نقد نظر؛ داوری نادرست
گاهی یک داوری نادرست، تنها از یک تصور ساده آغاز می‌شود. یکی از اقتصاددانان که در سال‌های اخیر حضور پررنگی در عرصه سیاست و رسانه داشته، زبان فارسی را «زبانی فروبسته» خوانده و برای اثبات سخن خود به شاهنامه فردوسی استناد کرده؛ به این استدلال که ما پس از هزار سال هنوز می‌توانیم شاهنامه را بخوانیم، پس زبان فارسی در این هزار سال تغییر چندانی نکرده است. در مقابل گفته شده که انگلیسی‌زبانان امروز برای فهم زبان شکسپیر به ترجمه نیاز دارند و این نشانه پویایی زبان انگلیسی است.
محمدجعفر محمدزاده | پژوهشگر تاریخ زبان و فرهنگ ایران
این استدلال بیش از هرچیز از ناآشنایی با تاریخ زبان فارسی و مفهوم تحول زبانی حکایت دارد.
فارسی امروز، همان زبان هزار سال پیش نیست. فارسی حاصل دست‌کم 3000 سال تحول تاریخی است؛ از فارسی باستان دوره هخامنشی تا فارسی میانه در دوره اشکانی و ساسانی و سپس فارسی نو یا دری در دوره اسلامی. در این مسیر، آواها، واژه‌ها و ساخت‌های دستوری زبان دگرگون شده‌اند. فارسی امروز بسیاری از ویژگی‌های دستوری زبان‌های کهن را ندارد و در طول تاریخ، مانند هر زبان زنده دیگری، پیوسته تغییر کرده است. این تحول در 1200 سال اخیر نیز آشکار است. سبک خراسانی، عراقی، هندی و بازگشت ادبی هر یک ویژگی‌های زبانی و ادبی خاص خود را دارند. در دوره مشروطه، ورود مطبوعات و پیدایش موضوعات اجتماعی و سیاسی تازه، نثر فارسی را دگرگون کرد. در شعر نیز با ظهور نیما و در نثر با نویسندگانی چون جمالزاده، تحول‌های بزرگی رخ داد. حتی سبک فردوسی با سعدی و حافظ و سبک بیهقی با تاریخ جهانگشای جوینی یکسان نیست.
فارسی امروز، همان زبان هزار سال پیش نیست. فارسی حاصل دست‌کم 3000 سال تحول تاریخی است؛ از فارسی باستان دوره هخامنشی تا فارسی میانه در دوره اشکانی و ساسانی و سپس فارسی نو یا دری در دوره اسلامی. در این مسیر، آواها، واژه‌ها و ساخت‌های دستوری زبان دگرگون شده‌اند. فارسی امروز بسیاری از ویژگی‌های دستوری زبان‌های کهن را ندارد و در طول تاریخ، مانند هر زبان زنده دیگری، پیوسته تغییر کرده است. این تحول در 1200 سال اخیر نیز آشکار است. سبک خراسانی، عراقی، هندی و بازگشت ادبی هر یک ویژگی‌های زبانی و ادبی خاص خود را دارند. در دوره مشروطه، ورود مطبوعات و پیدایش موضوعات اجتماعی و سیاسی تازه، نثر فارسی را دگرگون کرد. در شعر نیز با ظهور نیما و در نثر با نویسندگانی چون جمالزاده، تحول‌های بزرگی رخ داد. حتی سبک فردوسی با سعدی و حافظ و سبک بیهقی با تاریخ جهانگشای جوینی یکسان نیست.