ظهور یک قدرت ژئو استراتژیک گلوگاهی
تسلط نیروهای یمنی بر تنگه باب‌المندب در سپتامبر ۲۰۲۶، یکی از مهم‌ترین تحولات ژئواستراتژیک قرن حاضر است. یمن که تا پیش از این به عنوان کشوری شکننده و درگیر جنگ داخلی شناخته می‌شد، اکنون با کنترل کامل ساحل غربی تنگه و جزایر استراتژیک آن (پریم/میون، حنیش بزرگ و کوچک)، به بازیگری تبدیل شده که می‌تواند بر تجارت جهانی، امنیت انرژی و ارتباطات دیجیتال تأثیر بگذارد.
حجت‌الاسلام دکتر حسین متفکر - نویسنده و پژوهشگر
این تحلیل، عوامل مختلف قدرت ژئواستراتژیک یمن را به صورت منسجم و تشریحی بررسی می‌کند.
1. عامل جغرافیایی: موقعیت گلوگاهی
تنگه باب‌المندب در باریک‌ترین نقطه خود حدود ۲۹ کیلومتر عرض دارد و دروازه جنوبی کانال سوئز محسوب می‌شود. این تنگه، دریای سرخ را به خلیج عدن و اقیانوس هند متصل می‌کند و شریان اصلی انتقال انرژی و کالا میان اروپا، آسیا و آفریقا است. در شرایط عادی، حدود ۱۲ درصد تجارت جهانی و ۱۲ درصد محموله‌های نفت خام جهان از این تنگه عبور می‌کند. همچنین حدود ۲۰ درصد تجارت جهانی گاز مایع و بیش از ۳۰ درصد صادرات جهانی کود شیمیایی از این مسیر جریان دارد.نکته کلیدی این است که باب‌المندب یک گره ژئواستراتژیک است؛ نقطه‌ای که چندین جریان تجاری، انرژی، نظامی و اطلاعاتی در آن تلاقی می‌کنند و کنترل آن، اهرم قدرت ایجاد می‌کند. یمنی‌ها با تصرف جزیره پریم (میون) در قلب تنگه، توانایی اعمال کنترل آتش بر کشتیرانی را به دست آورده‌اند. یک مقام اسرائیلی در این باره هشدار داد که این وضعیت «حتی از تنگه هرمز هم وخیم‌تر است».
۲. عامل نظامی: پیشروی برق‌آسا
نیروهای یمنی در یک پیشروی سریع، کنترل شهرهای ساحلی مخا، ذباب و جزایر حنیش و پریم را به دست گرفتند و عملا بر تمام ساحل یمنی تنگه مسلط شدند. یک مقام دولتی یمن اعلام کرد: «هر آنچه در ساحل غربی تحت کنترل ما بود، سقوط کرده است». نیروهای دولتی مورد حمایت عربستان از جزیره پریم عقب‌نشینی کردند و یمنی‌ها کنترل کامل را به دست گرفتند.براساس گزارش رویترز، سپاه‌پاسداران انقلاب اسلامی ایران در این پیشروی نقش مستقیم داشته و سلاح‌ها و راهنمایی‌های نظامی را در اختیار یمنی‌ها قرار داده است. یک مقام ایرانی به رویترز گفت که این اقدام منافع ایران را نیز تأمین می‌کند و به افزایش فشار بر آمریکا و عربستان کمک می‌نماید.
1. عامل جغرافیایی: موقعیت گلوگاهی
تنگه باب‌المندب در باریک‌ترین نقطه خود حدود ۲۹ کیلومتر عرض دارد و دروازه جنوبی کانال سوئز محسوب می‌شود. این تنگه، دریای سرخ را به خلیج عدن و اقیانوس هند متصل می‌کند و شریان اصلی انتقال انرژی و کالا میان اروپا، آسیا و آفریقا است. در شرایط عادی، حدود ۱۲ درصد تجارت جهانی و ۱۲ درصد محموله‌های نفت خام جهان از این تنگه عبور می‌کند. همچنین حدود ۲۰ درصد تجارت جهانی گاز مایع و بیش از ۳۰ درصد صادرات جهانی کود شیمیایی از این مسیر جریان دارد.نکته کلیدی این است که باب‌المندب یک گره ژئواستراتژیک است؛ نقطه‌ای که چندین جریان تجاری، انرژی، نظامی و اطلاعاتی در آن تلاقی می‌کنند و کنترل آن، اهرم قدرت ایجاد می‌کند. یمنی‌ها با تصرف جزیره پریم (میون) در قلب تنگه، توانایی اعمال کنترل آتش بر کشتیرانی را به دست آورده‌اند. یک مقام اسرائیلی در این باره هشدار داد که این وضعیت «حتی از تنگه هرمز هم وخیم‌تر است».
۲. عامل نظامی: پیشروی برق‌آسا
نیروهای یمنی در یک پیشروی سریع، کنترل شهرهای ساحلی مخا، ذباب و جزایر حنیش و پریم را به دست گرفتند و عملا بر تمام ساحل یمنی تنگه مسلط شدند. یک مقام دولتی یمن اعلام کرد: «هر آنچه در ساحل غربی تحت کنترل ما بود، سقوط کرده است». نیروهای دولتی مورد حمایت عربستان از جزیره پریم عقب‌نشینی کردند و یمنی‌ها کنترل کامل را به دست گرفتند.براساس گزارش رویترز، سپاه‌پاسداران انقلاب اسلامی ایران در این پیشروی نقش مستقیم داشته و سلاح‌ها و راهنمایی‌های نظامی را در اختیار یمنی‌ها قرار داده است. یک مقام ایرانی به رویترز گفت که این اقدام منافع ایران را نیز تأمین می‌کند و به افزایش فشار بر آمریکا و عربستان کمک می‌نماید.