مذاکره‌خواهی آمریکا بازی روانی یا فرصت دیپلماتیک

مذاکره‌خواهی آمریکا بازی روانی یا فرصت دیپلماتیک

در روزهای اخیر، موضوع مذاکرات ایران و آمریکا بار دیگر به یکی از محورهای اصلی بحث‌های سیاسی و دیپلماتیک تبدیل شده است. قطعا مذاکره به عنوان یک ابزار برای احیای منافع دنبال می‌شود اما اگر مذاکره ذیل فشار و تهدید مطرح شود، علی‌القاعده دیگر نام آن مذاکره نیست بلکه نوعی توجیه است‌. معنای ظاهری این گونه مذاکره فریبنده است اما باطن آن تحمیل هژمونی محسوب می‌شود.

این بار،آمریکا باادعای نامه‌نگاری به ایران واعلام آمادگی برای بازگشت به مذاکرات، درکنار تهدیدهای نظامی وفشارهای اقتصادی، تلاش کرده موضع خود را در قبال ایران تقویت کند. اما سؤال اصلی این است که آیا مذاکره در چنین شرایطی، با وجود تهدیدها و فشارها، می‌تواند سازنده باشد؟
آمریکا اخیرا مدعی شده با ایران نامه‌نگاری کرده و آمادگی خود را برای بازگشت به مذاکرات اعلام نموده است. اما در سوی دیگر، تهدیدهای نظامی و فشارهای اقتصادی علیه ایران همچنان ادامه دارد.  این رویکرد دوگانه، این سؤال را به وجود می‌آورد که آیا آمریکا دنبال مذاکره واقعی است یا این‌که این اقدامات بخشی از یک بازی روانی  برای نادیده انگاشتن یکی از مهم‌ترین دلایل بی‌اعتمادی ایران به آمریکا، یعنی نقض توافق برجام توسط واشنگتن است. نگاه به سابقه مذاکرات دو طرف نشان می‌دهد ایران با طرف‌های غربی در مورد مسائل هسته‌ای مذاکراتی داشته تا زوایای فعالیت‌های هسته‌ای‌اش از منظر صلح‌آمیز به خوبی مشخص شود‌.  در نتیجه این مذاکرات طولانی نهایتا توافق‌نامه‌ای به نام برجام امضاشد وایران حتی فراتر ازتعهدات مطرح شده، مسئولیت‌هایی را بر عهده گرفت، اما آمریکایی‌ها باوجود همه تعهدات‌شان این مذاکره را نقض کرده و از این توافق خارج شدند. برجام، حاصل سال‌ها مذاکره و سرمایه‌گذاری دیپلماتیک بین ایران و قدرت‌های جهانی بود که با خروج یکجانبه آمریکا از آن، زیر سؤال رفت.  ایران بارها تاکید کرده آمریکا باید پیش از هرگونه مذاکره جدید، مواضع خود را اصلاح و به تعهدات گذشته خود پایبند باشد. 
اما به نظر می‌رسد واشنگتن به جای پذیرش اشتباهات خود، به دنبال تحمیل شرایط جدید و غیرمنطقی به ایران است. آمریکایی‌ها به جای نامه‌نگاری فقط اعلام می‌کنند که خواستار بازگشت به مذاکرات هستند و در این شرایط طبیعی است که گفت‌وگوها بر اساس همان چارچوبی که آنها قبول داشتند و آن را منطقی می‌دانستند، ادامه خواهد یافت‌. رهبر معظم انقلاب بارها تاکید کرده‌اند که مذاکره در سایه تهدید و فشار، هرگز نمی‌تواند سازنده باشد.
​​​​​​​‌مذاکره باید در فضایی برابر و بدون تهدیدهای نظامی یا اقتصادی صورت گیرد. 
متن این کامل این یادداشت را در جام‌جم آنلاین بخوانید.

عباس سلیمی نمین | مدیر دفتر مطالعات و تدوین تاریخ ایران