برپایه ادعاهای نتانیاهو، مداخله صهیونیستها در جنوب سوریه از حملات هوایی فراتر رفته و مستقیما ساختار امنیتی دولت متزلزل دمشق را هدف گرفته است
پروژه نفوذ اسرائیل در شام
افشای تماس تلفنی محرمانه بنیامین نتانیاهو با ابومحمد الجولانی، سرکرده شورشیان حاکم بر دمشق بار دیگر ابعاد مداخله رژیم صهیونیستی در معادلات داخلی سوریه را برجسته کرده است؛ تماسی که بنا بر روایت نخستوزیر اسرائیل، شانزدهم جولای ۲۰۲۵ و همزمان با کشتارهای خونین السویداء برقرار شد و در آن، نتانیاهو با تعیین ضربالاجل برای عقبنشینی نیروهای سوری، دمشق را به تشدید حملات تهدید کرد.
سید رضا حسینی - گروه بین الملل
این مکالمه تنها دو ساعت پیش از حملات هوایی اسرائیل به کاخ ریاستجمهوری و ستاد کل ارتش سوریه انجام شد؛ حملاتی که در کنار تلفات گسترده، شکاف میان دولت انتقالی و جامعه دروزی را عمیقتر کرد. هرچند مقامهای دمشق اصل تماس را صریحا تکذیب نکردند، واکنش رسمی آنان با متهمکردن تلآویو به تسلیح شبهنظامیان و تلاش برای گسترش آشوب، از پاسخگویی روشن به این افشاگری فاصله گرفت.
گزارشها همچنین نشان میدهد محاسبات دمشق درباره چراغ سبز واشنگتن و تلآویو برای استقرار نیرو در جنوب، با واکنش اسرائیل به یورش السویداء سازگار از آب درنیامد. اکنون مداخله تلآویو از حملات فرامرزی فراتر رفته و به عاملی اثرگذار بر ترتیبات امنیتی استان و آینده جنوب سوریه تبدیل شده است؛ روندی که میتواند حاکمیت دمشق را محدودتر و زمینه تحمیل شروط اسرائیل را در معادلات جنوب شام فراهم کند.
تماس مستقیم با سرکرده شورشیان
شبکه اسرائیلی«i24NEWS» در گزارشی فاش کرد که تماس تلفنی بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر رژیم صهیونیستی، با ابومحمد الجولانی، در ۱۶ جولای2025 (۲۵ تیر ۱۴۰۴)، ساعت ۱۳:۳۰ برقرار شده است. نتانیاهو در این گفتوگو تأکید کرد پیام قبلی که از طریق واسطهها ارسال شده بود، بهدرستی دریافت نشده است. او با اشاره به تحولات السویداء مدعی شد: «نسلکشی علیه دروزیها در جریان است» و از نیروهای سوری خواست تا ساعت ۱۰ شب از این استان عقبنشینی کنند.
بر اساس این گزارش، نتانیاهو تهدید کرد در صورت اجرا نشدن این خواسته، حملات اسرائیل تشدید خواهد شد. در مقابل، الجولانی برای مدیریت تحولات استان، درخواست مهلتی ۴۸ساعته مطرح کرد؛ اما نخستوزیر رژیم صهیونیستی با رد این درخواست، بر عقبنشینی فوری نیروهای سوری تأکید کرد.
این تماس تنها دو ساعت پیش از حملات هوایی گسترده رژیمصهیونیستی به کاخ ریاستجمهوری و ستاد کل ارتش سوریه انجام شد؛ حملاتی که همزمان با بمباران مواضع نیروهای وفادار به دولت الجولانی در حومه السویداء صورت گرفت. بر اساس آمار کمیته تحقیق سوریه که به دستور الجولانی تشکیل شد، 1760 نفر در جریان کشتارهای جولای۲۰۲۵ جان باختند که اکثریت آنان از جامعه دروزی بودند.
سکوت تکفیریها در برابر افشاگری
مقامهای دولت انتقالی سوریه پس از افشای تماس محرمانه نتانیاهو با الجولانی، اصل این ارتباط را صریحا تکذیب نکردند و خبرگزاری رسمی سوریه، سانا، تنها به نقل از منبعی دولتی، تلآویو را به تسلیح شبهنظامیان و تلاش برای کشاندن کشور به جنگی گسترده متهم کرد. این منبع مدعی شد دمشق طرح اسرائیل را خنثی کرده، اما حملات این رژیم مانع مداخله مؤثر دولت شده است.
به گفته این منبع، دمشق با همکاری آمریکا و اردن در پی اجرای نقشه راهی برای بازگرداندن السویداء به حاکمیت دولت است؛ با این حال، سکوت درباره اصل تماس، پرسشهایی درباره مناسبات پنهان و محاسبات امنیتی دولت الجولانی ایجاد کرده است.
افشای این تماس، ابعاد آنچه اسعد الشیبانی، وزیر خارجه دولت الجولانی، پیشتر «تله السویداء» خوانده بود، روشنتر میکند. گزارش رویترز نیز حاکی است که دمشق تصور میکرد برای استقرار نیروهایش در جنوب، چراغ سبز واشنگتن و تلآویو را دریافت کرده، اما در محاسبه واکنش اسرائیل به تحولات السویداء دچار خطا شده است.
پیامد مهمتر این روند، تبدیلشدن اسرائیل از نیرویی متکی بر حملات فرامرزی و اشغال بخشی از خاک سوریه به بازیگری اثرگذار در معادلات داخلی السویداء است؛ استانی که سالها از دسترس مستقیم تلآویو دور مانده بود.
اکنون رژیم صهیونیستی میتواند با اتکا به موقعیت ایجادشده، استقرار نیروهای دولتی سوریه در این منطقه را محدود کند و بر ترتیبات امنیتی جنوب اثر بگذارد؛ وضعیتی که خطر تضعیف حاکمیت دمشق و تحمیل شروط تلآویو بر آینده جنوب سوریه را افزایش داده است.
بسط پیمان ابراهیم به خرج سوریه
فارغاز عقبنشینی دمشق از کنترل استان السویداء، بهواسطه بحران عمیق اقتصادی با کمبود جدی ارز در بانک مرکزی سوریه نیز مواجه است. درنتیجه، تجارب تکفیری خود را بهشرکای منطقهای همسو با سیاستهای کاخسفید میفروشد. درهمین راستا، گزارشها درباره احتمال اعزام ۱۰ تا ۲۰ هزار نظامی سوری به یمن برای مقابله با انصارالله، هرچند با تکذیب دمشق روبهرو شده، از سناریویی پرهزینه برای دولت انتقالی سوریه حکایت دارد؛ سناریویی که در سایه کسری بودجه و نیاز به منابع مالی خارجی، میتواند پای نیروهای الجولانی را به بحرانی فرسایشی باز کند.
همزمان، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، از احتمال پذیرش پیشنهاد کمک نظامی اسرائیل از سوی عربستان و افزایش شانس پیوستن ریاض به توافقهای ابراهیم سخن گفته است. این اظهارات در کنار گزارشها درباره همکاری اطلاعاتی تلآویو با ریاض، از تلاش برای پیوندزدن معادلات امنیتی یمن به روند عادیسازی روابط با رژیم صهیونیستی حکایت دارد.
روزنامه عبری معاریو با اشاره به فشار حملات یمن بر عربستان، مدعی شده است آسیبپذیری زیرساختهای حیاتی و هزینههای فزاینده امنیتی، اقتصاد این کشور را با چالش جدی روبهرو کرده است؛ وضعیتی که میتواند تأمین مالی طرحهای بلندپروازانه محمد بنسلمان، از جمله چشمانداز ۲۰۳۰ و پروژه نئوم را دشوارتر سازد. افزایش هزینههای دفاعی در کنار وابستگی درآمدها به نفت، همچنین بر سرمایهگذاریهای توسعهای و اجرای کریدور اقتصادی هند -خاورمیانه- اروپا فشار وارد میکند؛ مسیری که قرار است از عربستان و اردن به بندر حیفا برسد و سپس به اروپا امتداد یابد. از این منظر، هرگونه تشدید جنگ در یمن میتواند پیامدهایی فراتر از میدان نبرد و بر موازنه اقتصادی منطقه داشته باشد. در چنین شرایطی، پیشنهاد کمک اسرائیل به عربستان را نمیتوان جدا از تلاش تلآویو برای پیشبرد عادیسازی روابط و تقویت جایگاه بندر حیفا در مسیرهای تجاری منطقه ارزیابی کرد؛ بهویژه آنکه معاریو از امکان تقویت مسیر جایگزین ترکیه و عراق با پشتیبانی مالی قطر نیز سخن گفته است. از سوی دیگر، اعزام احتمالی نیروهای سوری به یمن، درحالی که دمشق با چالشهای امنیتی در جنوب و تهدید داعش مواجه است، میتواند توان نظامی محدود این کشور را فرسوده کند و هزینههای سیاسی و اقتصادی تازهای به همراه آورد.