printlogo


حضرت فاطمه زهرا(س) مدافع ولایت و پاسدار حقوق امت
نکته‌ای بس مهم و درخور تأمل که در این سپیده‌دم جان‌سوز، در سالروز شهادت وجود مطهره صدیقه طاهره، شهیده راه حقیقت و بهین خاتون دو سرا، حضرت فاطمه‌الزهرا(س)، به دفتر ذهن و ضمیرم خطور کرد، آن است که آن بانوی جلیله و عظیم‌القدر، در مقام دفاع از حق به غارت‌رفته مولای متقیان، امیرمؤمنان علی(ع)، تنها در پی بازستاندن حق ولایت و اثبات حقانیت وصایت آن حضرت نبودند‌؛ بلکه در پس این مجاهدت سترگ، حقیقتی ژرف‌تر و رسالتی فراگیرتر نیز نهفته بود:
شهاب‌الدین بنائیان | پژوهشگر مسائل فرهنگی

دفاع از حق پایمال‌شده مردمان و صیانت از سرنوشت امت اسلامی در طول تاریخ. به بیان دیگر، حضرت صدیقه کبری(س)، صرفا از حق یک امام دفاع نمی‌کردند‌؛ بلکه از حق یک امت پاسداری می‌کردند. زیرا آنجا که حق امامت از جایگاه الهی خویش فروکاهیده شود، حق هدایت مردم نیز به مخاطره می‌افتد‌؛ آنجا که وصایت پیامبر به فراموشی سپرده شود، امانت دین در معرض تحریف قرار می‌گیرد‌؛ و آنجا که معیار حقانیت، جای خود را به مناسبات قدرت و مصلحت‌‌اندیشی‌‌های سیاسی بدهد، نه‌تنها حق امام، که حقوق نسل‌های پیاپی انسان‌ها نیز در معرض تضییع و تباهی قرار می‌گیرد. این همان افق بلند معرفتی است که در مطالعه آثار تاریخی و کلامی علامه محقق، سیدمرتضی عسکری، به‌ویژه مباحث ایشان در کتاب ارزشمند «معالم المدرستین»، درباره تمایز دو مسیر امامت و خلافت و پیامدهای تاریخی آن، شایسته تأملی دوباره است. حقیقت آن است که انحراف از مسیر تعیین‌شده نبوت، صرفا جابه‌جایی یک شخص با شخصی دیگر در مسند حکومت نبود‌؛ بلکه جابه‌جایی یک منظومه فکری با منظومه‌ای دیگر، تغییر مرجعیت اصیل دین و گشودن دریچه‌ای تازه روی تفسیر به رأی، اجتهاد در برابر نص و فاصله گرفتن تدریجی از سنت رسول‌خدا(ص) بود. از همین‌روست که خطبه فدکیه را نباید تنها دادخواهی دخت پیامبر درباره فدک یا احتجاجی بر سر میراث و ملک دانست‌؛ چه آن‌که در فرازهای بلند و حکیمانه آن، فلسفه احکام، جایگاه نبوت، حکمت امامت، ضرورت اطاعت، فلسفه عدالت و آفات اختلاف و تفرقه، با بیانی آسمانی و استدلالی استوار تبیین شده است. آن بانوی بزرگوار، در تبیین جایگاه امامت، چه زیبا فرمودند: «وَجَعَلَ اللهُ إِمَامَتَنَا أَمَاناً مِنَ الْفُرْقَه» خداوند امامت ما را مایه ایمنی از تفرقه قرار داد. این کلام، کلید فهم یکی از مهم‌ترین ابعاد قیام فاطمی است‌؛ زیرا امامت، در منطق اهل‌بیت(ع)، نه امتیازی شخصی برای خاندان پیامبر، نه منصبی تشریفاتی برای صاحبان نسب و نه غنیمتی سیاسی برای صاحبان قدرت، بلکه امانت الهی برای پاسداری از دین، انتظام امور امت، اقامه عدالت و جلوگیری از تشتت و تفرقه است. بنابراین، هنگامی که این امانت الهی از مسیر خویش منحرف شد، خسارت آن نیز به یک شخص یا یک خاندان محدود نماند‌؛ بلکه جامعه اسلامی، در ساحت معرفت و معنویت، سیاست و عدالت، اخلاق و اجتماع، با پیامدهای آن مواجه شد. از همین منظر، باید گفت یکی از وجوه کمتر مورد توجه قرارگرفته در مجاهدت حضرت زهرا(س)، دفاع از حقوق نسل‌هایی بود که هنوز پا به عرصه وجود نگذاشته بودند‌؛ مردمانی که قرن‌ها بعد، در معرض آثار و تبعات آن انحراف تاریخی قرار می‌گرفتند و چه‌بسا از سرچشمه زلال معارف نبوی و هدایت امامان برحق محروم می‌ماندند.