چرا با بالا رفتن سن، روزها کوتاه‌تر به نظر می‌رسند؟
«زمان مثل برق می‌گذرد»؛ جمله‌ای آشنا که احتمالا بارها شنیده‌ایم یا خودمان گفته‌ایم. هرچه هفته‌ها، ماه‌ها و سال‌ها می‌گذرند، بسیاری از ما احساس می‌کنیم زمان با سرعت بیشتری حرکت می‌کند اما آیا واقعا با افزایش سن، زمان سریع‌تر می‌گذرد؟
پژوهشگران سال‌هاست تلاش می‌کنند دلیل این تغییر در ادراک زمان را پیدا کنند. یک مطالعه منتشرشده در سال ۲۰۱۹ از سوی انتشارات دانشگاه کمبریج، این پدیده را نوعی «ناهماهنگی میان زمان تصویر ذهنی و زمان ساعت» توصیف کرده است.
به بیان ساده، زمان اندازه‌گیری ساعت با زمانی که ذهن انسان تجربه می‌کند، لزوما یکسان نیست. ساعت، یک شبانه‌روز را دقیقا ۲۴ ساعت محاسبه می‌کند اما «زمان ذهنی» تحت‌تأثیر تصاویر، تجربه‌ها و خاطراتی است که در طول زندگی جمع می‌کنیم.
یکی از توضیح‌های مطرح‌شده، «نظریه تناسب» است. براساس این دیدگاه، هرچه سن بالاتر می‌رود، هر سال جدید سهم کوچک‌تری از کل تجربه زندگی فرد را تشکیل می‌دهد.
برای مثال وقتی فردی ۱۰ ساله است، یک‌سال معادل ۱۰درصد از تمام زندگی تجربه‌شده اوست اما برای فردی ۵۰ ساله، همان یک‌سال تنها 2درصد از زندگی اش را تشکیل می‌دهد. بنابراین یک‌سال برای کودک می‌تواند از نظر ذهنی بسیار طولانی‌تر از یک‌سال برای فردی میانسال به نظر برسد. عامل دیگری که می‌تواند در این احساس نقش داشته باشد، «کاهش تازگی» است. حافظه انسان زمان را به شکل یکنواخت ثبت نمی‌کند بلکه بیشتر رویدادهای متمایز و تجربه‌های تازه را به خاطر می‌سپارد. در دوران کودکی و جوانی، اتفاق‌های جدید زیادی رخ می‌دهد؛ محیط‌های تازه، دوستان جدید، تجربه‌های متفاوت و نخستین‌های فراوان اما با افزایش سن، زندگی بسیاری از افراد وارد الگوهای تکراری می‌شود. وقتی هفته‌ها و ماه‌ها شبیه یکدیگر باشند، خاطرات متمایز کمتری برای جدا کردن یک دوره از دوره دیگر وجود دارد. در نتیجه، وقتی به گذشته نگاه می‌کنیم، زمان فشرده‌تر و کوتاه‌تر به نظر می‌رسد.
یکی از توضیح‌های مطرح‌شده، «نظریه تناسب» است. براساس این دیدگاه، هرچه سن بالاتر می‌رود، هر سال جدید سهم کوچک‌تری از کل تجربه زندگی فرد را تشکیل می‌دهد.
برای مثال وقتی فردی ۱۰ ساله است، یک‌سال معادل ۱۰درصد از تمام زندگی تجربه‌شده اوست اما برای فردی ۵۰ ساله، همان یک‌سال تنها 2درصد از زندگی اش را تشکیل می‌دهد. بنابراین یک‌سال برای کودک می‌تواند از نظر ذهنی بسیار طولانی‌تر از یک‌سال برای فردی میانسال به نظر برسد. عامل دیگری که می‌تواند در این احساس نقش داشته باشد، «کاهش تازگی» است. حافظه انسان زمان را به شکل یکنواخت ثبت نمی‌کند بلکه بیشتر رویدادهای متمایز و تجربه‌های تازه را به خاطر می‌سپارد. در دوران کودکی و جوانی، اتفاق‌های جدید زیادی رخ می‌دهد؛ محیط‌های تازه، دوستان جدید، تجربه‌های متفاوت و نخستین‌های فراوان اما با افزایش سن، زندگی بسیاری از افراد وارد الگوهای تکراری می‌شود. وقتی هفته‌ها و ماه‌ها شبیه یکدیگر باشند، خاطرات متمایز کمتری برای جدا کردن یک دوره از دوره دیگر وجود دارد. در نتیجه، وقتی به گذشته نگاه می‌کنیم، زمان فشرده‌تر و کوتاه‌تر به نظر می‌رسد.