رهبر شهید؛ امین زبان و ادب فارسی
آیین بزرگداشت «امین زبان و ادب فارسی» با حضور جمعی از مسئولان فرهنگی، شاعران و اهالی فرهنگ برگزار شد؛ مراسمی که در آن ضمن رونمایی از دو اثر مرتبط با وجوه ادبی و فرهنگی رهبر شهید انقلاب، سخنرانان به بازخوانی نگاه ایشان به زبان و ادبیات فارسی، جایگاه شعر در جامعه، نقش شاعران در روایت حماسههای ملی و ضرورت صیانت از میراث ادبی ایران پرداختند.
به گزارش جامجمآنلاین، این مراسم با اجرای نجمالدین شریعتی آغاز شد و در ادامه، جمعی از مسئولان فرهنگی و شاعران درباره ابعاد مختلف شخصیت ادبی رهبر شهید و جایگاه زبان فارسی در هویت ایرانی سخن گفتند.
امیرحسین حیدری | جامجم آنلاین
صیانت از زبان فارسی؛ میراث ماندگار رهبر شهید
در آغاز این آیین، محسن جوادی، معاون امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با اشاره به جایگاه زبان و ادبیات فارسی در فرهنگ و هویت ایرانی، بر اهمیت پاسداشت این میراث و توجه به شخصیتهایی که در مسیر تقویت آن نقش داشتهاند، تأکید کرد.
در ادامه، مهدی ابراهیمزاده، رئیس حوزه ریاست دفتر حفظ و نشر آثار رهبر شهید نیز با اشاره به جایگاه شعر و ادبیات در نگاه ایشان، به اهمیت توجه به ظرفیتهای فرهنگی و ادبی کشور پرداخت و از نقش شعر در بازتاب رویدادهای اجتماعی و تاریخی سخن گفت.
شعر؛ هنر راهبردی و میراث ماندگار رهبر شهید
در ادامه این مراسم، غلامعلی حدادعادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی با اشاره به توجه رهبر شهید به جایگاه شعر و هنر در جامعه تاکید کرد: ایشان خود شاعری برجسته بودند. همه کسانی که شعر میگویند میدانند که شاعر، شعر را برای خوانده شدن میسراید و هنر در ذات خود میل به جلوهگری دارد اما ایشان با وجود تسلط و توانایی در شعر، در نشستهای شاعران ساعتها به آثار دیگران گوش میدادند، بیآنکه بخواهند از شعرهای خود بخوانند یا اعلام کنند که خود نیز شعر میسرایند. البته در محافل خصوصی و در جمع دوستان صمیمی، گاهی شعرهای خود را میخواندند و یاران خراسانی ایشان نیز بهدلیل سابقه دوستی و سنت شعرخوانی از دوران جوانی، از این قاعده مستثنا بودند.
وی افزود: شعر در نگاه ایشان جایگاه ویژهای داشت و به همین دلیل، هر سال در شب میلاد امام حسن مجتبی(ع) در ماه رمضان، نشستی با شاعران برگزار میکردند.
حدادعادل با تأکید بر اینکه حکمت رهبر شهید را باید در جزئیات رفتار و شیوه مدیریتی ایشان جستوجو کرد، تصریح کرد: وقتی از رهبر حکیم سخن میگوییم، این تعبیر صرفا یک تعارف نیست. باید به جزئیات روش ایشان توجه کنیم و از آن درس بگیریم. ایشان چه در مسائل کلان و چه در موضوعات جزئی، بهندرت عیبها و ضعفهای مردم را در فضای عمومی مطرح میکردند. در عوض، جنبههای مثبت را برجسته میساختند، آنها را تقویت میکردند و با معرفی و الگوسازی، زمینه گسترش رفتارهای مطلوب را فراهم میآوردند.
حدادعادل با اشاره به انتشار مجموعه از دفتر شعر امین اظهار کرد: به برکت وجود ایشان و ذوق شعری که داشتند، هنر شاعری در ایران نیز ارتقا پیدا کرد. هر کسی همین ۱۰ یا ۱۱ غزلی را که در این دفتر آمده بخواند، متوجه میشود با شاعری درجه اول روبهروست. این داوری صرفا از سر علاقه و ارادت به ایشان نیست؛ حتی کسی که چنین علاقهای نداشته باشد، اگر با شعر آشنا باشد، میتواند ظرافتها و لطافتهای این سرودهها را دریابد. این اشعار نهتنها عیب و نقصی ندارند، بلکه سرشار از زیباییها و امتیازهای ادبیاند.
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی در پایان ابراز امیدواری کرد که مسیر فرهنگی و ادبی آغاز شده از سوی رهبر شهید ادامه یابد و گفت: امیدوارم خداوند به ما توفیق دهد راهی را که ایشان آغاز کردند، ادامه دهیم و در نگهداری از میراث ادبی و فرهنگی ایشان کوتاهی نکنیم. باید وارثان شایستهای برای آن مرد بزرگ باشیم.
زبان فارسی؛ یکی از کانونهای هویت ایرانی در نگاه رهبر شهید
سیدعباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، در بخش پایانی آیین بزرگداشت امین زبان و ادب فارسی با اشاره به ابعاد مختلف شخصیت رهبر شهید انقلاب، گفت: ایشان سه وجه برجسته در شخصیت خود داشتند که به نظر میرسد دو وجه نخست، تا اندازهای بر وجه سوم سایه انداخته بود. وجه نخست، اسلامیت ایشان بود؛ شخصیتی که در حوزههای مختلف دانشهای اسلامی تسلط داشتند و در برخی زمینهها نیز صاحبنظر و نوآور بودند. وجه دوم، انقلابی بودن ایشان بود که از آغاز نهضت اسلامی در سال ۱۳۴۲ و همراهی با امام راحل تا دوران پس از پیروزی انقلاب و سالهای رهبری، همواره آشکار بوده است.
وی افزود: در کنار این دو وجه، رهبر شهید شخصیتی ایراندوست و ایرانپناه بودند؛ وجهی که شاید کمتر از ابعاد دیگر شخصیت ایشان درباره آن سخن گفته شده است. عنوان امین زبان و ادب فارسی نیز یکی از دریچههایی است که میتوان از طریق آن این بُعد از شخصیت ایشان را شناخت و بازنمایی کرد؛ چراکه زبان و ادبیات فارسی در کانون هویت ایرانی قرار دارد.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با اشاره به ضرورت توجه بیشتر به وجه ایراندوستی رهبر شهید، بهویژه در شرایط کنونی، اظهار کرد: خود ایشان در سخن عاشوراییشان فرمودند «ای ایران» را بخوانید. از این منظر، باید درباره این وجه از شخصیت ایشان بیشتر صحبت کنیم؛ چراکه در مقایسه با وجوه اسلامی و انقلابی، کمتر مورد توجه قرار گرفته است.
صالحی با تفکیک دو حوزه در نسبت رهبر شهید با زبان و ادبیات فارسی، گفت: در این زمینه میتوان از دو بال سخن گفت؛ نخست، علاقه، تعلق خاطر و تسلط شخصی ایشان بر زبان و ادبیات فارسی و دوم، اهتمام ایشان به زبان و ادب فارسی در عرصه حکمرانی و مدیریت کشور.
وی با تأکید بر تسلط رهبر شهید بر هر دو حوزه نظم و نثر فارسی، تصریح کرد: برخی از کسانی که با شعر فارسی آشنایی دارند، در حوزه نثر چنین تسلطی ندارند و در مقابل، برخی نثرشناسان نیز در زمینه شعر به همان اندازه صاحبنظر نیستند اما در شخصیت ادبی رهبر شهید، چنین تفاوتی دیده نمیشد. ایشان هم بر شعر فارسی و هم بر نثر تسلط داشتند و این تسلط به یک دوره تاریخی یا یک سبک خاص محدود نبود.
تأکید شهید آیتالله خامنهای بر حکمت فردوسی
صالحی در ادامه به اهتمام رهبر شهید به تقویت و گسترش زبان و ادبیات فارسی در دوره رهبری اشاره کرد و گفت: در تاریخ ایران، دورههایی وجود داشته که حاکمان و وزیران به زبان و ادب فارسی توجه ویژهای نشان دادهاند؛ ازجمله دوره سامانیان که امیران و وزیران آن سلسله در رشد و بالندگی زبان فارسی نقش مهمی داشتند. پس از آن نیز در مقاطع مختلف، حرکتهایی در این زمینه شکل گرفت اما انقلاب اسلامی و بهویژه دوره طولانی رهبری ایشان، از دورههای برجسته و قابلتوجه در تاریخ معاصر زبان و ادبیات فارسی بهشمار میرود.
وی با اشاره به توجه رهبر شهید به مفاخر ادبی ایران، اظهار کرد: حتی در دهه نخست انقلاب، شرایطی وجود داشت که ممکن بود برخی از چهرههای برجسته ادبیات فارسی به حاشیه رانده شوند. برای نمونه در دورهای شاهنامه فردوسی مورد بیمهری قرار گرفته بود و نگاههایی نسبت به آن وجود داشت که میتوانست جایگاه این اثر بزرگ را تحتتأثیر قرار دهد اما رهبر شهید با تأکید بر حکمت فردوسی و معرفی ابعاد اندیشه او، زمینه توجه دوباره به این اثر را فراهم کردند.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی همچنین به نگاه رهبر شهید به حافظ اشاره کرد و گفت: در فضای حوزوی نیز گاهی نسبت به حافظ و شعر او نگاههای محدودکنندهای وجود داشت اما سخنرانی ایشان در کنگره حافظ در دوران ریاستجمهوری، از نمونههای ماندگار حافظپژوهی است که همچنان قابلیت استفاده و استناد دارد. ایشان در پاسداری از مفاخر ادبی ایران اجازه ندادند نگاههای افراطی و انقباضی، جایگاه این چهرهها را تنزل دهد.
صالحی با بیان اینکه در بسیاری از انقلابهای تاریخی، تغییرات سیاسی و اجتماعی میتوانسته به کنار گذاشته شدن بخشی از میراث فرهنگی منجر شود، افزود: در دهه نخست انقلاب اسلامی نیز این احتمال وجود داشت که برخی از مفاخر ادبی کشورمان به حاشیه بروند اما رهبر شهید با موضعگیریها، سخنان و حمایتهای خود از این میراث صیانت کردند و در معرفی و تبیین جایگاه آنها نقش مؤثری داشتند.
وی یکی دیگر از ابعاد اهتمام رهبر شهید به زبان فارسی را توجه به پرورش استعدادهای نسل جوان ادبیات ایران دانست و به دیدارهای سالانه ایشان با شاعران در نیمه ماه مبارک رمضان اشاره کرد. به گفته وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، این نشستها صرفا محافلی برای شعرخوانی نبود، بلکه اقدامی نمادین برای نشان دادن اهمیت زبان فارسی و ضرورت گسترش، تعمیق و کارآمدتر شدن آن بهشمار میرفت.
صالحی در پایان تأکید کرد: باید در کنار دو وجه اسلامیت و انقلابیبودن رهبر شهید، به وجه ایرانیت ایشان نیز توجه کنیم؛ وجهی که زبان و ادبیات فارسی یکی از جلوههای مهم آن است. امیدواریم به برکت خون پاک ایشان و خانواده شهیدشان، آیندهای همراه با عزت و اقتدار بیشتر برای ایران رقم بخورد.