printlogo


انقلاب اسلامی‌ آغاز افول هژمونی جهانی آمریکا
آمریکا پس از جنگ جهانی دوم، به‌واسطه موقعیت جغرافیایی خود و همچنین انتقال سرمایه‌های مادی و علمی به این کشور در دوران جنگ جهانی دوم، از شرایط ویژه‌ای برخوردار شد.
مسعود رضایی | تحلیلگر ارشد مسائل سیاسی

افزون بر این، سرزمینی پهناور را در اختیار داشت که از سرخپوستان تصرف کرده بود و منابع بسیار فراوان و غنی‌ای در آن وجود داشت. مجموعه این عوامل، در کنار ویرانی گسترده کشورهای اروپایی، روسیه و دیگر مناطق جهان در جریان جنگ جهانی دوم، موقعیتی را برای آمریکا به‌وجود آورد که توانست به‌سرعت بر قدرت نظامی، اقتصادی و علمی خود بیفزاید و به یک قدرت بزرگ جهانی تبدیل شود. آمریکایی‌ها به‌ویژه در حوزه نظامی، با توجه به تجربیاتی که در جنگ جهانی دوم به‌دست ‌آورده بودند و استفاده‌ای که از بمب اتم برای سرکوب ملت ژاپن و کشتار صدها هزار نفر از مردم این کشور در اواخر جنگ کرده بودند، تلاش‌های گسترده‌ای انجام دادند. آنها سرمایه‌های مادی و علمی فراوانی را به کار گرفتند و از سرعت رشد، ترقی و توسعه بسیار بالایی در حوزه نظامی برخوردار شدند. در ادامه این روند، با قرار دادن دلار به‌عنوان پول رسمی مبادلات نفتی در دنیا، ارزش و قدرت دلار را نیز به‌شدت در سطح جهان افزایش دادند. این عوامل، به‌علاوه مسائل دیگری از‌جمله وابستگی برخی کشورها به آمریکا و نیاز مبرم دفاعی و اقتصادی اروپا به این کشور، موجب تبدیل آمریکا به یک هژمون جهانی و افزایش روزافزون قدرتش شد.
این وضعیت، آمریکا را تشویق می‌کرد تا در مناطق مختلف دنیا هم مداخله نظامی و هم مداخله اقتصادی داشته باشد. از‌جمله این‌که آمریکا وارد ویتنام شد، در جنگ کره حضور پیدا کرد، در مناطق مختلف دنیا پایگاه‌های نظامی خود را مستقر کرد و حتی در اروپا سلاح‌های اتمی خود را مستقر ساخت. همه این اقدامات موجب شد آمریکایی‌ها مسیر صعودی قدرت خود را در جهان طی کنند. نقطه‌ای که درواقع ضربه‌ای به آمریکا وارد آورد و در قدرت رو به رشد این کشور ترک ایجاد کرد، پیروزی انقلاب اسلامی در ایران بود. آمریکایی‌ها در حالی که بر ایران تسلط صددرصدی داشتند، یعنی در دوران رژیم وابسته پهلوی، از تسلط کامل بر کشور برخوردار بودند و حتی تا آخرین روز حیات این رژیم، یعنی ۲۲ بهمن ۱۳۵۷، با تمام قدرت از آن حمایت کردند تا بتوانند اصل رژیم پهلوی را، ولو با رفتن محمدرضا پهلوی، حفظ کنند اما قدرت انقلاب اسلامی به حدی بود که بر تمامی تلاش‌ها و تدابیر آمریکا فائق آمد، رژیم وابسته به آمریکا را از ایران بیرون راند و نظامی مستقل در ایران شکل گرفت. این اتفاق ضربه‌ای جدی به آمریکا بود و درواقع باید بگوییم نقطه افول قدرت این کشور از همین‌جا آغاز شد. آمریکایی که به هر حال خود را  ابرقدرت می‌دانست، هزاران کلاهک هسته‌ای در اختیار داشت، بیش از ۲۵ درصد تولید ناخالص داخلی دنیا را تولید می‌کرد و دلارش به‌عنوان پول رسمی بین‌المللی در همه جای دنیا شناخته‌شده بود، در برابر انقلاب اسلامی ناچار به پذیرش شکست شد.