printlogo


گفت‌وگوی جام‌جم با دكتر علی امینیان، از مدیران شركت ادوبی و مهندس پیشین شركت گوگل
2000 کلمه اطلاعات ناب از قلب گوگل
همین چند سال پیش بود كه پخش تصاویر محیط كار شركت گوگل در فضای مجازی تصور ذهنی ما را از آنچه به عنوان ساختار فضای كار در ذهنمان ساخته بودیم، دگرگون كرد. استفاده از رنگ‌های شاد و جذاب، طراحی‌های خاص و خلاقانه فضاهای كاری، استفاده از سرسره‌های پر پیچ به جای آسانسور، فضای خواب، بازی، استراحت و... آن‌قدر جذاب و غیرمعمول بود كه حتی باور كار كردن در چنین فضایی را برایمان دشوار می‌كرد. حالا اگر از فعالان حوزه فناوری اطلاعات و مهندسی رایانه هستید، احتمالا رویای كار كردن در گوگل را در گوشه‌ای از ذهن می‌پرورانید یا شاید حتی دوست دارید به عنوان مؤسس كسب‌وكاری نوپا روزی بتوانید جا پای این غول دنیای فناوری و كسب‌وكار بگذارید و تحول بزرگی در دنیای فناوری اطلاعات ایجاد كنید. امروز 13 شهریور، سالروز تأسیس گوگل است و به همین مناسبت با دكتر علی امینیان از مهندسان پیشین شركت گوگل كه در حال حاضر از مدیران شركت ادوبی (Adobe) است در خصوص ویژگی‌هایی كه این شركت‌ها را به بزرگان دنیای فناوری تبدیل كرده است. گفت‌وگو كرده‌ایم. به عقیده دكتر امینیان تغییر دیدگاه در كارآفرینان و جوانان، مهم‌ترین نیاز برای ایجاد تحول و موفقیت‌های دنباله‌دار است. وی تأكید دارد هیچ‌كس بدون تلاش، نمی‌تواند یكشبه ره صد ساله برود.

شما  از چه زمانی به سمت مهندسی رایانه و هوش مصنوعی گرایش پیدا كردید؟
من از دوران دانش‌آموزی به دلیل علاقه‌ای كه به حوزه یارانه، الگوریتم‌ها و برنامه‌نویسی داشتم پس از آشنایی با المپیاد رایانه و شركت در آن موفق به كسب دو مدال برنز و نقره كشوری در سال‌های 88 و 89 شدم. در این دوران تا حد زیادی با برنامه‌نویسی آشنا شده بودم به طوری كه پس از قبولی در رشته مهندسی یارانه دانشگاه صنعتی شریف نیز به عنوان دستیار استادانم، برنامه‌نویسی آموزش می‌دادم. در همین دوره به دلیل علاقه به الگوریتم‌های هوش مصنوعی، شركتی برای استفاده از هوش مصنوعی برای افراد ناتوان نیز به نام كامفو تأسیس كردم و هنوز در حال توسعه محصولاتش هستم.
 چطور وارد گوگل شدید؟
برای تحصیلات تكمیلی پس از اتمام دوره كارشناسی، موفق به كسب پذیرش برای دوره دكترای تخصصی پیوسته از دانشگاه نورث‌ایسترن بوستون آمریكا شدم. تخصص اصلی من در زمینه الگوریتم‌های یادگیری ماشین و یادگیری عمیق در هوش مصنوعی است. از زمان تحصیل دوست داشتم در شركت بزرگی مانند گوگل مشغول به كار شوم به همین دلیل پس از تحصیل، درخواست دوره كارآموزی در این شركت دادم و پس از گذراندن مراحل متعدد مصاحبه در تیم گوگل‌مپ  بخش GeoAR كه از واقعیت افزوده برای افزایش قابلیت نقشه‌های گوگل استفاده می‌كنند كار خود را آغاز كردم . پس از مدتی نیز با درخواست همكاری تمام‌وقتم موافقت شد و به صورت كارمند تمام‌وقت در گروه گوگل‌بِرین كار خود را دنبال كردم.
چه شرایطی را برای استخدام در گوگل و شرکت های بزرگ دنیا مورد  نیاز است؟
خواسته اصلی تمام شركت‌های مطرح دنیا كه در سیلیكون‌ولی مستقر هستند معمولا دو چیز است؛ اول كارایی بالا و دانش كافی برای انجام كار و دیگری ویژگی‌های مناسب اخلاقی همسو با روحیات حاكم در فضای مجموعه، به همین جهت برای استخدام در این شركت‌ها باید بتوانید از مراحل متعدد بررسی اخلاقی و حرفه‌ای با موفقیت عبور و به نوعی هفت‌خوان رستم را طی كنید.
جریان همكاری بین مجموعه‌های سیلیكون‌ولی به نحوی است كه همه كارمندان در این مجموعه‌ها در جریان هستند و معمولا در یك شركت برای كل سال‌های كاری خود ثابت نمی‌مانند. خود زیست‌بوم كسب‌وكار سیلیكون‌ولی نیز از این وضعیت استقبال می‌كند زیرا هر فرد در مدتی كه در مجموعه‌ای قرار می‌گیرد تجربیات جدیدی به دانش و مهارتش اضافه می‌شود، در مجموعه بعدی می‌تواند از این تجربیات استفاده كند و تجربیات دیگری نیز بیاموزد و این كمك می‌كند كه پویایی زیست‌بوم حفظ شود.
 در این صورت شركت‌ها مشكلی با رد و بدل شدن اطلاعات ندارند؟
در بخش منابع انسانی هر شركت افراد زیادی مشغول هستند تا زمانی كه شركت برای پروژه‌ای نیاز به نیرویی جدید داشته‌ باشد در شركت‌های سرشناس و مطرح كه اكثرا در همان سیلیكون‌ولی ساكن هستند، جست‌وجو كرده و بهترین نیروها را متناسب با كار و تخصصی كه شركت نیاز دارد پیشنهاد دهند. كاركنان شركت‌های ساكن در سیلیكون‌ولی در طول دوره كاری‌شان با پیشنهادهای كاری جذابی از سوی شركت‌های دیگر برای همكاری در پروژه‌های مختلف مواجه می‌شوند و براساس ویژگی‌ها و شرایطی كه هركدام پیشنهاد می‌دهند می‌توانند تصمیم بگیرند در كدام مجموعه كار كنند. من نیز به دلیل پیشنهاد خوبی كه از سوی شركت ادوبی دریافت كردم و جذابیت‌هایی كه در پروژه پیشنهادی‌شان برایم وجود داشت، تصمیم گرفتم با این مجموعه وارد همكاری شوم و در حال حاضر یكی از مدیران پروژه‌ای بزرگ برای مجهز كردن تمام محصولات نرم‌افزاری ادوبی به هوش مصنوعی هستم. در حال حاضر پیشنهادهای خوبی نیز از شركت اپل دریافت كرده و ممكن است تا سال آینده محل كارم را به اپل تغییر دهم.
 مهم‌ترین تفاوت میان استارت‌آپ‌های داخلی و شركت‌های بزرگ و مطرح دنیا كه روزی از صفر شروع كرده‌اند را در چه می‌بینید؟
شاید مهم‌ترین تفاوت، تنوع افراد از ملیت‌هایی باشد كه با آنها همكاری می‌كنند. منطقه سیلیكون‌ولی به نوعی نه تنها قطب فناوری در آمریكا بلكه یكی از قطب‌های مهم فناوری در سراسر دنیا به شمار می‌رود. در شركت‌های بزرگی مانند گوگل در مراحل استخدامی خود هیچ نوع ارجحیت نژادی یا مذهبی قائل نمی‌شوند و  كارایی و دانش و توان مغزی افرد اهمیت دارد، به همین دلیل از سراسر دنیا افراد شاخص و كاربلد را جذب خود می‌كند و برای تداوم همكاری‌اش با آنها علاوه بر این كه همه امكانات مالی و رفاهی مورد نیازشان را فراهم می‌كند، محیط مناسب برای رشد و ارتقای دانش شان را نیز فراهم می‌كند. این موجب می‌شود كه مجموعه متنوعی از افراد با دیدگاه‌های متفاوت و منحصر به فرد از سراسر دنیا در كنار هم باشند و بهترین راه‌حل‌های ممكن را برای حل مسائل پیشنهاد كنند و در كنار یكدیگر این راه‌حل‌ها را نیز ارتقا دهند.
 مشكل ارتباط صنعت و دانشگاه در سیلیكون‌ولی چطور حل شده است؟
دانشگاه‌های مطرحی مانند استنفورد و بركلی در نزدیكی سیلیكون‌ولی وظیفه پرورش و آماده‌سازی متخصصان مورد نیاز برای شركت‌های بزرگ را برعهده دارند و شركت‌ها منتظر فارغ‌التحصیلان چنین دانشگاه‌هایی هستند. افراد نخبه از سراسر دنیا برای تحصیل به این دانشگاه‌های سطح بالا می‌آیند و بعد هم شركت‌های مطرح آنها را جذب خودشان می‌كنند.
 چرا توسعه فناوری‌ها در گوگل آنقدر سریع پیش می‌رود؟
در این شركت‌ها پیش از شروع هركاری تمام ابعاد آن را به صورت كامل بررسی می‌كنند و پس از در نظر گرفتن همه شرایط آن را انجام می‌دهند. به همین دلیل در مرحله اجرا كار بسیار سریع پیش می‌رود و وسط كار با مشكل مواجه نمی‌شود. در حالی كه ما در بسیاری از كسب‌وكارها بدون این كه خوب به ابعاد موضوعی فكر كنیم فقط می‌خواهیم به آن موضوع دست پیدا كنیم. به همین علت زمانی كه به آن دست می‌یابیم ناخودآگاه نمی‌دانیم پس از رسیدن به آن چه كنیم یا با هر تغییر شرایط ناخواسته در طول مسیر كاملا غافلگیر می‌شویم و باید دوباره از اول همه‌چیز را شروع كنیم.
 برگردیم به دوران تحصیلتان در دانشگاه. وقتی برای ادامه تحصیل مهاجرت كردید چقدر از نظر اطلاعات روز با هم‌دانشگاهی‌هایتان در بوستون متفاوت بودید؟
من فكر می‌كنم دانشگاه‌های مطرح ایران مانند شریف برای دوره كارشناسی و پایه‌سازی‌ در رشته‌های مختلف از 99 درصد از دانشگاه‌های آمریكا بهتر عمل می‌كنند. مشكل عمده‌ای كه در حال حاضر در مورد دانشگاه‌های ایران وجود دارد در مقاطع تحصیلات تكمیلی كه كار به صورت تحقیقاتی و مطالعاتی است پیش می‌آید. در این مرحله موفقیت را قدرت فكر و خلاقیت افراد تعیین می‌كند. به همین علت در دانشگاه‎‌های بین‌المللی كه افراد از مكان‌های مختلف با ایده‌ها، دیدگاه‌ها و نظرات مختلف دور هم جمع می‌شوند، نتایج بهتری را در پژوهش‌ها نسبت به محیط‌هایی مثل دانشگاه‌های كشور كه همگونی بیشتری بین افراد وجود دارد نشان می‌دهند.
 آیا امكانات دانشگاه‌های ایران را خیلی محدودتر از دانشگاه‌های كشورهای پیشرفته می‌بینید؟
نه الزاما! به نظر من طرز فكر نادرستی است. در دنیای فناوری اطلاعات امروز بیشتر منابع تحقیقاتی در مورد بسیاری از رشته‌ها با داشتن اینترنت و یك رایانه در دسترس است. پس الزاما امكانات به تنهایی تضمین‌كننده موفقیت‌های یك دانشگاه نمی‌تواند باشد. بلكه این توانایی دانشجویان و استادان است كه موفقیت یك دانشگاه و مجموعه كسب‌وكاری را تضمین كند.
 آیا با مجموعه‌های تحقیقاتی و كسب‌وكارهای ایرانی اكنون همكاری دارید؟
به‌دلیل مشغله‌های كاری در محیط كار و شركت شخصی‌ام در حال حاضر همكاری رسمی با مجموعه‌های داخلی را ندارم، اما به‌دلیل علاقه‌ای كه برای انتقال تجربیاتم به جوانان ایرانی دارم در سفرهایم به ایران معمولا زمانی را برای برگزاری سمینار و مشاوره اختصاص می‌دهم.
 آیا با الگوبرداری از رویه‌های كارآفرینان موفق خارجی می‌توان در ایران نیز موفق شد؟
یكی از تصورات اشتباه رایجی كه با دیدن كسب‌وكارهای موفق امروزی مانند آمازون و اوبر در ذهن ما جا گرفته این است كه با راه‌اندازی شرکت‌های نوپا می‌توان یكشبه به موفقیت‌های بسیار بزرگ دست یافت. در صورتی كه هریك از این ایده‌ها راه بسیار سخت و پرفراز و نشیبی را برای رسیدن به جایگاه امروزی‌شان به عنوان شركت‌هایی با ارزش چند‌میلیارد دلاری طی كرده‌اند.
دیدگاه اشتباه دیگری كه در بین جوانان علاقه‌مند به راه‌اندازی شركت‌های نوپا دیده می‌شود الگو قرار دادن یكی از ویژگی‌های برخی كارآفرینان مطرح دنیا بدون در نظر گرفتن سایر شرایط آنهاست. مثلا بسیاری از افراد از مارك زاكربرگ، موسس فیس‌بوك فقط این ویژگی را الگوبرداری می‌كنند كه برای رسیدن به موفقیت ترك تحصیل كرده است. اما این را در نظر نمی‌گیرند كه او یكی از نخبه‌ترین دانشجوهای یكی از بهترین دانشگاه‌های دنیا بوده، حتی زمانی كه ایده فیس‌بوك را عملی كرد همچنان دانشجو بود و زمانی كه فشار كارش زیاد می‌شود تا چند ترم با مرخصی گرفتن در تلاش بود درس را رها نكند. در آخر به دلیل این كه كسب‌وكارش به‌شدت وسعت گرفت چاره‌ای جز رها كردن تحصیلش نداشت. اما بسیاری از دانشجویان با همین مثال در ترم‌های اول دانشگاه بدون برنامه‌ریزی قبلی درسشان را رها می‌كنند به این امید كه شرکت‌های نوپای بزرگی راه‌اندازی كنند. البته منظور حرف من این نیست كه مدرك گرفتن لازمه موفقیت است، اما زحمت كشیدن و تلاش كردن قطعا كلید اصلی موفقیت خواهد بود.
 آنچه به عنوان شگردهای بهینه‌سازی موتورهای جست‌وجو (SEO) برای آوردن رتبه بهتر در جست‌وجوهای گوگل در ایران مطرح است آیا در سایر كشورها نیز مورد توجه است؟
اتفاقا یكی دیگر از مثال‌هایی كه می‌توانم درباره تلاش در كسب‌وكارهای امروزی بزنم توجه به الگوریتم‌های شركت گوگل برای بالا آمدن وبگاه كسب‌وكارها در فهرست‌های جست‌وجوی گوگل است. در ایران همه اهمیت این موضوع را به‌خوبی می‌دانند اما به جای همراهی با این الگوریتم و اعتماد به عملكرد آن سعی می‌كنند از راه‌های مختلف این الگوریتم را دور بزنند و به طور غیرواقعی رتبه خود را در جست‌وجوها ارتقا دهند. در صورتی كه اگر با این الگوریتم و عملكردش همراه شوند و براساس ویژگی‌های آن وبگاهشان را ارتقا دهند قطعا رشد محسوسی خواهند داشت.