پوشش خبری بازگشت امام به ایران چگونه بود؟
مـاموریت غیــرممکن
یكی از مهم‌ترین دلایلی كه موجب شده تا بسیاری یاد و خاطره روزهای نخست انقلاب اسلامی، ورود امام و آغاز یك انقلاب پرشكوه را از خاطر نبرند ثبت لحظه به لحظه آن دوران است كه كاری كرد تا چنین روزهایی در ذهن‌ها حك شود و از خاطر نرود. این اتفاق تاریخی در این چهار دهه بارها دیده شده و همچنان تماشای آن می‌تواند خاطرات آن دوران رازنده نگه دارد و در تاریخ جاودان بماند. این دیده شدن مدیون كسانی است كه توانستند لحظه به لحظه این دوران را از طریق لنز دوربین‌ها ثبت كنند. امام خمینی(ره) پس از 15 سال تبعید بالاخره در روز 12 بهمن 1357 به ایران وارد شد. این روز یكی از مهم‌ترین روزهای انقلاب اسلامی است. برای همین هم باید به بهترین شكل ممكن این روز ثبت می‌شد و نباید ساده از كنار آن عبور می‌کرد و باید لحظه لحظه آن ثبت و ضبط می‌شد.
آزاده باقری
هواپیمای حامل امام خمینی(ره) در فرودگاه مهرآباد تهران بر زمین نشست و ایشان پس از 15 سال دوری بالاخره پا به خاك میهن گذاشت. در این لحظه صدها خبرنگار، عكاس و فیلمبردار برای پوشش خبری در اطراف فرودگاه، مسیر رفتن به بهشت زهرا و جایگاه استقرار امام جمع شده بودند تا این روز مهم را به بهترین شكل ممكن به تصویر بكشند. اما تا به حال این سوال برای‌تان مطرح شده كه پشت این دوربین‌ها چه گذشته و چطور توانستند این لحظات را ثبت و پخش كنند؟ آن هم به طور زنده؛ كاری كه تا آن روز انجام نگرفته بود.
پخش مستقیم برای اولین بار
همه چیز باید با برنامه‌ریزی پیش میرفت. جمعیت زیادی برای حضور مستقیم در آن لحظه به خیابان‌ها آمده بودند و این خودش كار پوشش خبری را سخت‌تر می‌كرد. همه از آمدن امام خوشحال و خرسند بودند و می‌خواستند ایشان را از نزدیك ببینند. همین موضوع كار را برای فیلمبرداری لحظه به لحظه سخت‌تر می‌كرد تا آن روز هیچ پخش زنده مستقیمی در مسیر حركت انجام نشده بود و كارگردانان برنامه‌های تلویزیونی برای اولین بار می‌خواستند مسیر حركت امام را لحظه به لحظه به شكل مستقیم روی آنتن ببرند. به همین دلیل بود كه باید همه به درستی كارشان را انجام می‌دادند.
تقسیم كار
برای آن‌كه چنین كاری به درستی انجام می‌گرفت باید برنامه‌ریزی‌ها و تقسیم‌كارها هم به خوبی پیش میرفت. برای همین اولین گام كه تقسیم كار بود، انجام گرفت و در برنامه‌ریزی‌ها تیم فیلمبرداری به سه گروه تقسیم شد. افراد این گروه‌ها از میان كسانی انتخاب شده بودند كه سهم بیشتری در اعتصابات، اعتراضات و در نهایت پیروزی انقلاب داشتند. هر چند تعداد این افراد زیاد بود، اما لازم بود افراد متخصص، كاردان و با تجربه مسؤولیت‌ها را به عهده بگیرند. اما وظایف هر كدام از این واحدها چه بود؟
واحد سیار یك
واحد سیار یك كار مهمی در پیش داشت. این گروه باید از ورود امام فیلم می‌گرفتند و آن را ثبت می‌كردند. برای همین یك گروه در فرودگاه مستقر شدند كه از لحظه ورود و نمودار شدن هواپیمای ایرفرنس بر فراز آسمان مهرآباد و حضور امام در ایران و خروج خودروی آن حضرت از محوطه فرودگاه را پوشش دهند.
اعضای تیم واحد سیار یك در آن دوران داوود جم كارگردان، فریدون رجبی به عنوان تصویربردار داخل سالن فرودگاه و رضا تقی‌نژاد تصویر بردار مستقر در بالكن فرودگاه بودند.
واحد سیار دو
واحد سیار دوم باید مسیر حركت امام خمینی (ره) را پوشش می‌داد. كار خطیری كه به عهده این گروه بود باید به بهترین شكل ممكن پیش میرفت. طبق برنامه‌ریزی این گروه باید مسؤولیت پوشش حركت امام (ره) از فرودگاه تا بهشت زهرا را بر عهده می‌گرفتند. این واحد به همراه خودروی امام (ره) به سمت بهشت زهرا حركت می‌كرد. متاسفانه این واحد سیار در اواسط برنامه از كار افتاد و چون این خودرو بزرگ‌تر از ماشین حامل امام (ره) بود و جلوی آن حركت می‌كرد، نقش
راه باز كن را اجرا كردند.
به طوری كه عكاسان و فیلمبرداران زیادی روی آن مستقر شده و عكس و فیلم می‌گرفتند. این گروه مسؤول پوشش تصویری و خبری حضور امام(ره) در تمام مسیر بود. مسؤولیت پوشش خبری سخنرانی كوتاه امام(ره) در دانشگاه تهران نیز به‌عهده آنها بود. به همین دلیل هم سخت‌ترین و تازه‌ترین كار را همین گروه به‌عهده داشتند. چراكه آنها امكان مخابره تصاویر در حال حركت به ویژه در مسیرهای غیرمستقیم را نداشتند. بنابراین آنها باید با استفاده از دانش فنی و همفكری همكاران خود برای اولین بار این كار را انجام می‌دادند كه متاسفانه نتوانستند با موفقیت آن را پایان برسانند و به همین دلیل هم پخش زنده مراسم پس از مدتی قطع شد. البته بیشتر مردم خودشان به استقبال امام آمده بودند تا این لحظه را از نزدیك شاهد باشند. با وجود این باید همچنان به این كار ادامه می‌دادند.
همان‌طور كه اشاره شد، بزرگ‌ترین مشكل واحد سیار2 پوشش دادن مسیر فرودگاه تا بهشت زهرا بود. واحد سیار امكان مخابره تصاویر در حال حركت به خصوص در مسیرهای غیرمستقیم را نداشت. تا قبل از این اتفاق همیشه برای پخش مراسم استقبال از مهمان‌های خارجی شاه، یك واحد در پاویون سلطنتی فرودگاه مهرآباد و یك واحد هم در میدان آزادی (شهیاد سابق) مستقر می‌شد و هر دوی این واحدها ساكن بودند. به همین دلیل مسیر حركت خودروهای حامل مهمانان خارجی و مراسم استقبال از فرودگاه تا میدان آزادی هرگز به نمایش در نیامد. چون واحد سیار قابلیت ضبط و مخابره در حال حركت را نداشت. به همین دلیل محمود فلاح با كمك همراهانی كه داشت، تصمیم گرفت با دانش فنی و همفكری برای نخستین بار در ایران امكان پخش مستقیم گزارش در حال حركت را فراهم كند.
اعضای واحد سیار 2 نیز مسعود فروتن كارگردان، محسن میرزاكازرانی مدیر واحد رپرتاژ فنی، محمود فلاح برنامه‌ریز و هماهنگ‌كننده امور فنی، قاسم دلیرپور مسؤول فنی واحد سیار، یوسف دانش صدیق، منصور نظمی و محمد خیاطان تصویربرداران، سعید حكیم جوادی صدابردار علی حسینی، گزارشگر رضا دنیاگرد، اپراتور ضبط مغناطیسی سهراب محمدپور، مسؤول تنظیم آنتن و فرستنده مهدی میری، متصدی برق، فریدون سفرقلی و منزلت رانندگان، عزیز آزادی، محسن آزادی، سهراب محمدپور و علی‌اكبر سبزعلیان عوامل فنی این بخش بودند.
سومین واحد سیار
حالا نوبت به گروه سوم می‌رسد. گروهی كه باید در بهشت زهرا مستقر می‌شد تا سخنرانی امام را پوشش دهد. پوششی تاریخی كه همچنان جذابیت‌های خود را حفظ كرده است. گروه سوم واحد سیار در قطعه 17 بهشت زهرا مستقر شده بودند تا به محض ورود امام(ره) و همراهانش در بهشت زهرا پخش زنده و مستقیم سخنرانی ایشان را انجام دهند. فیلم‌ها و عكس‌های موجود در آرشیو انقلاب مربوط به كار همین افراد است. آنها سخنرانی امام(ره) در كنار مزار شهدای 17 شهریور را به طور كامل ضبط می‌كنند.
در نهایت نیز اعضای واحد سیار 3 مهتاج نجومی كارگردان، مهدی مستوفی و بهرام جلالی، تصویربرداران و ایلبیگی و علی‌اصغر تمجیدی صدابردارانی بودند كه با كمك یكدیگر چنین صحنه‌هایی را به ثبت رساندند.
41 سال از انقلاب گذشته است و همچنان هم انقلاب اسلامی و روزهای پر تب و تاب آن دوران را می‌توان از طریق همین فیلم‌ها احساس و همذات‌پنداری كرد. برای همین هم باید خود رامدیون این افراد دانست كه در آن دوران از جان و دل مایه گذاشتند تا برای همیشه این روزها در یادها بماند.
پخش مستقیم برای اولین بار
همه چیز باید با برنامه‌ریزی پیش میرفت. جمعیت زیادی برای حضور مستقیم در آن لحظه به خیابان‌ها آمده بودند و این خودش كار پوشش خبری را سخت‌تر می‌كرد. همه از آمدن امام خوشحال و خرسند بودند و می‌خواستند ایشان را از نزدیك ببینند. همین موضوع كار را برای فیلمبرداری لحظه به لحظه سخت‌تر می‌كرد تا آن روز هیچ پخش زنده مستقیمی در مسیر حركت انجام نشده بود و كارگردانان برنامه‌های تلویزیونی برای اولین بار می‌خواستند مسیر حركت امام را لحظه به لحظه به شكل مستقیم روی آنتن ببرند. به همین دلیل بود كه باید همه به درستی كارشان را انجام می‌دادند.
تقسیم كار
برای آن‌كه چنین كاری به درستی انجام می‌گرفت باید برنامه‌ریزی‌ها و تقسیم‌كارها هم به خوبی پیش میرفت. برای همین اولین گام كه تقسیم كار بود، انجام گرفت و در برنامه‌ریزی‌ها تیم فیلمبرداری به سه گروه تقسیم شد. افراد این گروه‌ها از میان كسانی انتخاب شده بودند كه سهم بیشتری در اعتصابات، اعتراضات و در نهایت پیروزی انقلاب داشتند. هر چند تعداد این افراد زیاد بود، اما لازم بود افراد متخصص، كاردان و با تجربه مسؤولیت‌ها را به عهده بگیرند. اما وظایف هر كدام از این واحدها چه بود؟
واحد سیار یك
واحد سیار یك كار مهمی در پیش داشت. این گروه باید از ورود امام فیلم می‌گرفتند و آن را ثبت می‌كردند. برای همین یك گروه در فرودگاه مستقر شدند كه از لحظه ورود و نمودار شدن هواپیمای ایرفرنس بر فراز آسمان مهرآباد و حضور امام در ایران و خروج خودروی آن حضرت از محوطه فرودگاه را پوشش دهند.
اعضای تیم واحد سیار یك در آن دوران داوود جم كارگردان، فریدون رجبی به عنوان تصویربردار داخل سالن فرودگاه و رضا تقی‌نژاد تصویر بردار مستقر در بالكن فرودگاه بودند.
واحد سیار دو
واحد سیار دوم باید مسیر حركت امام خمینی (ره) را پوشش می‌داد. كار خطیری كه به عهده این گروه بود باید به بهترین شكل ممكن پیش میرفت. طبق برنامه‌ریزی این گروه باید مسؤولیت پوشش حركت امام (ره) از فرودگاه تا بهشت زهرا را بر عهده می‌گرفتند. این واحد به همراه خودروی امام (ره) به سمت بهشت زهرا حركت می‌كرد. متاسفانه این واحد سیار در اواسط برنامه از كار افتاد و چون این خودرو بزرگ‌تر از ماشین حامل امام (ره) بود و جلوی آن حركت می‌كرد، نقش
راه باز كن را اجرا كردند.
به طوری كه عكاسان و فیلمبرداران زیادی روی آن مستقر شده و عكس و فیلم می‌گرفتند. این گروه مسؤول پوشش تصویری و خبری حضور امام(ره) در تمام مسیر بود. مسؤولیت پوشش خبری سخنرانی كوتاه امام(ره) در دانشگاه تهران نیز به‌عهده آنها بود. به همین دلیل هم سخت‌ترین و تازه‌ترین كار را همین گروه به‌عهده داشتند. چراكه آنها امكان مخابره تصاویر در حال حركت به ویژه در مسیرهای غیرمستقیم را نداشتند. بنابراین آنها باید با استفاده از دانش فنی و همفكری همكاران خود برای اولین بار این كار را انجام می‌دادند كه متاسفانه نتوانستند با موفقیت آن را پایان برسانند و به همین دلیل هم پخش زنده مراسم پس از مدتی قطع شد. البته بیشتر مردم خودشان به استقبال امام آمده بودند تا این لحظه را از نزدیك شاهد باشند. با وجود این باید همچنان به این كار ادامه می‌دادند.
همان‌طور كه اشاره شد، بزرگ‌ترین مشكل واحد سیار2 پوشش دادن مسیر فرودگاه تا بهشت زهرا بود. واحد سیار امكان مخابره تصاویر در حال حركت به خصوص در مسیرهای غیرمستقیم را نداشت. تا قبل از این اتفاق همیشه برای پخش مراسم استقبال از مهمان‌های خارجی شاه، یك واحد در پاویون سلطنتی فرودگاه مهرآباد و یك واحد هم در میدان آزادی (شهیاد سابق) مستقر می‌شد و هر دوی این واحدها ساكن بودند. به همین دلیل مسیر حركت خودروهای حامل مهمانان خارجی و مراسم استقبال از فرودگاه تا میدان آزادی هرگز به نمایش در نیامد. چون واحد سیار قابلیت ضبط و مخابره در حال حركت را نداشت. به همین دلیل محمود فلاح با كمك همراهانی كه داشت، تصمیم گرفت با دانش فنی و همفكری برای نخستین بار در ایران امكان پخش مستقیم گزارش در حال حركت را فراهم كند.
اعضای واحد سیار 2 نیز مسعود فروتن كارگردان، محسن میرزاكازرانی مدیر واحد رپرتاژ فنی، محمود فلاح برنامه‌ریز و هماهنگ‌كننده امور فنی، قاسم دلیرپور مسؤول فنی واحد سیار، یوسف دانش صدیق، منصور نظمی و محمد خیاطان تصویربرداران، سعید حكیم جوادی صدابردار علی حسینی، گزارشگر رضا دنیاگرد، اپراتور ضبط مغناطیسی سهراب محمدپور، مسؤول تنظیم آنتن و فرستنده مهدی میری، متصدی برق، فریدون سفرقلی و منزلت رانندگان، عزیز آزادی، محسن آزادی، سهراب محمدپور و علی‌اكبر سبزعلیان عوامل فنی این بخش بودند.
سومین واحد سیار
حالا نوبت به گروه سوم می‌رسد. گروهی كه باید در بهشت زهرا مستقر می‌شد تا سخنرانی امام را پوشش دهد. پوششی تاریخی كه همچنان جذابیت‌های خود را حفظ كرده است. گروه سوم واحد سیار در قطعه 17 بهشت زهرا مستقر شده بودند تا به محض ورود امام(ره) و همراهانش در بهشت زهرا پخش زنده و مستقیم سخنرانی ایشان را انجام دهند. فیلم‌ها و عكس‌های موجود در آرشیو انقلاب مربوط به كار همین افراد است. آنها سخنرانی امام(ره) در كنار مزار شهدای 17 شهریور را به طور كامل ضبط می‌كنند.
در نهایت نیز اعضای واحد سیار 3 مهتاج نجومی كارگردان، مهدی مستوفی و بهرام جلالی، تصویربرداران و ایلبیگی و علی‌اصغر تمجیدی صدابردارانی بودند كه با كمك یكدیگر چنین صحنه‌هایی را به ثبت رساندند.
41 سال از انقلاب گذشته است و همچنان هم انقلاب اسلامی و روزهای پر تب و تاب آن دوران را می‌توان از طریق همین فیلم‌ها احساس و همذات‌پنداری كرد. برای همین هم باید خود رامدیون این افراد دانست كه در آن دوران از جان و دل مایه گذاشتند تا برای همیشه این روزها در یادها بماند.