گروه‌های جهادی، پای کار کاهش ناترازی
با نزدیک شدن به فصل سرما و افزایش مصرف گاز در بخش خانگی، بار دیگر مسأله ناترازی گاز و محدودیت تأمین سوخت صنایع به یکی از دغدغه‌های اصلی اقتصاد کشور تبدیل شده است. در شرایطی که افزایش تولید گاز و جبران خسارت‌های واردشده به تأسیسات پارس‌جنوبی در جریان جنگ تحمیلی سوم، به زمان نیاز دارد، هرچند بخشی از زیرساختهای آسیب‌دیده به مدار بازگشته اما این موضوع ناترازی را رفع نمی‌کند؛ از این‌رو مدیریت مصرف و استفاده از ظرفیت‌های موجود برای کاهش تقاضا اهمیت بیشتری پیدا کرده است. در این میان، صرفه‌جویی در بخش خانگی، اقدامات گروه‌های جهادی و بسیج برای اصلاح الگوی مصرف و ورود شرکت‌های خصوصی به حوزه بهینه‌سازی مصرف انرژی، سه محور مهم برای کاهش فشار بر شبکه گاز کشور به‌شمار می‌روند.
هر سال با آغاز فصل سرما، افزایش مصرف گاز در خانه‌ها باعث می‌شود تأمین سوخت مورد نیاز صنایع با محدودیت مواجه شود. این وضعیت علاوه بر کاهش ظرفیت تولید صنایع، می‌تواند فعالیت بخش‌های مختلف اقتصادی را تحت تأثیر قرار دهد. در چنین شرایطی، افزایش تولید گاز اگرچه یکی از راهکارهای اساسی برای حل ناترازی در بلندمدت است اما به‌تنهایی پاسخگوی نیاز فوری کشور نخواهد بود. آسیب‌دیدگی تأسیسات پارس‌جنوبی در جریان جنگ تحمیلی سوم، روند افزایش تولید را با محدودیت‌هایی مواجه کرده است. بنابراین نمی‌توان برای عبور از زمستان پیش‌رو صرفا به افزایش تولید متکی بود؛ بلکه باید همزمان با اقدامات تولیدی، مصرف گاز نیز مدیریت شود.
صرفه‌جویی خانگی؛ راهکار در دسترس
بخش خانگی یکی از محورهای اصلی مدیریت مصرف گاز در فصل سرد است. بهینه‌سازی تجهیزات گرمایشی، جایگزینی وسایل پرمصرف با تجهیزات کم‌مصرف و افزایش آگاهی عمومی درباره شیوه‌های صحیح مصرف، ازجمله اقداماتی است که می‌تواند بدون نیاز به افزایش فوری ظرفیت تولید، بخشی از گاز مصرفی را آزاد کند. مدیریت مصرف زمانی اثربخشی بیشتری خواهد داشت که خانوارها با ضرورت صرفه‌جویی و تأثیر آن بر تأمین گاز صنایع آشنا شوند. در کنار اطلاع‌رسانی عمومی، استفاده از روش‌های تشویقی نیز می‌تواند مردم را به اصلاح الگوی مصرف ترغیب کند. البته بهینه‌سازی مصرف صرفا به توصیه‌های عمومی محدود نمی‌شود. تعویض بخاری‌های قدیمی با تجهیزات پربازده، ارتقای سامانه‌های گرمایشی و استفاده از فناوری‌هایی که با مصرف کمتر، گرمایش مورد نیاز خانوارها را تأمین می‌کنند، از اقداماتی است که می‌تواند به کاهش مصرف گاز منجر شود. اجرای گسترده این برنامه‌ها، به‌ویژه در آستانه زمستان، می‌تواند به کاهش فشار بر شبکه و افزایش امکان تأمین گاز مورد نیاز بخش تولید کمک کند. در کنار این اقدامات، گروه‌های جهادی و بسیج نیز اقداماتی را برای کاهش مصرف انرژی در دستور کار قرار داده‌اند. این گروه‌های مردمی با مراجعه به روستاها و همچنین برخی شهرها، اقدامات لازم برای کاهش مصرف انرژی را اجرا می‌کنند؛ راهکارهایی مانند تعویض پنجره‌ها یا پوشش درزها برای جلوگیری از هدررفت انرژی. در واقع گروه‌های جهادی مردمی که همواره در بخش‌های مختلف از جمله مسکن‌سازی فعال هستند در این بخش نیز اعلام آمادگی کرده‌اند تا انرژی به همه مردم ایران برسد.
ورود بخش خصوصی به میدان بهینه‌سازی
یکی از راهکارهایی که در روزهای اخیر مورد توجه مجلس شورای اسلامی قرار گرفته، اجرای طرح کارور گاز است؛ طرحی که به‌جای تکیه صرف بر افزایش قیمت انرژی یا اعمال محدودیت‌های دستوری، از ظرفیت شرکت‌های خصوصی برای کاهش مصرف استفاده می‌کند. براساس سازوکار این طرح، شرکت‌های کارور با سرمایه‌گذاری در حوزه بهینه‌سازی، تجهیزات پرمصرف را با وسایل کم‌مصرف جایگزین می‌کنند و هزینه و بازده اقتصادی فعالیت خود را از محل گاز صرفه‌جویی‌شده به‌دست می‌آورند. به این ترتیب کاهش مصرف انرژی به یک فعالیت اقتصادی تبدیل می‌شود که در آن، بخش خصوصی برای سرمایه‌گذاری در بهینه‌سازی انگیزه دارد و منافع خود را از محل صرفه‌جویی محقق می‌کند. تعویض بخاری‌های پرمصرف با تجهیزات پربازده، نمونه‌ای از اقداماتی است که می‌تواند در چارچوب این طرح انجام شود. در این مدل به جای آن‌که تمام هزینه‌های بهینه‌سازی مستقیما بر دوش دولت یا خانوارها قرار گیرد، شرکت‌های کارور برای کاهش مصرف سرمایه‌گذاری کرده و بازگشت سرمایه خود را از محل صرفه‌جویی حاصل‌شده دنبال می‌کنند. اهمیت این رویکرد در شرایط فعلی آن است که کشور برای کاهش ناترازی گاز، علاوه بر توسعه ظرفیت تولید، به کاهش مصرف نیز نیاز دارد. هر میزان گازی که از طریق بهینه‌سازی در بخش خانگی صرفه‌جویی شود، می‌تواند امکان بیشتری برای تأمین سوخت صنایع و سایر بخش‌های مولد فراهم کند. از این منظر، طرح کارور نه فقط ابزاری برای کاهش مصرف خانوارها، بلکه یکی از راهکارهای حمایت از تولید در فصل سرد سال است.
ضرورت افزایش تعداد شرکت‌های کارور
افزایش تعداد شرکت‌های کارور و فراهم کردن زمینه فعالیت گسترده‌تر آنها می‌تواند رقابت را در بازار بهینه‌سازی انرژی افزایش دهد و اجرای طرح‌های کاهش مصرف را سرعت ببخشد. هرچه تعداد شرکت‌های فعال در این حوزه بیشتر باشد، ظرفیت اجرایی کشور برای جایگزینی تجهیزات پرمصرف، بهبود راندمان سامانه‌های گرمایشی و شناسایی فرصت‌های صرفه‌جویی افزایش پیدا می‌کند. رقابت میان شرکت‌ها نیز می‌تواند زمینه ارائه راهکارهای کارآمدتر و استفاده از روش‌های نوآورانه را فراهم کند. از این‌رو دولت باید ضمن حمایت از توسعه فعالیت شرکت‌های کارور، موانع پیش‌روی ورود بخش خصوصی به این حوزه را کاهش دهد و شرایط لازم را برای گسترش فعالیت آنها فراهم کند. البته موفقیت این برنامه به تعیین سازوکارهای روشن برای اندازه‌گیری میزان صرفه‌جویی، تأیید گاز صرفه‌جویی‌شده و پرداخت سهم شرکت‌ها وابسته است. هرچه این فرآیند شفاف‌تر و قابل‌پیش‌بینی‌تر باشد، انگیزه بخش خصوصی برای سرمایه‌گذاری در بهینه‌سازی افزایش خواهد یافت. حل ناترازی گاز به مجموعه‌ای از اقدامات هماهنگ در حوزه تولید و مصرف نیاز دارد. بهینه‌سازی مصرف خانگی، مشارکت گروه‌های جهادی و بسیج در فرهنگ‌سازی و گسترش فعالیت شرکت‌های کارور می‌توانند مکمل یکدیگر باشند. توسعه شرکت‌های کارور و ایجاد فضای رقابتی برای فعالیت آنها باید به یکی از محورهای جدی سیاست‌گذاری دولت در حوزه انرژی تبدیل شود.
ادامه توسعه فاز ۱۱ پارس جنوبی
مدیرعامل گروه پتروپارس از ادامه عملیات حفاری چاه سیزدهم سکوی B فاز ۱۱ پارس جنوبی خبر داد و اعلام کرد: پس از تکمیل و ورود ۱۲ حلقه چاه این موقعیت به مدار تولید، حفاری چاه سیزدهم نیز فراتر از تعهدات قراردادی پتروپارس در دستورکار قرار گرفته و هم‌اکنون در مرحله حفاری حفره ۱۶ اینچی قرار دارد. حمیدرضا ثقفی با اشاره به ادامه عملیات توسعه فاز ۱۱ میدان مشترک پارس جنوبی گفت: حفاری چاه تکمیلی سیزدهم سکوی B با هدف حفظ تولید و کمک به جبران کمبود گاز کشور آغاز شده و دو حفره ابتدایی ۳۲ و ۲۴ اینچی آن به ترتیب تا عمق ۱۸۶ و ۹۳۳ متر طی ۱۵ روز حفاری شده است. درحال‌حاضر نیز عملیات حفاری حفره ۱۶ اینچی در عمق ۱۰۱۰ متری ادامه دارد.
مدیرعامل گروه پتروپارس با اشاره به تکمیل عملیات چاه دوازدهم این سکو تشریح کرد: این چاه با عمق بیش از ۴۴۰۰متر و زاویه ۶۵ درجه مورد حفاری شده و عملیات مشبک‌کاری آن در لایه‌های مخزنی K1، K2، K3 وK4 در دو مرحله (TCP) انجام شده است. با توجه به حساسیت عملیات، داده‌های پتروفیزیکی چاه‌های مجاور نیز برای افزایش دقت در اجرای مشبک‌کاری مورد استفاده قرار گرفت.
مدیریت مصرف به کمک بخش خصوصی
سعید توکلی، مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران، با تأکید بر جایگاه ویژه شرکت‌های کارور تصریح کرد که این مجموعه‌ها نقش تعیین‌کننده‌ای در ممیزی انرژی، اصلاح تجهیزات احتراقی، نصب سیستم‌های کنترل هوشمند، عایق‌کاری حرارتی موتورخانه‌ها و ارتقای بهره‌وری در صنایع و ساختمان‌ها بر عهده دارند. شرکت‌های کارور در واقع بازوان اجرایی تخصصی هستند که با پایش مستمر و هوشمند مصرف، زمینه کاهش پایدار و قابل‌اندازه‌گیری آن را فراهم می‌کنند. نکته حائز اهمیت در این مدل مشارکتی این است که شرکت‌های کارور از محل ارزش گاز صرفه‌جویی‌شده در بلندمدت منتفع می‌شوند؛ مدلی کارآمد که منافع دولت، بخش خصوصی و مصرف‌کنندگان را به‌طور همزمان تامین و یک ساختار کاملا برد ــ برد ایجاد می‌کند.
هر سال با آغاز فصل سرما، افزایش مصرف گاز در خانه‌ها باعث می‌شود تأمین سوخت مورد نیاز صنایع با محدودیت مواجه شود. این وضعیت علاوه بر کاهش ظرفیت تولید صنایع، می‌تواند فعالیت بخش‌های مختلف اقتصادی را تحت تأثیر قرار دهد. در چنین شرایطی، افزایش تولید گاز اگرچه یکی از راهکارهای اساسی برای حل ناترازی در بلندمدت است اما به‌تنهایی پاسخگوی نیاز فوری کشور نخواهد بود. آسیب‌دیدگی تأسیسات پارس‌جنوبی در جریان جنگ تحمیلی سوم، روند افزایش تولید را با محدودیت‌هایی مواجه کرده است. بنابراین نمی‌توان برای عبور از زمستان پیش‌رو صرفا به افزایش تولید متکی بود؛ بلکه باید همزمان با اقدامات تولیدی، مصرف گاز نیز مدیریت شود.
صرفه‌جویی خانگی؛ راهکار در دسترس
بخش خانگی یکی از محورهای اصلی مدیریت مصرف گاز در فصل سرد است. بهینه‌سازی تجهیزات گرمایشی، جایگزینی وسایل پرمصرف با تجهیزات کم‌مصرف و افزایش آگاهی عمومی درباره شیوه‌های صحیح مصرف، ازجمله اقداماتی است که می‌تواند بدون نیاز به افزایش فوری ظرفیت تولید، بخشی از گاز مصرفی را آزاد کند. مدیریت مصرف زمانی اثربخشی بیشتری خواهد داشت که خانوارها با ضرورت صرفه‌جویی و تأثیر آن بر تأمین گاز صنایع آشنا شوند. در کنار اطلاع‌رسانی عمومی، استفاده از روش‌های تشویقی نیز می‌تواند مردم را به اصلاح الگوی مصرف ترغیب کند. البته بهینه‌سازی مصرف صرفا به توصیه‌های عمومی محدود نمی‌شود. تعویض بخاری‌های قدیمی با تجهیزات پربازده، ارتقای سامانه‌های گرمایشی و استفاده از فناوری‌هایی که با مصرف کمتر، گرمایش مورد نیاز خانوارها را تأمین می‌کنند، از اقداماتی است که می‌تواند به کاهش مصرف گاز منجر شود. اجرای گسترده این برنامه‌ها، به‌ویژه در آستانه زمستان، می‌تواند به کاهش فشار بر شبکه و افزایش امکان تأمین گاز مورد نیاز بخش تولید کمک کند. در کنار این اقدامات، گروه‌های جهادی و بسیج نیز اقداماتی را برای کاهش مصرف انرژی در دستور کار قرار داده‌اند. این گروه‌های مردمی با مراجعه به روستاها و همچنین برخی شهرها، اقدامات لازم برای کاهش مصرف انرژی را اجرا می‌کنند؛ راهکارهایی مانند تعویض پنجره‌ها یا پوشش درزها برای جلوگیری از هدررفت انرژی. در واقع گروه‌های جهادی مردمی که همواره در بخش‌های مختلف از جمله مسکن‌سازی فعال هستند در این بخش نیز اعلام آمادگی کرده‌اند تا انرژی به همه مردم ایران برسد.
ورود بخش خصوصی به میدان بهینه‌سازی
یکی از راهکارهایی که در روزهای اخیر مورد توجه مجلس شورای اسلامی قرار گرفته، اجرای طرح کارور گاز است؛ طرحی که به‌جای تکیه صرف بر افزایش قیمت انرژی یا اعمال محدودیت‌های دستوری، از ظرفیت شرکت‌های خصوصی برای کاهش مصرف استفاده می‌کند. براساس سازوکار این طرح، شرکت‌های کارور با سرمایه‌گذاری در حوزه بهینه‌سازی، تجهیزات پرمصرف را با وسایل کم‌مصرف جایگزین می‌کنند و هزینه و بازده اقتصادی فعالیت خود را از محل گاز صرفه‌جویی‌شده به‌دست می‌آورند. به این ترتیب کاهش مصرف انرژی به یک فعالیت اقتصادی تبدیل می‌شود که در آن، بخش خصوصی برای سرمایه‌گذاری در بهینه‌سازی انگیزه دارد و منافع خود را از محل صرفه‌جویی محقق می‌کند. تعویض بخاری‌های پرمصرف با تجهیزات پربازده، نمونه‌ای از اقداماتی است که می‌تواند در چارچوب این طرح انجام شود. در این مدل به جای آن‌که تمام هزینه‌های بهینه‌سازی مستقیما بر دوش دولت یا خانوارها قرار گیرد، شرکت‌های کارور برای کاهش مصرف سرمایه‌گذاری کرده و بازگشت سرمایه خود را از محل صرفه‌جویی حاصل‌شده دنبال می‌کنند. اهمیت این رویکرد در شرایط فعلی آن است که کشور برای کاهش ناترازی گاز، علاوه بر توسعه ظرفیت تولید، به کاهش مصرف نیز نیاز دارد. هر میزان گازی که از طریق بهینه‌سازی در بخش خانگی صرفه‌جویی شود، می‌تواند امکان بیشتری برای تأمین سوخت صنایع و سایر بخش‌های مولد فراهم کند. از این منظر، طرح کارور نه فقط ابزاری برای کاهش مصرف خانوارها، بلکه یکی از راهکارهای حمایت از تولید در فصل سرد سال است.
ضرورت افزایش تعداد شرکت‌های کارور
افزایش تعداد شرکت‌های کارور و فراهم کردن زمینه فعالیت گسترده‌تر آنها می‌تواند رقابت را در بازار بهینه‌سازی انرژی افزایش دهد و اجرای طرح‌های کاهش مصرف را سرعت ببخشد. هرچه تعداد شرکت‌های فعال در این حوزه بیشتر باشد، ظرفیت اجرایی کشور برای جایگزینی تجهیزات پرمصرف، بهبود راندمان سامانه‌های گرمایشی و شناسایی فرصت‌های صرفه‌جویی افزایش پیدا می‌کند. رقابت میان شرکت‌ها نیز می‌تواند زمینه ارائه راهکارهای کارآمدتر و استفاده از روش‌های نوآورانه را فراهم کند. از این‌رو دولت باید ضمن حمایت از توسعه فعالیت شرکت‌های کارور، موانع پیش‌روی ورود بخش خصوصی به این حوزه را کاهش دهد و شرایط لازم را برای گسترش فعالیت آنها فراهم کند. البته موفقیت این برنامه به تعیین سازوکارهای روشن برای اندازه‌گیری میزان صرفه‌جویی، تأیید گاز صرفه‌جویی‌شده و پرداخت سهم شرکت‌ها وابسته است. هرچه این فرآیند شفاف‌تر و قابل‌پیش‌بینی‌تر باشد، انگیزه بخش خصوصی برای سرمایه‌گذاری در بهینه‌سازی افزایش خواهد یافت. حل ناترازی گاز به مجموعه‌ای از اقدامات هماهنگ در حوزه تولید و مصرف نیاز دارد. بهینه‌سازی مصرف خانگی، مشارکت گروه‌های جهادی و بسیج در فرهنگ‌سازی و گسترش فعالیت شرکت‌های کارور می‌توانند مکمل یکدیگر باشند. توسعه شرکت‌های کارور و ایجاد فضای رقابتی برای فعالیت آنها باید به یکی از محورهای جدی سیاست‌گذاری دولت در حوزه انرژی تبدیل شود.
ادامه توسعه فاز ۱۱ پارس جنوبی
مدیرعامل گروه پتروپارس از ادامه عملیات حفاری چاه سیزدهم سکوی B فاز ۱۱ پارس جنوبی خبر داد و اعلام کرد: پس از تکمیل و ورود ۱۲ حلقه چاه این موقعیت به مدار تولید، حفاری چاه سیزدهم نیز فراتر از تعهدات قراردادی پتروپارس در دستورکار قرار گرفته و هم‌اکنون در مرحله حفاری حفره ۱۶ اینچی قرار دارد. حمیدرضا ثقفی با اشاره به ادامه عملیات توسعه فاز ۱۱ میدان مشترک پارس جنوبی گفت: حفاری چاه تکمیلی سیزدهم سکوی B با هدف حفظ تولید و کمک به جبران کمبود گاز کشور آغاز شده و دو حفره ابتدایی ۳۲ و ۲۴ اینچی آن به ترتیب تا عمق ۱۸۶ و ۹۳۳ متر طی ۱۵ روز حفاری شده است. درحال‌حاضر نیز عملیات حفاری حفره ۱۶ اینچی در عمق ۱۰۱۰ متری ادامه دارد.
مدیرعامل گروه پتروپارس با اشاره به تکمیل عملیات چاه دوازدهم این سکو تشریح کرد: این چاه با عمق بیش از ۴۴۰۰متر و زاویه ۶۵ درجه مورد حفاری شده و عملیات مشبک‌کاری آن در لایه‌های مخزنی K1، K2، K3 وK4 در دو مرحله (TCP) انجام شده است. با توجه به حساسیت عملیات، داده‌های پتروفیزیکی چاه‌های مجاور نیز برای افزایش دقت در اجرای مشبک‌کاری مورد استفاده قرار گرفت.
مدیریت مصرف به کمک بخش خصوصی
سعید توکلی، مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران، با تأکید بر جایگاه ویژه شرکت‌های کارور تصریح کرد که این مجموعه‌ها نقش تعیین‌کننده‌ای در ممیزی انرژی، اصلاح تجهیزات احتراقی، نصب سیستم‌های کنترل هوشمند، عایق‌کاری حرارتی موتورخانه‌ها و ارتقای بهره‌وری در صنایع و ساختمان‌ها بر عهده دارند. شرکت‌های کارور در واقع بازوان اجرایی تخصصی هستند که با پایش مستمر و هوشمند مصرف، زمینه کاهش پایدار و قابل‌اندازه‌گیری آن را فراهم می‌کنند. نکته حائز اهمیت در این مدل مشارکتی این است که شرکت‌های کارور از محل ارزش گاز صرفه‌جویی‌شده در بلندمدت منتفع می‌شوند؛ مدلی کارآمد که منافع دولت، بخش خصوصی و مصرف‌کنندگان را به‌طور همزمان تامین و یک ساختار کاملا برد ــ برد ایجاد می‌کند.