کابوس بلا بر سرشهرها
تابآوری به منزله ارتقای توانایی جامعه، برنامهریزی و آمادگی برای جذب، بهبود و موفقیت بیشــتر برای مقابله با اثرات ناخواسته بعد از سوانح و ترمیم و بهبود جامعه سانحهدیده از لحاظ اجتماعی، اقتصادی، زیستمحیطی و کالبدی است.
تابآوری این ظرفیت را دارد که در چرخه مدیریت سوانح طبیعی در زمان قبل از وقوع سانحه، حین و بعد از آن وارد عمل شود؛ بنابراین گنجاندن برنامههای افزایش تابآوری در برابر مخاطرات طبیعی، در طرحهای توسعه شهری از اقدامات ضروری است. بر این اساس میتوان گفت کشورهای کمترتوسعهیافته یا در حال توسعه از مهمترین کشورهای در معرض آسیب ناشی از بلایا هستند. بهطور متوسط میزان تلفات در این کشورها به ازای هر واقعه طبیعی 8000 نفر است که تقریبا 15برابر میانگین مرگومیر در کشورهای با درآمد بالا در منطقه است که یکی از دلایل آن را میتوان توسعه شهرنشینی برنامهریزینشده و درک و شناخت پایین در مورد سرمایهگذاریهای دولتی برای جلوگیری از بلایا و منافع اجتماعی و مالی بلندمدت دانست. بر اساس آمارهای جهانی، در بازه زمانی 1998 تا 2017 وقایع مرتبط با پدیدههای ژئوفیزیکی و اقلیمی سبب مرگ 1.3میلیون نفر شده و 4.4میلیارد نفر در سطح جهان را مجروح، بیخانمان، آواره یا نیازمند کمک اضطراری کرده است. بیشترین پیامدهای اقتصادی کشورهای کمترتوسعهیافته و کشورهای جزیرهای کوچک در حال توسعه در منطقه آسیا و اقیانوسیه مشاهده میشود، بهطوری که 78 درصد از زیانهای مالی گزارششده، 69 درصد مرگومیرها و همچنین 85 درصد از کل افراد آسیبدیده طی 20 سال گذشته مربوط به این منطقه است. بهطور میانگین در 10 سال گذشته سالیانه 12759 رخداد زلزله در کشور بهوقوع پیوسته و حدود 4500 سیلاب طی 10سال اخیر در ایران ثبت شده است. طبق گزارش سازمان جنگلها و مراتع در سال 1398، حدود 28درصد از مساحت کشور در معرض سیلهای شدید و طغیانی قرار دارند. به عبارتی حدود 56 میلیون نفر از جمعیت کشور در معرض سیل قرار دارند که حدود 15میلیون نفر از این تعداد در معرض سیلهای با شدت بالا قرار دارند. براساس آمارهای دهه 90تعداد سیلهای ثبتشده در این بازه بیش از1600 مورد بوده که میانگین خسارات هر سیل حدود 400میلیارد ریال برآورد شده است. با در نظر گرفتن تعداد انواع بلایای طبیعی، فراوانی رخداد زمینلرزه و سیل از سال 1369 تا 1393 در ایران بهترتیب47.2 و 41.5درصد بوده است. با این وجود، سهم زمینلرزه در تلفات انسانی طی این مدت حدود 92درصد و برای سیل فقط 6.5درصد بوده است. در رابطه باسهم وقایع طبیعی در خسارتهای اقتصادی، خشکسالی بیشترین تأثیر و حدود 45.5درصد سهم داشته، درحالیکه سهم وقایع زلزله و سیل در آسیبهای اقتصادی بهترتیب 30.4 و 23.7درصد بوده است.




