حج، استطاعت و مسئولیت انقلابی

حج، استطاعت و مسئولیت انقلابی

در مورد حج مساله از چند‌جهت قابل تامل است.

محمدهادی همایون | نویسنده و پژوهشگر

از لحاظ فقهی و شخصی، امنیت طریق و سفر از شروط استطاعت است و تشخیص آن شخصی است. بنابراین اگر کسی در جمع‌بندی خود به ناامنی این سفر رسیده اساسا مستطیع تلقی نمی‌شود. 
از لحاظ وظیفه انقلابی اگر کسی حجه‌ الاسلام واجب ندارد و در آنجا هم کاری بالاتر از آنچه در کشور می‌تواند برای انقلاب انجام دهد، ندارد، به‌نظر می‌رسد همان‌گونه که حضرت امام در ابتدای انقلاب برای مسئولان کشور حج را منع کردند، باید بماند و به انقلاب خدمت کند، ولو به‌عنوان یک نفر از مردم مبعوث در جهاد خیابان. این مساله با توجه به شرایط شاید در مورد اربعین امسال هم صادق باشد. 
از جهت سیاستگذاری حج در نظام، تشخیص خوف و ناامنی کلی که به تعطیل حج بیانجامد با ولی فقیه است و ایشان می‌توانند احکام دین را به تعلیق درآورند. شاید تشخیص این باشد که علیرغم احتمال خوف، مصلحت عمومی در رفتن حجاج ایرانی به حج است. در آن صورت اجازه کلی با ولایت و تشخیص جزئی با مکلف است. 
صرف‌نظر از احتمالات، نفس حضور حجاج ایرانی در مراسم سالانه حج به‌ویژه امسال که این مردم در ذهن مسلمانان جهان ارتقایی ویژه یافته‌اند مهم است، به‌ویژه اگر حجاج بتوانند نماینده‌ شایسته انقلاب اسلامی و مقاومت باشند. این موضوع حتما می‌تواند بر ضرورت حضور مردم در خیابان‌های کشور غلبه کند و حج را در مفهوم انقلابی آن برای اشخاصی واجب کند. 
برای آنان که ظهور را تعقیب و طلب می‌کنند و معتقدند که مقدمات قیام حضرت ارواحنافداه می‌تواند یک‌شبه فراهم شود، ممکن است ذی‌الحجه امسال همان حج ظهور نفس زکیه باشد. شهادت نفس حرام، در ماه حرام، و در مکان حرام. براساس روایات 15 شب پس از آن سقوط ملک بنی فلان در حجاز و قیام نهایی حضرت خواهد بود. 
در مورد وضعیت کشور با اصل قرار دادن وحدت به‌نظر می‌رسد ما به‌روال فتنه‌های قبل و بنا بر عادت، فتنه را فتنه‌ مردم گرفته‌ایم و دائما همه از مسئولان و رسانه‌ها و صاحب‌نظران نگرانند که مبادا مردم در فتنه‌ اختلاف بیفتند. ما در فتنه و به‌ویژه در فتنه‌ اختلاف نیستیم. البته باید نهایت مراقبت را بکنیم که در فتنه‌ مسئولان نیفتیم. مدیران کشور خودشان ان‌شاءالله فتنه را حل می‌کنند و به نظر می‌رسد تا حد زیادی هم حل شده است. شرایط صحنه و میزان دشمنی نشان می‌دهد که ان‌ شاءالله به فتنه‌ای مانند برجام دچار نخواهیم شد. البته همیشه باید مراقب باشیم.