌ای خود را در شرایط دشوار و در سایه اشغال، درگیری، بمباران و تهدید سپری کرد. وحیدزاده معتقد است عمر هنری منصور تقریبا با عمر هنر مقاومت در سرزمین‌های اشغالی همزمان بوده است؛ دوره‌ای طولانی که در آن بسیاری از آثار این هنرمند نیز به‌دلیل شرایط سیاسی و نظامی از میان رفتند.
به گفته او، شماری از آثار منصور در جریان نمایش یا جابه‌جایی سرقت شده، برخی هنگام ورود به سرزمین‌های اشغالی ضبط گردیده و تعدادی نیز در جریان درگیری‌ها و زیر آوار از بین رفته‌اند. حتی خود هنرمند نیز دیگر به بخشی از آثار اصلی‌اش دسترسی نداشته است. از همین رو، کارهایی که در نمایشگاه نقاش سرزمین زخمی به نمایش درآمده‌اند، اصل نیستند، بلکه نسخه‌های باکیفیت و فنی چاپ‌شده از کارهای او هستند.
۲۰ اثر برای شناخت جهان یک هنرمند
برای این نمایشگاه حدود ۱۹ تا ۲۰ اثر از میان مجموعه گسترده آثار سلیمان منصور انتخاب شده است؛ انتخابی که به گفته وحیدزاده تلاش دارد مخاطب ایرانی را با جهان تصویری این هنرمند آشنا کند. منصور، هنرمندی پرکار بود که در دوره‌های مختلف زندگی خود از مضمون‌ها و شیوه‌های گوناگون بهره گرفت، اما در بسیاری از آثارش مجموعه‌ای از نشانه‌ها و موتیف‌های تکرارشونده دیده می‌شود؛ نشانه‌هایی که به زندگی و هویت انسان فلسطینی پیوند دارند.
در آثار منصور الزاما با تصویر مستقیم جنگ و درگیری مواجه نیستیم. بخش مهمی از هنر او به‌جای بازنمایی صرف میدان نبرد، سراغ زندگی انسانی می‌رود که در شرایط اشغال زیسته است؛ انسانی که در کنار رنج، هنوز به زندگی ادامه می‌دهد، امید دارد، شادی می‌کند و به هویت و ریشه‌های فرهنگی خود وفادار می‌ماند. به همین دلیل، آثار این هنرمند را می‌توان نوعی ثبت تصویری زندگی فلسطینی دانست؛ روایتی که در آن غم و تراژدی در کنار شادی، حماسه و امید قرار می‌گیرند.
زن، زمین و هویت در نقاشی‌های منصور
یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های آثار سلیمان منصور، حضور پررنگ عناصر هویتی و فرهنگی فلسطین است. زن، کشاورزی، پوشش، میوه‌ها، رنگ‌ها، سنت‌ها و شیوه‌های زندگی در نقاشی‌های او حضوری فراتر از یک عنصر تصویری دارند. به تعبیر وحیدزاده، زن در آثار منصور صرفا یک شخصیت زن نیست، بلکه نمادی از سرزمین و هویت فلسطینی است. حتی نقش‌ونگارهای لباس زنان نیز در این آثار تنها جنبه تزئینی ندارند و به بازنمایی و حفظ هویت فرهنگی پیوند می‌خورند.
در این میان، توجه منصور به محصولات کشاورزی و به‌ویژه میوه‌ها نیز معنایی فراتر از زیبایی‌شناسی دارد. او در برخی گفت‌وگوهای خود از این موضوع سخن گفته بود که اشغال، تنها به تصرف خاک و سرزمین محدود نمی‌شود، بلکه فرهنگ و داشته‌های یک ملت را نیز در معرض فراموشی یا مصادره قرار می‌دهد. از همین منظر، حضور عناصر آشنای زندگی فلسطینی، از غذا و پوشش تا محصولات کشاورزی، در آثار او بخشی از تلاش برای بازشناسی و حفظ هویت فرهنگی مردم این سرزمین است.
از پژوهش تا نمایشگاه
محمدرضا وحیدزاده، هنرگردان نمایشگاه نقاش سرزمین زخمی و دبیر شصتمین «محفل دیدار»، درباره شکل‌گیری این رویداد می‌گوید توجه به هنر فلسطین و آثار سلیمان منصور پیش از این نیز در پژوهشکده دنبال شده است. کتاب «نقاشی و اعتراض» ازجمله آثاری است که در آن به هنر فلسطین و آثار این هنرمند پرداخته شده و کتاب «نقشی بر سنگ» نیز با موضوع تاریخ هنر فلسطین در دست چاپ است. به گفته وحیدزاده، در ادامه این مطالعات قرار بود نشستی تخصصی درباره سلیمان منصور برگزار شود، اما با اطلاع از فعالیت‌های مشابه مرکز هنرهای تجسمی حوزه هنری، دو مجموعه تصمیم گرفتند برنامه‌های خود را به شکل مشترک برگزار کنند و حاصل این همکاری، برپایی همزمان نشست و نمایشگاه نقاش سرزمین زخمی بود. در کنار افتتاحیه نمایشگاه، نشست تخصصی حامل قدس نیز با حضور حسین عصمتی، مینو خانی و مهدی اصغری و با دبیری وحیدزاده برگزار می‌شود. اجرای یک اثر هنری روی یکی از دیوارهای اصلی تهران در اتوبان مدرس نیز از دیگر برنامه‌های مرتبط با این رویداد است؛ برنامه‌هایی که در مجموع قرار است بخشی از جهان هنری و فکری سلیمان منصور را برای مخاطب ایرانی بازخوانی کنند.
یاد هنرمندی که با فلسطین زیست
سلیمان منصور هفته گذشته از دنیا رفت؛ اما نام او برای مخاطبان هنر معاصر فلسطین، تنها نام یک نقاش نیست. او هنرمندی بود که بخش بزرگی از زندگی حرفه‌ای خود را در شرایط دشوار و در سایه اشغال، درگیری، بمباران و تهدید سپری کرد. وحیدزاده معتقد است عمر هنری منصور تقریبا با عمر هنر مقاومت در سرزمین‌های اشغالی همزمان بوده است؛ دوره‌ای طولانی که در آن بسیاری از آثار این هنرمند نیز به‌دلیل شرایط سیاسی و نظامی از میان رفتند.
به گفته او، شماری از آثار منصور در جریان نمایش یا جابه‌جایی سرقت شده، برخی هنگام ورود به سرزمین‌های اشغالی ضبط گردیده و تعدادی نیز در جریان درگیری‌ها و زیر آوار از بین رفته‌اند. حتی خود هنرمند نیز دیگر به بخشی از آثار اصلی‌اش دسترسی نداشته است. از همین رو، کارهایی که در نمایشگاه نقاش سرزمین زخمی به نمایش درآمده‌اند، اصل نیستند، بلکه نسخه‌های باکیفیت و فنی چاپ‌شده از کارهای او هستند.
۲۰ اثر برای شناخت جهان یک هنرمند
برای این نمایشگاه حدود ۱۹ تا ۲۰ اثر از میان مجموعه گسترده آثار سلیمان منصور انتخاب شده است؛ انتخابی که به گفته وحیدزاده تلاش دارد مخاطب ایرانی را با جهان تصویری این هنرمند آشنا کند. منصور، هنرمندی پرکار بود که در دوره‌های مختلف زندگی خود از مضمون‌ها و شیوه‌های گوناگون بهره گرفت، اما در بسیاری از آثارش مجموعه‌ای از نشانه‌ها و موتیف‌های تکرارشونده دیده می‌شود؛ نشانه‌هایی که به زندگی و هویت انسان فلسطینی پیوند دارند.
در آثار منصور الزاما با تصویر مستقیم جنگ و درگیری مواجه نیستیم. بخش مهمی از هنر او به‌جای بازنمایی صرف میدان نبرد، سراغ زندگی انسانی می‌رود که در شرایط اشغال زیسته است؛ انسانی که در کنار رنج، هنوز به زندگی ادامه می‌دهد، امید دارد، شادی می‌کند و به هویت و ریشه‌های فرهنگی خود وفادار می‌ماند. به همین دلیل، آثار این هنرمند را می‌توان نوعی ثبت تصویری زندگی فلسطینی دانست؛ روایتی که در آن غم و تراژدی در کنار شادی، حماسه و امید قرار می‌گیرند.
زن، زمین و هویت در نقاشی‌های منصور
یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های آثار سلیمان منصور، حضور پررنگ عناصر هویتی و فرهنگی فلسطین است. زن، کشاورزی، پوشش، میوه‌ها، رنگ‌ها، سنت‌ها و شیوه‌های زندگی در نقاشی‌های او حضوری فراتر از یک عنصر تصویری دارند. به تعبیر وحیدزاده، زن در آثار منصور صرفا یک شخصیت زن نیست، بلکه نمادی از سرزمین و هویت فلسطینی است. حتی نقش‌ونگارهای لباس زنان نیز در این آثار تنها جنبه تزئینی ندارند و به بازنمایی و حفظ هویت فرهنگی پیوند می‌خورند.
در این میان، توجه منصور به محصولات کشاورزی و به‌ویژه میوه‌ها نیز معنایی فراتر از زیبایی‌شناسی دارد. او در برخی گفت‌وگوهای خود از این موضوع سخن گفته بود که اشغال، تنها به تصرف خاک و سرزمین محدود نمی‌شود، بلکه فرهنگ و داشته‌های یک ملت را نیز در معرض فراموشی یا مصادره قرار می‌دهد. از همین منظر، حضور عناصر آشنای زندگی فلسطینی، از غذا و پوشش تا محصولات کشاورزی، در آثار او بخشی از تلاش برای بازشناسی و حفظ هویت فرهنگی مردم این سرزمین است.