رونق تجارت؛ ثمره سیاست همسایگی
افزایش مبادلات تجاری و اقتصادی با کشورهای همسایه از اولویت‌های اصلی دولت سیزدهم و چهاردهم بوده، به‌طوری که هر دو دولت برای کاهش وابستگی به درآمدهای نفتی و توسعه اقتصادی کشور ذیل بند تنوع‌سازی مبادی تجاری در سیاست‌های اقتصاد مقاومتی تلاش کرده‌اند تا با همسایگان روابط مناسبی داشته باشند.
از این رو هر دو دولت با رایزنی‌های متعدد به‌دنبال افزایش سهم کالاهای ایرانی در بازارهای کشورهای همسایه هستند، به‌طوری که آمار و ارقام صادرات غیرنفتی ایران در چند سال گذشته به کشورهای دیگر، مهر تاییدی است که بر این ادعا صحه می‌گذارد. آمارهای گمرک نشان می‌دهد که در سال 1399میزان تجارت ایران با 15 کشور همسایه 53 میلیون و 614 هزار تن به ارزش 28 میلیارد و 370 میلیون دلار بود، این در حالی است که در سال 1402 میزان تجارت کشورمان با 15 کشور همسایه 96 میلیون و 183 هزار تن به ارزش 60 میلیارد و 731میلیون دلار بود.از این رو می‌توان گفت در سال گذشته نسبت به سال 1399 تجارت ایران با 15 کشور همسایه با افزایش 79درصدی به لحاظ وزنی و افزایش 114 درصدی به لحاظ ارزشی همراه بوده است.سال 1399 مجموع تجارت به ۱۴۵ میلیون و ۷۰۰ هزار تن کالا به ارزش ۷۳میلیارد دلار رسید، از این رو می‌توان گفت در سال 1399 به لحاظ وزنی 37 درصد و به لحاظ ارزشی 39 درصد از مجموع تجارت کشورمان با 15 کشورهمسایه انجام گرفته است.اما درسال گذشته مجموع تجارت کشوربا احتساب نفت،برق وتجارت چمدانی 153.2میلیارد دلار بوده و همچنین وزن تجارت (بدون نفت خام) نیز به حدود175.4میلیون تن رسیده است. از این رو می‌توان گفت در سال گذشته به لحاظ وزنی 55درصد وبه لحاظ ارزشی 40درصد ازمجموع تجارت کشورمان با15 کشور همسایه انجام گرفته است.
تراز تجاری با 15 کشور همسایه چگونه است؟
تراز تجاری ایران با 11کشور ارمنستان،افغانستان، پاکستان،قزاقستان، عراق،عربستان، بحرین،ترکمنستان،جمهوری آذربایجان، عمان و کویت مثبت، ولی تراز تجاری کشورمان با 4 کشور امارات، روسیه، ترکیه و قطر منفی بوده است.
وضعیت تجارت با همسایگان در سال جاری
آمارهای گمرک حاکی از آن است که تجارت بدون نفت ایران با کشورهای همسایه در هفت‌ماهه امسال با ۲۳ درصد افزایش به رقم ۴۱ میلیارد و ۱۰۰ میلیون دلار رسید.محمد رضوانی‌فر،رئیس‌کل گمرک دراین خصوص اظهار داشت: میزان وزنی تجارت بدون نفت ایران با کشورهای همسایه 64.5میلیون تن بوده که ۱۶ درصد رشد داشته است. وی گفت: در این مدت، بیشترین میزان مبادلات تجاری ایران به لحاظ ارزش در بین کشورهای همسایه با امارات، ترکیه، عراق، پاکستان و فدراسیون روسیه بوده است. به گفته معاون وزیر اقتصاد، در هفت ماه سال جاری میزان مبادلات تجاری ایران با امارات متحده عربی 16.2 میلیارد دلار، ترکیه 9.9میلیارد دلار، عراق 7.6میلیارد دلار، پاکستان 1.6میلیارد دلار وروسیه1.5میلیارد دلار بوده است. وی افزود: از مجموع مبادلات تجاری بدون نفت ایران با کشورهای همسایه در هفت ماهه امسال، 15.1میلیون تن به ارزش 20.2 میلیارد دلار سهم صادرات به کشورهای همسایه و13.4میلیون تن به ارزش 20.9میلیارددلارسهم واردات از مبداء این کشورها بوده است.رضوانی‌فر درباره عمده مقاصد صادراتی ایران در بین کشورهای همسایه اظهار داشت: عراق، امارات متحده عربی، ترکیه، افغانستان و پاکستان پنج کشور عمده مقاصد صادراتی ایران در بین کشورهای همسایه بوده‌اند.باید گفت آمارهای سال گذشته و هفت‌ماهه سال جاری به‌خوبی روند افزایش ارتباط تجاری ایران با کشورهای منطقه و تحقق اهداف دولت سیزدهم و چهاردهم را نشان می‌دهد.
ازطرف دیگر دولت چهاردهم از ابتدای کار خود اعلام کرد که در این زمینه مانند دولت قبل ارتباط خود را با کشورهای همسایه حفظ کرده و در ادامه توسعه خواهد داد. در واقع می‌توان گفت دستیابی به بازار کشورهای همسایه، در کنار نقش‌آفرینی همه نهادهای دولتی، تکالیف و وظایف سنگینی را متوجه وزارتخانه‌های صنعت، معدن و تجارت، امورخارجه، صنایع، معادن و کشاورزی و نیز اتاق بازرگانی ایران می‌کند. گام اول در برونگرایی اقتصادی وتوسعه صادرات غیرنفتی، حضور تولیدات و کالاهای ایرانی در بازارهمسایگان است.بازارکشورهای منطقه اطراف ایران به دلایلی همچون سهولت دسترسی(وجود مرزهای زمینی ودریایی مشترک که باعث کاهش هزینه‌های حمل‌ونقل می‌شود)،موقعیت ممتاز ژئوپلیتیکی ایران، وجود اشتراکات فرهنگی، مذهبی، زبانی و تمدنی، محوریت ترانزیتی ایران و امکان صادرات مجدد کالاهای تولید ملی به بازارهای فرامنطقه‌ای از طریق کشورهای همسایه (در نتیجه کاهش آثار تحریم‌ها بر تجارت خارجی)، دارای اهمیت راهبردی هستند و در هر برنامه‌ای برای توسعه تجارت خارجی و صادرات کالاهای ایرانی، باید در اولویت قرار گیرند. باید توجه داشته باشیم که در دنیا عمده کشورهایی که در حوزه تجارت خارجی کارنامه موفقی داشته‌اند از همسایگان خود شروع کرده‌اند. اگر در محیط همسایگی صادرات و واردات انجام شود، به دلایلی از قبیل بعد مسافت کم وهزینه‌های پایین رفت‌وآمد وترانزیت صرفه اقتصادی خواهد داشت.
رشد 10درصدی صادرات
بد نیست بدانیم صادرات کالاهای ایرانی به بحرین طی هفت‌ماهه امسال از چهار میلیون دلار به شش میلیون دلار، صادرات به کویت از ۸۷ میلیون دلار به ۱۱۴ میلیون دلار، صادرات به عمان از ۶۳۸ میلیون دلار به ۷۸۲ میلیون دلار، صادرات به عراق از چهار میلیارد و ۵۵۴ میلیون دلار به پنج میلیارد و ۱۹۶ میلیون دلار، صادرات به امارات از سه میلیارد و ۲۸ میلیون دلار به سه میلیارد و ۳۹۹ میلیون دلار و صادرات به قطر از ۵۸ میلیون دلار به ۶۴ میلیون دلار رسیده که به‌ترتیب نشان‌دهنده آن است که صادرات کالاهای ایرانی به این کشورها ۸۹، ۴۶، ۳۱، ۲۳، ۱۴، ۱۲ و ۱۲ درصد رشد داشته که در مجموع رشدی 10درصدی را نسبت به نیمه نخست سال گذشته نشان می‌دهد.
امین محمودی - گروه اقتصادتراز تجاری با 15 کشور همسایه چگونه است؟
تراز تجاری ایران با 11کشور ارمنستان،افغانستان، پاکستان،قزاقستان، عراق،عربستان، بحرین،ترکمنستان،جمهوری آذربایجان، عمان و کویت مثبت، ولی تراز تجاری کشورمان با 4 کشور امارات، روسیه، ترکیه و قطر منفی بوده است.
وضعیت تجارت با همسایگان در سال جاری
آمارهای گمرک حاکی از آن است که تجارت بدون نفت ایران با کشورهای همسایه در هفت‌ماهه امسال با ۲۳ درصد افزایش به رقم ۴۱ میلیارد و ۱۰۰ میلیون دلار رسید.محمد رضوانی‌فر،رئیس‌کل گمرک دراین خصوص اظهار داشت: میزان وزنی تجارت بدون نفت ایران با کشورهای همسایه 64.5میلیون تن بوده که ۱۶ درصد رشد داشته است. وی گفت: در این مدت، بیشترین میزان مبادلات تجاری ایران به لحاظ ارزش در بین کشورهای همسایه با امارات، ترکیه، عراق، پاکستان و فدراسیون روسیه بوده است. به گفته معاون وزیر اقتصاد، در هفت ماه سال جاری میزان مبادلات تجاری ایران با امارات متحده عربی 16.2 میلیارد دلار، ترکیه 9.9میلیارد دلار، عراق 7.6میلیارد دلار، پاکستان 1.6میلیارد دلار وروسیه1.5میلیارد دلار بوده است. وی افزود: از مجموع مبادلات تجاری بدون نفت ایران با کشورهای همسایه در هفت ماهه امسال، 15.1میلیون تن به ارزش 20.2 میلیارد دلار سهم صادرات به کشورهای همسایه و13.4میلیون تن به ارزش 20.9میلیارددلارسهم واردات از مبداء این کشورها بوده است.رضوانی‌فر درباره عمده مقاصد صادراتی ایران در بین کشورهای همسایه اظهار داشت: عراق، امارات متحده عربی، ترکیه، افغانستان و پاکستان پنج کشور عمده مقاصد صادراتی ایران در بین کشورهای همسایه بوده‌اند.باید گفت آمارهای سال گذشته و هفت‌ماهه سال جاری به‌خوبی روند افزایش ارتباط تجاری ایران با کشورهای منطقه و تحقق اهداف دولت سیزدهم و چهاردهم را نشان می‌دهد.
ازطرف دیگر دولت چهاردهم از ابتدای کار خود اعلام کرد که در این زمینه مانند دولت قبل ارتباط خود را با کشورهای همسایه حفظ کرده و در ادامه توسعه خواهد داد. در واقع می‌توان گفت دستیابی به بازار کشورهای همسایه، در کنار نقش‌آفرینی همه نهادهای دولتی، تکالیف و وظایف سنگینی را متوجه وزارتخانه‌های صنعت، معدن و تجارت، امورخارجه، صنایع، معادن و کشاورزی و نیز اتاق بازرگانی ایران می‌کند. گام اول در برونگرایی اقتصادی وتوسعه صادرات غیرنفتی، حضور تولیدات و کالاهای ایرانی در بازارهمسایگان است.بازارکشورهای منطقه اطراف ایران به دلایلی همچون سهولت دسترسی(وجود مرزهای زمینی ودریایی مشترک که باعث کاهش هزینه‌های حمل‌ونقل می‌شود)،موقعیت ممتاز ژئوپلیتیکی ایران، وجود اشتراکات فرهنگی، مذهبی، زبانی و تمدنی، محوریت ترانزیتی ایران و امکان صادرات مجدد کالاهای تولید ملی به بازارهای فرامنطقه‌ای از طریق کشورهای همسایه (در نتیجه کاهش آثار تحریم‌ها بر تجارت خارجی)، دارای اهمیت راهبردی هستند و در هر برنامه‌ای برای توسعه تجارت خارجی و صادرات کالاهای ایرانی، باید در اولویت قرار گیرند. باید توجه داشته باشیم که در دنیا عمده کشورهایی که در حوزه تجارت خارجی کارنامه موفقی داشته‌اند از همسایگان خود شروع کرده‌اند. اگر در محیط همسایگی صادرات و واردات انجام شود، به دلایلی از قبیل بعد مسافت کم وهزینه‌های پایین رفت‌وآمد وترانزیت صرفه اقتصادی خواهد داشت.
رشد 10درصدی صادرات
بد نیست بدانیم صادرات کالاهای ایرانی به بحرین طی هفت‌ماهه امسال از چهار میلیون دلار به شش میلیون دلار، صادرات به کویت از ۸۷ میلیون دلار به ۱۱۴ میلیون دلار، صادرات به عمان از ۶۳۸ میلیون دلار به ۷۸۲ میلیون دلار، صادرات به عراق از چهار میلیارد و ۵۵۴ میلیون دلار به پنج میلیارد و ۱۹۶ میلیون دلار، صادرات به امارات از سه میلیارد و ۲۸ میلیون دلار به سه میلیارد و ۳۹۹ میلیون دلار و صادرات به قطر از ۵۸ میلیون دلار به ۶۴ میلیون دلار رسیده که به‌ترتیب نشان‌دهنده آن است که صادرات کالاهای ایرانی به این کشورها ۸۹، ۴۶، ۳۱، ۲۳، ۱۴، ۱۲ و ۱۲ درصد رشد داشته که در مجموع رشدی 10درصدی را نسبت به نیمه نخست سال گذشته نشان می‌دهد.
ضمیمه ویژه نامه
