سواد رسانهای مسئولیتی فراتر از یک مهارت فردی
در جهانی که هر روز با انبوهی از پیامها، تصاویر، روایتها و دادهها مواجهیم، مسأله اصلی دیگر صرفا دسترسی به اطلاعات نیست؛ مسأله این است که چگونه در میان این حجم گسترده و گاه متناقض از اطلاعات، حقیقت را جستوجو کنیم، اعتبار منابع را بسنجیم، روایتها را بهدرستی تحلیل نماییم و مسئولانه تصمیم بگیریم. امروز، بیش از هر زمان دیگری، توانایی فهم و ارزیابی اطلاعات به یکی از ضرورتهای زندگی فردی و اجتماعی تبدیل شده است؛ ضرورتی که اهمیت سواد رسانهای و اطلاعاتی را از یک مهارت تخصصی به یک نیاز عمومی ارتقا میدهد.
آمنه بختیاری | معاون آموزشی انجمن سواد رسانهای ایران
هفته جهانی سواد رسانهای و اطلاعاتی در سال ۱۴۰۵، با تأکید بر این پیام که «همه ما نقش داریم»، فرصتی برای بازاندیشی در مسئولیت مشترک افراد، نهادها و سازمانهای اجتماعی در شکلدهی به محیطی آگاهانهتر و مسئولانهتر است. این پیام یادآور میشود که ارتقای سواد رسانهای نه صرفا وظیفه نظام آموزشی است، نه تنها بر عهده رسانهها و نهادهای فرهنگی قرار دارد و نه میتوان آن را به کاربران جوان یا فعالان فضای مجازی محدود کرد. هر فرد، متناسب با جایگاه و نقش اجتماعی خود، در کیفیت فضای اطلاعاتی جامعه سهم دارد. گسترش رسانههای دیجیتال، شبکههای اجتماعی و ابزارهای هوش مصنوعی، شیوه تولید، توزیع و دریافت اطلاعات را بهطور اساسی دگرگون کرده است. در این میان، گسترش هوش مصنوعی اهمیت مسأله را دوچندان کرده است. ابزارهای هوش مصنوعی میتوانند به دسترسی سریعتر به دانش، تسهیل یادگیری و تولید محتوای خلاقانه کمک کنند؛ اما همزمان، امکان تولید و بازتولید اطلاعات نادرست، تصاویر و ویدئوهای دستکاریشده و محتواهایی با ظاهر اقناعکننده را نیز
افزایش دادهاند.