آخرین مرد قرن

آخرین مرد قرن

امروز سالمرگ همفری بوگارت، بازیگر افسانه‌ای سینمای جهان است که بسیاری بازی او در نقش‌های عیب‌جویانه، خشن، متین و رمانتیک را بی‌نظیر و غیرقابل تکرار خوانده‌اند. او که بازیگری در سینما را از دهه ۳۰میلادی آغاز کرد در سال۱۹۴۱ در فیلم «شاهین مالت» در نقش سام اسپید بازی کرد؛ نقشی ماندگار که زندگی او را برای همیشه تغییر داد.

پس از شاهین مالت دوران پرشکوه بازیگری بوگارت آغاز شد و البته این فیلم شروع همکاری میان بوگارت و جان هیوستون یکی از مهم‌ترین زوج‌های بازیگر-کارگردان تاریخ سینما نیز بود و این همکاری با فیلم‌های مهم دیگری چون «گنج‌های سیرامادره»، «کی لارگو» و «ملکه آفریقایی» ادامه پیدا کرد. یک سال بعد از شاهین مالت، بوگارت در فیلم «کازابلانکا» نقش ریک بلین مالک آمریکایی خوش‌پوش و کلبی‌مسک یک کلوب شبانه در شهر کازابلانکا را در بحبوحه جنگ جهانی دوم ایفا کرد. بوگارت پس از شاهکار کازابلانکا دیگر تبدیل به یک ستاره تمام‌عیار شده بود. او پس از آن در فیلم‌های مطرحی چون «داشتن و نداشتن» ‌هاوارد هاکس، «خواب بزرگ» هاوارد هاکس، «گنج‌های سیرامادره» جان هیوستون، «در مکانی خلوت» نیکلاس ری، «ملکه آفریقایی» جان هیوستون، «سابرینا» بیلی وایلدر، «کنتس پابرهنه» جوزف ال. منکیه‌ویچ و «ساعات ناامیدی» ویلیام وایلر به ایفای نقش پرداخت. همفری بوگارت که بیشتر با نام «بوگی» شناخته می‌شد، در ژانویه ۱۹۵۷ پس از دست و پنجه نر‌م‌کردن با بیماری سرطان در ۵۷سالگی برای همیشه چشم از جهان فروبست.

آخرین مرد قرن 
همفری بوگارت به دلیل این که تاریخ تولدش روز ۲۵دسامبر۱۸۹۹ بود با لقب «آخرین مرد قرن» شناخته می‌شد. هرچند این یک دیدگاه عامیانه است که آخرین سال قرن نوزدهم را سال۱۸۹۹ به حساب می‌آورند درواقع سال۱۹۰۰ آخرین سال قرن نوزدهم است، اما این لقب فارغ از درستی یا نادرستی روی این بازیگر ماند. «بالای رودخانه»(۱۹۳۰) نخستین تجربه بازیگری بوگارت در یک فیلم بلند سینمایی بود. این فیلم همچنین تنها تقابل میان بوگارت و اسپنسر تریسی، دو غول بازیگری سینمای کلاسیک است. این دو بازیگر با وجود این که رفقای بسیار صمیمی بودند اما چون مدت‌های طولانی بوگارت تحت قرارداد کمپانی وارنر و اسپنسر تریسی تحت قرارداد کمپانی ام‌جی‌ام بود هیچ گاه همکاری بین این دو  شکل نگرفت.

کفش پاشنه‌بلند بوگارت 
همفری بوگارت را اگر به واسطه شیوه جذاب سیگارکشیدنش به یاد نیاوریم، قطعا با فیلم خاطره‌انگیز کازابلانکا به یاد می‌آوریم. اما این فیلم هم روایت‌های ناگفته جالب توجهی دارد. بوگارت در فیلم کازابلانکا(۱۹۴۲) برای آن که از اینگرید برگمن، ستاره زن فیلم بلندتر نشان داده شود، کفش پاشنه بلند پوشیده بود. او این کار را در فیلم خواب بزرگ نیز تکرار کرد. درباره فیلم کازابلانکا گفته می‌شود اینگرید برگمن به منظور آماده‌شدن برای بازی در کنار بوگارت، بارها و بارها شاهین مالت شاهکار جان هیوستون با بازی همفری بوگارت را تماشا کرده بود. این موضوع البته فقط به کوتاهی قد بوگارت مربوط نبود و باید به بلندقامتی بازیگر روبه‌روی او هم در اتخاذ این تصمیم اشاره کرد. 

سوت در تابوت 
از شهرت شگفت بوگارت که نمی‌توان گذشت اما همسر او یعنی لورن باکال هم پا به پای همفری بوگارت در جهان سینما شهرت داشت و می‌درخشید. لورن باکال همسر همفری بوگارت در مراسم تدفین این ستاره بزرگ تاریخ سینما یک سوت طلایی درون تابوتش قرار داد. سوت اشاره به دیالوگ مشهور فیلم داشتن و نداشتن(۱۹۴۴) اثر هاوارد هاکس داشت. سر صحنه فیلم داشتن و نداشتن بوگارت و باکال با هم آشنا شدند و کمی بعد از آن هم ازدواج کردند. باتوجه به خاطرات لورن باکال، موهای بوگارت سر صحنه فیلم «گذرگاه تاریک» (۱۹۴۷) شروع به ریزش کرد و او مجبور شد از این فیلم به بعد از کلاه‌گیس استفاده کند.

شکایت پس از مرگ
همفری بوگارت سه بار برای فیلم‌های «کازابلانکا»، «ملکه آفریقایی» و «شورش کین» نامزد جایزه اسکار بازیگری شد و توانست برای فیلم ملکه آفریقایی (۱۹۵۱) این جایزه را از آن خود کند. بوگارت در طول دوران بازیگریش به غیر از این جایزه اسکار، فقط یک جایزه معتبر سینمایی، آن هم برای فیلم داشتن و نداشتن از سوی انجمن منتقدان ملی دریافت کرد. اما قصه شهرت او پس از مرگش هم ادامه یافت، جایی که دادگاهی در آمریکا به شکایت شهروندی رسیدگی می‌کرد که مدعی بود به خاطر نوع جذاب سیگارکشیدن بوگارت او به استعمال دخانیات رو آورده است! هرچند دادگاه حقی برای این شهروند آمریکایی قائل نشد و رای دادگاه به نوعی به نفع همفری بوگارتی شد که از زمان مرگش بیش از دو دهه می‌گذشت.