تکل زیر پای ادبیات
علیرضا رأفتی روزنامه‌نگار
یکی دو سال پیش برنامه‌ای در تلویزیون ساخته شد با شعار و هدف این که آمده است سطح کتابخوانی را در جامعه ارتقا بدهد. یک سوپراستار سینمایی آمد و پشت میز اجرا نشست و شرکت‌کنندگان پس از گذشتن از هفت‌خوان پیش از برنامه یکی‌یکی آمدند و روی صندلی شرکت‌کننده نشستند. برنامه چه‌طور بود؟ مجری سوالاتی از اطلاعاتی که به درد هیچ‌کس نمی‌خورد می‌پرسید و جواب‌هایی که در قوطی هیچ عطاری پیدا نمی‌شود را از طرف شرکت‌کننده‌ها دریافت می‌کرد. قبل از شروع مسابقه هم مجری از شرکت‌کننده می‌پرسید روزی چند ساعت مطالعه می‌کند؟ شرکت‌کننده هم عددی را می‌گفت در مایه‌های روزی پنج ساعت! و من هیچ وقت نفهمیدم کسی که روزی پنج ساعت برای مثال رمان کلیدر دولت‌آبادی را خوانده باشد چرا باید بداند قوزک پای کدام پستاندار حین شناکردن ذوزنقه می‌شود؟!
همه اینها را گفتم که بگویم کسانی که برنامه را با هدف ارتقای سطح مطالعه راه انداخته بودند و کسانی که برای شرکت در مسابقه روزی پنج ساعت مطالعه می‌کردند، هیچ‌کدام نمی‌دانستند وقتی می‌گوییم مطالعه، دقیقا راجع به چه حرف می‌زنیم؟! اگر بخواهم مثالی ملموس‌تر از این جامعه بزنم می‌توانم کنکور را برایتان از قفسه خاک‌خورده قابل تأسف‌ها بکشم بیرون و دانش‌آموزانی را مثال بزنم که چند سال روزی دوازده ساعت سرشان را سنجاق کتاب می‌کنند و مثل آبکشی که آب از دریا بردارد، هیچ نمی‌از هیچ یمی برنمی‌دارند.
حالا دو فوتبالیست و مربی فوتبال معروف در برنامه‌ای پربیننده در تلویزیون حاضر شده‌اند و در جواب سوال «سه نویسنده ایرانی نام ببرید» نه‌تنها کسی را نمی‌شناختند بلکه نویسنده را بیکار خطاب کرده‌اند. خب طبیعی است که بعضی فوتبالیست‌ها اسم نویسنده‌ها را ندانند، همان‌طور که در بعضی جمع‌های روشنفکری کسی حرفی از فوتبال نمی‌زند. اما ای‌کاش حالا که نویسنده‌هایمان را نمی‌شناسیم و فرهنگ و ادبیات‌مان را شوت کرده‌ایم، لااقل فوتبال‌مان سری در سرها داشت که دل‌مان از این معامله نمی‌سوخت!
بگذریم، قرار نیست مثل سیاهان آمریکایی همیشه معترض، غر بزنم! آمده بودم مثل مجری‌هایی که می‌خواهند سطح مطالعه را ارتقا بدهند بگویم که اگر این روزها گذرتان به کتاب‌فروشی افتاد حتما چند جلد از حاصل عمر بیکاران کشورتان را بخرید و بخوانید، ضرر نمی‌کنید.
همه اینها را گفتم که بگویم کسانی که برنامه را با هدف ارتقای سطح مطالعه راه انداخته بودند و کسانی که برای شرکت در مسابقه روزی پنج ساعت مطالعه می‌کردند، هیچ‌کدام نمی‌دانستند وقتی می‌گوییم مطالعه، دقیقا راجع به چه حرف می‌زنیم؟! اگر بخواهم مثالی ملموس‌تر از این جامعه بزنم می‌توانم کنکور را برایتان از قفسه خاک‌خورده قابل تأسف‌ها بکشم بیرون و دانش‌آموزانی را مثال بزنم که چند سال روزی دوازده ساعت سرشان را سنجاق کتاب می‌کنند و مثل آبکشی که آب از دریا بردارد، هیچ نمی‌از هیچ یمی برنمی‌دارند.
حالا دو فوتبالیست و مربی فوتبال معروف در برنامه‌ای پربیننده در تلویزیون حاضر شده‌اند و در جواب سوال «سه نویسنده ایرانی نام ببرید» نه‌تنها کسی را نمی‌شناختند بلکه نویسنده را بیکار خطاب کرده‌اند. خب طبیعی است که بعضی فوتبالیست‌ها اسم نویسنده‌ها را ندانند، همان‌طور که در بعضی جمع‌های روشنفکری کسی حرفی از فوتبال نمی‌زند. اما ای‌کاش حالا که نویسنده‌هایمان را نمی‌شناسیم و فرهنگ و ادبیات‌مان را شوت کرده‌ایم، لااقل فوتبال‌مان سری در سرها داشت که دل‌مان از این معامله نمی‌سوخت!
بگذریم، قرار نیست مثل سیاهان آمریکایی همیشه معترض، غر بزنم! آمده بودم مثل مجری‌هایی که می‌خواهند سطح مطالعه را ارتقا بدهند بگویم که اگر این روزها گذرتان به کتاب‌فروشی افتاد حتما چند جلد از حاصل عمر بیکاران کشورتان را بخرید و بخوانید، ضرر نمی‌کنید.