شهدای میناب؛ نسل تازه قهرمانان استکبارستیزی
امسال سال متفاوتی برای نظام آموزشی کشور رقم خورده است. دقیقا هر بار که به مناسبت‌های مرتبط با کودکان و نوجوانان نزدیک می‌شویم؛ از روز کودک و روز دانش‌آموز گرفته تا آغاز سال تحصیلی و بازگشایی مدارس، با جای خالی دانش‌آموزانی رو‌به‌رو می‌شویم که هنوز هم داغ نبودشان تازه است. نوجوانانی که قرار بود همچنان پشت نیمکت‌های مدرسه بنشینند، درس بخوانند، رویا ببافند و آینده خود را بسازند اما جنگ، فرصت ادامه زندگی را از آنها گرفت. دانش‌آموزان و غیرنظامیان بی‌گناهی که برخی هنوز در آغاز راه زندگی بودند اما نام‌شان در تاریخ ایثار و فداکاری این سرزمین ماندگار شد و در روز دانش‌آموز، شهدای نوجوان جنگ‌های اخیر را به یاد می‌آوریم.
تهمینه سبحانی شاد | گروه جامعه
حسین فهمیده‌هایی که هر یک روایتی از شجاعت، آرمان‌خواهی و آینده‌ای ناتمام‌اند؛ از ۳۶ هزار شهید دانش‌آموز دوران هشت‌ساله دفاع‌مقدس تا ۳۶۴ دانش‌آموز شهید در جنگ‌های تحمیلی اخیر. پشت هر نام، زندگی یک دانش‌آموز و نوجوان، آرزوهای یک خانواده و آینده‌ای است که ناتمام ماند اما روایت این دانش‌آموزان نباید به ثبت نام‌شان در تقویم و گرامیداشت یادشان در مناسبت‌ها محدود شود. پرسش اصلی اینجاست که چگونه می‌توان میان نسل امروز و شهدای دانش‌آموز پیوندی زنده و معنادار برقرار کرد؟ چگونه می‌توان قهرمانانی را که روزگاری هم‌سن‌وسال همین دانش‌آموزان بودند، از قاب عکس‌ها و روایت‌های رسمی بیرون آورد و به الگوهایی ملموس، قابل‌شناخت و الهام‌بخش برای نسل جدید تبدیل کرد؟
روایت دوباره یک نسل
هر نسلی قهرمانان و خاطره‌های خودش را دارد؛ آدم‌هایی که شاید هرگز از نزدیک ندیده باشید اما قصه زندگی‌شان بخشی از حافظه جمعی یک نسل شده است. دکتر سید معصومه طباطبایی، معاون دفتر نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه الزهرا (س) در گفتوگو با جام‌جم با تأکید بر ضرورت روایتگری صحیح و به‌موقع از شهدای جنگ‌های اخیر و شهدای جنگ هشت سال دفاع‌مقدس کشور، برای نسل جوان و نوجوان می‌گوید: یکی از نکات بسیار مهمی که در بیانات رهبر شهید انقلاب بر آن تاکید شده، ضرورت پیشگام بودن در روایتگری برای نسل جوان و نسل جدید، به‌ویژه در زمینه تبیین دستاوردهای انقلاب اسلامی است. این ضرورت در شرایط کنونی و با توجه به قرار داشتن کشور در بطن جنگ، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. وی با اشاره به ضرورت معرفی شهدای دانش‌آموز به این نسل ادامه می‌دهد: باید دانش‌آموزانی را که در جریان جنگ به شهادت رسیدند، به نسل جدید معرفی کنیم. این شهدا، دانش‌آموزانی بودند که اساسا درگیر مسائل، اختلافات و منافع سیاسی و اجتماعی نبودند اما مظلومانه به شهادت رسیدند. معرفی این شهدا و همچنین تبیین ماهیت دشمنی که میان کودک، بزرگسال و میانسال تفاوتی قائل نیست و هدفش تخریب و نسل‌کشی است، از مهم‌ترین رسالت‌هایی است که بر عهده والدین و مربیان قرار دارد.
بازخوانی حافظه تاریخی
تاریخ را نمی‌توان پشت درهای بسته نگه داشت؛ همان‌طور که نمی‌توان انتظار داشت نسل جدید بدون شناخت گذشته، مسیر آینده را پیدا کند. طباطبایی با تاکید بر ضرورت صحت و واقع‌گرایی در روایت رویدادها تصریح می‌کند: باید دقت کنیم که روایت‌های ارائه‌شده به نسل جدید، صحیح و واقعی باشند و نه دچار سیاه‌نمایی و بزرگ‌نمایی بیش از اندازه شوند و نه با کوچک‌نمایی و پنهان‌کردن واقعیت‌ها همراه باشند. برخی معتقدند کودکان و نوجوانان نباید از بسیاری از مسائل آگاه شوند؛ درحالی‌که امروز در شرایطی قرار داریم که آنها ناگزیر با اخبار، اطلاعات و رویدادهای مختلف مواجه می‌شوند و نمی‌توان این واقعیت را نادیده گرفت. وی بازخوانی تاریخ را یکی از ضرورت‌های روز دانش‌آموز می‌داند و عنوان می‌کند: باید در چنین مناسبت‌هایی، تاریخ را بازخوانی کنیم و برای دانش‌آموزان توضیح دهیم که در گذشته چه اتفاقاتی رخ داده، دانش‌آموزان آن دوران چه دستاوردها و نقش‌آفرینی‌هایی داشته‌اند و چه مسیری را طی کرده‌اند. در کنار این موضوع، معرفی الگوهای موفق دانش‌آموزی و تبیین رسالت‌ها و وظایف دانش‌آموزان امروز نیز اهمیت دارد. طباطبایی همچنین می‌گوید: دانش‌آموزان امروز تجربه‌هایی مانند جنگ و فضای ملتهب حوادث و ناآرامی‌های اجتماعی را پشت‌سر گذاشته‌اند و با مسائل و شرایطی مواجه شده‌اند که شاید دانش‌آموزان نسل‌های پیشین تجربه مشابهی از آن نداشته‌اند. به همین دلیل، فرآیند پردازش ذهنی و تحلیل مسائل در این نسل متفاوت است. بنابراین، باید بستری فراهم شود تا دانش‌آموزان خودشان به یقین و شناخت برسند و براساس تجربه‌های زیسته و تحلیل عقلانی، به انتخاب‌های صحیح دست پیدا کنند.
نسل امروز، فردای ایران
آینده را نمی‌توان برای نوجوانان تجویز کرد؛ همان‌طور که نمی‌توان با نسخه‌های دیروز، به پرسش‌های امروز آنها پاسخ داد. نسلی که در جهان متفاوتی رشد کرده، تجربه‌ها و دغدغه‌های خاص خود را دارد و طبیعی است که برای فهم مسائل، به شیوه‌ای متفاوت از نسل‌های پیشین نیاز داشته باشد. این استاد دانشگاه با اشاره به ضرورت پیوند میان گذشته، حال و آینده در برنامه‌های تربیتی اظهار می‌کند: باید ضمن بازخوانی گذشته و بررسی شرایط امروز، چشم‌اندازی روشن و نوین پیش روی دانش‌آموزان قرار دهیم تا بتوانند با امید و انگیزه بیشتری برای ساخت تمدن نوین اسلامی و هدایت کشور به سمت پیشرفت تلاش کنند. دانش‌آموزان آینده‌سازان کشور هستند و تا زمانی که امید را در وجود آنان تقویت نکنیم، دستیابی به اهداف کلان انقلاب اسلامی امکان‌پذیر نخواهد بود. وی با اشاره به تفاوت‌های نسلی و ضرورت تغییر شیوه تعامل با نوجوانان و دانش‌آموزان اضافه می‌کند: نسل جدید، نسلی نیست که بتوان صرفا با مهارت گفتوگو و انتقال مستقیم مطالب با آن تعامل کرد؛ بلکه باید زمینه تفکر، تدبر و رسیدن به باورهای عمیق ملی و اعتقادی را در آنان فراهم کنیم. این اتفاق زمانی رخ می‌دهد که بستری برای بازنگری در ذهنیت‌های قبلی و جایگزینی اطلاعات صحیح و واقعی ایجاد شود. معاون دفتر نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه الزهرا(س) همچنین با اشاره به راهکارهای مطرح‌شده از سوی رهبر شهید انقلاب برای تعامل با نسل جوان تاکید می‌کند: یکی از راهکارهای مورد تاکید ایشان، ایجاد کرسی‌های آزاداندیشی در دانشگاه‌ها و محیط‌های علمی بود. این رویکرد در فضای دانش‌آموزی نیز می‌تواند موثر و راهگشا باشد؛ چراکه تجربه‌های زیسته دانش‌آموزان امروز نسبت به نسل‌های گذشته تفاوت‌های قابل‌توجهی دارد.
روایت دوباره یک نسل
هر نسلی قهرمانان و خاطره‌های خودش را دارد؛ آدم‌هایی که شاید هرگز از نزدیک ندیده باشید اما قصه زندگی‌شان بخشی از حافظه جمعی یک نسل شده است. دکتر سید معصومه طباطبایی، معاون دفتر نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه الزهرا (س) در گفتوگو با جام‌جم با تأکید بر ضرورت روایتگری صحیح و به‌موقع از شهدای جنگ‌های اخیر و شهدای جنگ هشت سال دفاع‌مقدس کشور، برای نسل جوان و نوجوان می‌گوید: یکی از نکات بسیار مهمی که در بیانات رهبر شهید انقلاب بر آن تاکید شده، ضرورت پیشگام بودن در روایتگری برای نسل جوان و نسل جدید، به‌ویژه در زمینه تبیین دستاوردهای انقلاب اسلامی است. این ضرورت در شرایط کنونی و با توجه به قرار داشتن کشور در بطن جنگ، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. وی با اشاره به ضرورت معرفی شهدای دانش‌آموز به این نسل ادامه می‌دهد: باید دانش‌آموزانی را که در جریان جنگ به شهادت رسیدند، به نسل جدید معرفی کنیم. این شهدا، دانش‌آموزانی بودند که اساسا درگیر مسائل، اختلافات و منافع سیاسی و اجتماعی نبودند اما مظلومانه به شهادت رسیدند. معرفی این شهدا و همچنین تبیین ماهیت دشمنی که میان کودک، بزرگسال و میانسال تفاوتی قائل نیست و هدفش تخریب و نسل‌کشی است، از مهم‌ترین رسالت‌هایی است که بر عهده والدین و مربیان قرار دارد.
بازخوانی حافظه تاریخی
تاریخ را نمی‌توان پشت درهای بسته نگه داشت؛ همان‌طور که نمی‌توان انتظار داشت نسل جدید بدون شناخت گذشته، مسیر آینده را پیدا کند. طباطبایی با تاکید بر ضرورت صحت و واقع‌گرایی در روایت رویدادها تصریح می‌کند: باید دقت کنیم که روایت‌های ارائه‌شده به نسل جدید، صحیح و واقعی باشند و نه دچار سیاه‌نمایی و بزرگ‌نمایی بیش از اندازه شوند و نه با کوچک‌نمایی و پنهان‌کردن واقعیت‌ها همراه باشند. برخی معتقدند کودکان و نوجوانان نباید از بسیاری از مسائل آگاه شوند؛ درحالی‌که امروز در شرایطی قرار داریم که آنها ناگزیر با اخبار، اطلاعات و رویدادهای مختلف مواجه می‌شوند و نمی‌توان این واقعیت را نادیده گرفت. وی بازخوانی تاریخ را یکی از ضرورت‌های روز دانش‌آموز می‌داند و عنوان می‌کند: باید در چنین مناسبت‌هایی، تاریخ را بازخوانی کنیم و برای دانش‌آموزان توضیح دهیم که در گذشته چه اتفاقاتی رخ داده، دانش‌آموزان آن دوران چه دستاوردها و نقش‌آفرینی‌هایی داشته‌اند و چه مسیری را طی کرده‌اند. در کنار این موضوع، معرفی الگوهای موفق دانش‌آموزی و تبیین رسالت‌ها و وظایف دانش‌آموزان امروز نیز اهمیت دارد. طباطبایی همچنین می‌گوید: دانش‌آموزان امروز تجربه‌هایی مانند جنگ و فضای ملتهب حوادث و ناآرامی‌های اجتماعی را پشت‌سر گذاشته‌اند و با مسائل و شرایطی مواجه شده‌اند که شاید دانش‌آموزان نسل‌های پیشین تجربه مشابهی از آن نداشته‌اند. به همین دلیل، فرآیند پردازش ذهنی و تحلیل مسائل در این نسل متفاوت است. بنابراین، باید بستری فراهم شود تا دانش‌آموزان خودشان به یقین و شناخت برسند و براساس تجربه‌های زیسته و تحلیل عقلانی، به انتخاب‌های صحیح دست پیدا کنند.
نسل امروز، فردای ایران
آینده را نمی‌توان برای نوجوانان تجویز کرد؛ همان‌طور که نمی‌توان با نسخه‌های دیروز، به پرسش‌های امروز آنها پاسخ داد. نسلی که در جهان متفاوتی رشد کرده، تجربه‌ها و دغدغه‌های خاص خود را دارد و طبیعی است که برای فهم مسائل، به شیوه‌ای متفاوت از نسل‌های پیشین نیاز داشته باشد. این استاد دانشگاه با اشاره به ضرورت پیوند میان گذشته، حال و آینده در برنامه‌های تربیتی اظهار می‌کند: باید ضمن بازخوانی گذشته و بررسی شرایط امروز، چشم‌اندازی روشن و نوین پیش روی دانش‌آموزان قرار دهیم تا بتوانند با امید و انگیزه بیشتری برای ساخت تمدن نوین اسلامی و هدایت کشور به سمت پیشرفت تلاش کنند. دانش‌آموزان آینده‌سازان کشور هستند و تا زمانی که امید را در وجود آنان تقویت نکنیم، دستیابی به اهداف کلان انقلاب اسلامی امکان‌پذیر نخواهد بود. وی با اشاره به تفاوت‌های نسلی و ضرورت تغییر شیوه تعامل با نوجوانان و دانش‌آموزان اضافه می‌کند: نسل جدید، نسلی نیست که بتوان صرفا با مهارت گفتوگو و انتقال مستقیم مطالب با آن تعامل کرد؛ بلکه باید زمینه تفکر، تدبر و رسیدن به باورهای عمیق ملی و اعتقادی را در آنان فراهم کنیم. این اتفاق زمانی رخ می‌دهد که بستری برای بازنگری در ذهنیت‌های قبلی و جایگزینی اطلاعات صحیح و واقعی ایجاد شود. معاون دفتر نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه الزهرا(س) همچنین با اشاره به راهکارهای مطرح‌شده از سوی رهبر شهید انقلاب برای تعامل با نسل جوان تاکید می‌کند: یکی از راهکارهای مورد تاکید ایشان، ایجاد کرسی‌های آزاداندیشی در دانشگاه‌ها و محیط‌های علمی بود. این رویکرد در فضای دانش‌آموزی نیز می‌تواند موثر و راهگشا باشد؛ چراکه تجربه‌های زیسته دانش‌آموزان امروز نسبت به نسل‌های گذشته تفاوت‌های قابل‌توجهی دارد.