در اولین روز دفاع مقدس، سراغ «ثریا قاسمی» رفتهایم كه بازی در فیلم «ویلاییها» را در كارنامهاش دارد
پیام «ویلاییها» جهانی است
شاید در نگاه اول، سینمای دفاع مقدس را به دلیل سختیها و شكل و شمایلش بیشتر سینمایی مردانه بدانیم، اما اینگونه سینمایی طی دهههای اخیر از مهمترین جلوههای فعالیت زنان هنرمند بوده؛ چرا كه زنان در عرصه دفاع مقدس نقشهای متعددی را ایفا كردهاند. از پشت جبهه و خانواده یك رزمنده گرفته تا بیمارستانهای صحرایی نزدیك به خط مقدم و دقیقا به همین دلیل است كه بازنمایی نقش زن در سینمای دفاع مقدس (فارغ از كلیشهسازی) همواره اهمیت بسیاری داشته و دارد.
در طول دهههای گذشته، بسیاری از سینماگران برجسته مانند ابراهیم حاتمیكیا، محمدعلی باشهآهنگر، احمدرضا درویش و زندهیاد رسول ملاقلیپور سراغ موضوعات مختلفی درباره دفاع مقدس رفتهاند و ابعاد گوناگونی از آن را با هنرمندی به تصویر كشیدهاند و آثاری ساختهاند كه همواره در تاریخ سینمای این كشور به یادگار خواهند ماند.
روایتهای زنانه از دفاع مقدس آنقدر ظرفیت دارد كه تا سالهای سال میتوان دربارهاش فیلم ساخت و با زبان هنر روایتگر ارزشهای این دوران بود و این یعنی دوران پرشكوه و اوجی دیگر برای سینمای دفاع مقدس. ثریا قاسمی را پیش از این همیشه در نقش یك مادر دیدهایم.
او بیش از پنج دهه است كه در عرصه سینما و تلویزیون ایران حضور اثرگذاری را تجربه میكند و در فیلم سینمایی «ویلاییها» به كارگردانی منیره قیدی سمبل زندگی پررنج مادرانی است كه چشمانتظار فرزندان جبهه رفته
خود هستند.
بازی او در ویلاییها بازتاب حالات و روحیات مادرانی است كه تكتك ما با پوست و گوشت و استخوان خود آنها را سالهاست، درك كردهایم و به همین سبب با وجود تلخی موجود در روایت و لحن فیلم، اما آنها را میفهمیم. به بهانه اولین روز هفته دفاع مقدس خاطرات بازی او در فیلم ویلاییها را مرور میكنیم.
ویلاییها فیلمی جهانی است
ثریا قاسمی، ویلاییها را نه اثری مربوط به یك خطه و اقلیم مشخص بلكه فیلمی جهانی تلقی میكند. او درباره این فیلم به جامجم میگوید: ویلاییها صرفا فیلمی دفاع مقدسی و جنگی نیست. این فیلم را منیر قیدی همراه با سعید ملكان ساخت كه وقتی من فیلمنامه آن را خواندم، قصهاش خیلی به نظرم شیرین و جذاب آمد. قصه زنی چشمانتظار و صبور كه در مقابل انواع و اقسام مشكلات میایستد. نقش من در ویلاییها زنی بود كه مثل بسیاری زنان دیگر در سراسر دنیا قربانی جنگ میشود و بنابراین من ویلاییها را متعلق به گونه و حوزه خاصی نمیدانم، چون این اتفاق و این رنج و صبوری یك زن میتواند در هرگوشه جهان اتفاق بیفتد.
فیلمی با پیام انسانی
قاسمی بازی خود را در این فیلم حاوی یك پیام انسانی میداند و میگوید: این انتظار مختص زن ایرانی نیست و انگار سایه جنگ هیچوقت در این دنیا حذف نمیشود. همانطور كه ویلاییها در ژاپن در سالروز بمباران اتمی هیروشیما هم به نمایش درآمد و با استقبال خوبی مواجه شد. این فیلم میتواند روایتگر تمام زنان درگیر جنگ در هر گوشه دنیا باشد. وقتی پیام یك اثر انسانی باشد دیگر هیچ محدوده جغرافیایی خاصی را دربر نمیگیرد.
بازی در دمای 55 درجه
این بازیگر پیشكسوت با یادآوری خاطرات فیلم ویلاییها توضیح میدهد: بازی در گرمای 55 درجه بیابانهای جنوب قطعا سختیهای بیشماری برای بازیگر و تمام عوامل یك فیلم دارد و خب داستان این فیلم هم با مضمونی كه داشت
به جان كشیدن این سختیها را میطلبید.
قاسمی در ادامه با تشریح مخاطب ویلاییها میگوید: ویلاییها فیلمی بود كه مخاطب خاص خودش را داشت و در همان اندازه هم توانست تاثیر خود را بگذارد. چون چه بخواهیم و چه نخواهیم باید بپذیریم كه ذائقه مخاطبان سینما در سالهای اخیر تغییر كرده و به سمت فیلمهایی رفته كه با انواع و اقسام شیوهها سعی در خنداندن مردم دارند.
با وجود این اما، ویلاییها را مخاطبانش دیدند. حتی برایم جالب بود كه نسلهای جوانتر هم كه اصلا در زمان جنگ نبودند و آن را حس نكردهاند هم با این فیلم ارتباط برقرار كردند. این در حالی است كه بعضیها میگویند نسلهای جوان ما هیچ علاقهای به فیلمهای حوزه دفاع مقدس ندارند!
این روزها كمتر قدرت انتخاب داریم
با توجه به تاثیرگذاری نقشی كه قاسمی در ویلاییها بازی كرده از او میخواهیم درباره ویژگیهای پذیرش یك نقش توضیح میدهد: من بازیگرم و در هر فیلمی كه ساختار روایی درست و نقشی تاثیرگذار داشته باشد بازی میكنم. راستش را بخواهید این روزها ما بازیگران كمتر قدرت انتخاب داریم و بیشتر انتخاب میشویم. در واقع بازار كار هم چندان پررونق نیست كه من خودم را مقید كنم فلان نقش را بازی كنم. حتی بارها برایم پیش آمده كه با كارگردانان فیلم اولی كار كنم و هیچ واهمهای هم از این كار نداشتم. چون همیشه معتقد بودم اگر كارگردانی كاربلد باشد و قصه خوب باشد، آن كار خواهد درخشید.
او در پایان درباره جذابیتهای بازیگری خاطرنشان میکند: اگر همه چیز كار اصولی باشد هنوز هم از بازی كردن لذت میبرم. سكانسی را كه خوب نوشته شده و كارگردان برایش میزانسن خوب طراحی كرده با تمام توانم بازی میكنم. من اگر هزار ناراحتی هم داشته باشم، اما از بازیام
كم نمیگذارم. چون وجدان كاری دارم.