تجارت ایران و عراق متوقف نشده است
تجارت ایران و عراق به دلیل پیوندهای اقتصادی و نیازهای متقابل دو کشور، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است؛ به همین دلیل، هرگونه محدودیت در مسیرهای تجاری مشترک، علاوه بر تأثیر بر فعالیت بازرگانان و شرکت‌های حمل‌ونقل، می‌تواند هزینه مبادلات و روند تأمین کالا را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
یحیی آل‌اسحاق | رئیس اتاق بازرگانی ایران و عراق
بسته شدن موقت مرز چذابه در شرایطی که سایر گذرگاه‌های مرزی فعال هستند، بار دیگر اهمیت حفظ جریان تجارت و مدیریت موانع مرزی را یادآوری می‌کند. فعالیت تجاری میان دو کشور متوقف نشده و بازرگانان همچنان از مسیرهای فعال برای ادامه مبادلات استفاده می‌کنند. این موضوع نشان می‌دهد ظرفیت‌های موجود در روابط اقتصادی دو کشور، امکان عبور از محدودیت‌های مقطعی را فراهم می‌کند. تغییر مسیر حمل‌ونقل، افزایش احتمالی هزینه‌ها و طولانی‌تر شدن زمان جابه‌جایی کالا از جمله مسائلی است که می‌تواند بر عملکرد فعالان اقتصادی اثر بگذارد. نکته مهم در این میان، ماهیت روابط اقتصادی ایران و عراق است. این روابط بر پایه نیازهای متقابل شکل گرفته و استمرار آن برای هر دو طرف اهمیت دارد. بنابراین، محدودیت‌های مرزی را نباید صرفا مساله‌ای مرتبط با تردد کامیون‌ها یا فعالیت یک گذرگاه دانست؛ بلکه باید پیامدهای آن را در چارچوب گسترده‌تر مناسبات تجاری و اقتصادی دو کشور بررسی کرد. فعالان اقتصادی با توجه به شرایط موجود، راهکارهای لازم را برای ادامه فعالیت‌های خود دنبال می‌کنند و از مسیرهای فعال و امکانات موجود برای پیشبرد مبادلات تجاری استفاده می‌شود از این رو با وجود محدودیت ایجادشده در یکی از مرزها، فعالیت اقتصادی میان ایران و عراق متوقف نشده است و فعالان این حوزه تلاش می‌کنند با در نظر گرفتن شرایط و استفاده از مسیرهای در دسترس، ارتباطات تجاری خود را حفظ کنند. از سوی دیگر، فعال بودن سایر مرزها به معنای بی‌اهمیت بودن محدودیت ایجادشده نیست. مرزهای مختلف از نظر ظرفیت حمل‌ونقل، موقعیت جغرافیایی و نوع مبادلات، شرایط یکسانی ندارند. از این رو، بازگشایی مرز چذابه و بازگشت آن به شرایط عادی باید در اولویت پیگیری‌های مشترک قرار گیرد تا هزینه و ریسک فعالیت اقتصادی برای بازرگانان افزایش پیدا نکند. مسئولان وزارت امور خارجه و سایر نهادهای مرتبط در حال مذاکره و رایزنی هستند تا شرایط ایجادشده برطرف شود. بسته ماندن مرز به نفع هیچ‌یک از دو طرف نیست و واکنش‌ها و مطالبات مطرح‌شده در داخل عراق نیز نشان می‌دهد تداوم ارتباطات مرزی برای طرف عراقی اهمیت دارد. این ظرفیت می‌تواند زمینه‌ای برای تسریع در حل مساله باشد؛ مشروط بر آنکه مذاکرات به نتیجه عملی و زمان‌بندی مشخص برای رفع محدودیت منجر شود. در کنار پیگیری‌های سیاسی و دیپلماتیک، اطلاع‌رسانی دقیق و مستمر به فعالان اقتصادی نیز ضروری است. بازرگانان و شرکت‌های حمل‌ونقل باید از وضعیت گذرگاه‌ها، محدودیت‌های احتمالی و مسیرهای قابل استفاده اطلاع کافی داشته باشند تا بتوانند برای انتقال کالا و انجام تعهدات تجاری خود تصمیم‌گیری کنند. در نهایت، تداوم تجارت ایران و عراق نباید فقط به معنای عبور موقت از محدودیت‌های موجود تلقی شود. هدف اصلی باید حفظ ثبات در مسیرهای تجاری، کاهش هزینه‌های مبادله و جلوگیری از تبدیل مشکلات مقطعی به مانعی پایدار در روابط اقتصادی دو کشور باشد. روابط راهبردی تهران و بغداد زمانی می‌تواند پشتوانه‌ای مؤثر برای فعالان اقتصادی باشد که در کنار توافق‌های سیاسی، سازوکارهای لازم برای حفظ جریان عادی تجارت نیز فراهم شود.