ردیابی تبلیغات منفی منتشرشده در اینترنت تصویر پیچیده‌تری از جنگ رمضان در فضای مجازی را ترسیم می‌کند
گوگل در خدمت ماشین جنگی آمریکا
در زمانه جنگ ماه رمضان، پس از برقراری نوعی سکوت نظامی میان آمریکا و رژیم صهیونیستی و ایران سروکله یک‌سری تبلیغات علیه ایران و مقامات دولتی هم پیدا شد.
تبلیغاتی جهت‌دار که عمدتا در قالب وبسایت‌های شبه‌خبری منتشر شده‌اند و انواع مختلفی دارند که از موضوعات اقتصادی شروع می‌شود و تا شخص رئیس‌جمهور ادامه پیدا می‌کند. اما پشت پرده این تبلیغات چیست؟ آیا صرفا یک تبلیغ جهت‌دار است یا شبکه‌ای عظیم و ریشه‌دار پشت آن قرار دارد؟ در این گزارش قصد داریم تا پشت پرده 20 ساله این عملیات را بررسی کنیم.
اینترنت، جبهه تازه جنگ
جنگ‌ها در دنیای امروز دیگر محدود به عرصه‌های فیزیکی مثل زمین، آسمان و دریا نیستند و بخش مهمی از رقابت میان دولت‌ها به فضای دیجیتال، از موبایل گرفته تا شبکه‌های اجتماعی و وبسایت‌های خبری، جریان دارد. جایی که هدف دیگر از کار انداختن زیرساخت یا سرقت داده نیست، بلکه تغییر ادراک و رفتار مخاطبان است. تبلیغاتی هم که پیش از این درباره آنها صحبت کردیم در همین چارچوب قرار می‌گیرند. تبلیغاتی که شامل وبسایت‌های چند زبانه مثل پیشتاز نیوز و الفاصل نیوز می‌شوند می‌تواند نشانه‌ای از تغییر رویکرد نفوذ اطلاعاتی آمریکا باشد. در این مدل جدید به‌جای اتکا بر حساب‌های جعلی و ربات‌ها از رسانه‌های شبه‌خبری، تولید محتوای بومی، تبلیغات پولی و رساندن مستقیم محتوا به کاربران واقعی استفاده می‌شود تا دسترسی به مخاطبان واقعی افزایش یابد و اثرگذاری آن بر افکار عمومی پایدارتر باشد.
پیمانکار پنتاگون پشت تبلیغات گوگل
قدم اول برای بررسی پشت‌پرده این تبلیغات، شناسایی شرکتی است که هزینه انتشار آنها را در سطح اینترنت و گوگل پرداخت کرده است. با یک جست‌وجوی ساده و کلیک روی یکی از این تبلیغات گوگل، مشخص می‌شود که شرکتGeneral Dynamics Information Technology هزینه آن را تقبل و تبلیغ را منتشر کرده است. این شرکت زیرمجموعه یکی از بزرگ‌ترین پیمانکاران دفاعی آمریکا یعنی General Dynamics است و برای نهادهای مختلفی ازجمله وزارت دفاع، فرماندهی‌های رزمی و جامعه اطلاعاتی ایالات متحده خدمات فناوری ارائه می‌دهد. شرکت مذکور در حوزه‌هایی مانند هوش مصنوعی، رایانش ابری، امنیت سایبری و نوسازی زیرساخت‌های فناوری برای دولت آمریکا فعالیت می‌کند و حتی پروژه‌هایی برای فرماندهی مرکزی ایالات متحده (CENTCOM) اجرا کرده است.
TRWI؛ پروژه‌ای برای مخاطبان
بااین‌حال اهمیت این شرکت به فعالیت‌های آن محدود نمی‌شود، بلکه در سابقه‌ای است که این پیمانکار از خود برجای گذاشته است. GDIT پیش از این یک برنامه رسانه‌ای برای فرماندهی عملیات ویژه آمریکا دارد که با نام Trans-Regional Web Initiative یا TRWI شناخته می‌شود. برنامه‌ای که به حدود دو دهه پیش برمی‌گردد و در اواخر دهه 2000 توسط فرماندهی عملیات ویژه آمریکا راه‌اندازی شد. در سال ۲۰۰۹، وزارت دفاع آمریکا اعلام کرد شرکت General Dynamics Information Technology قراردادی به ارزش اولیه حدود ۱/10میلیون دلار برای اجرای برنامه Trans-Regional Web Initiative دریافت کرده است. در چارچوب این برنامه GDIT مسئولیت مدیریت مجموعه‌ای از وبسایت‌ها و کانال‌های رسانه‌ای را بر عهده داشت که برای مخاطبان خاورمیانه، شمال آفریقا و آسیای مرکزی طراحی شده بودند.
رسانه‌هایی که وابستگی خود را پنهان نمی‌کردند
این رسانه‌ها با پوشش موضوعاتی چون ثبات منطقه‌ای، حقوق بشر و توسعه اقتصادی، در باطن به تولید روایت‌هایی همسو با سیاست خارجی آمریکا می‌پرداختند و همزمان با نقد رقبایی نظیر ایران و روسیه، خط‌مشی مشخصی را دنبال می‌کردند. جالب آن‌که این وبسایت‌ها در همان زمان، وابستگی آشکار خود به ارتش آمریکا را بدون هیچ پرده‌پوشی اعلام می‌داشتند. در نهایت این برنامه با انتقادهای گسترده مواجه و سال 2014 بودجه آن توسط کنگره قطع شد.
پایان رسمی، تداوم عملیاتی
بااین‌حال، دولت اوباما در بیانیه سیاست اداری با شماره .1197S- تحت عنوان قانون مجوز دفاع ملی برای سال مالی 2014 اعلام کرد که با محدود شدن این برنامه مخالف است و در موضع رسمی خود TRWI را ابزاری مهم برای عملیات نفوذ آنلاین در حمایت از اهداف فرماندهی‌های رزمی آمریکا توصیف کرد. اما این پایان TRWI نبود و در سال‌های بعد بخشی از این اکوسیستم در سال‌های بعد در قالب برندها و وبسایت‌های جدید مانند Al-Shorfa به Al-Mashareq و Mawtani به Diyaruna تغییر نام و به فعالیت خود ادامه داد و برخی پیوندهای زیرساختی میان نسل‌های مختلف این شبکه باقی ماند و وابستگی خود را به ارتش آمریکا کمرنگ کردند.
اینترنت، جبهه تازه جنگ
جنگ‌ها در دنیای امروز دیگر محدود به عرصه‌های فیزیکی مثل زمین، آسمان و دریا نیستند و بخش مهمی از رقابت میان دولت‌ها به فضای دیجیتال، از موبایل گرفته تا شبکه‌های اجتماعی و وبسایت‌های خبری، جریان دارد. جایی که هدف دیگر از کار انداختن زیرساخت یا سرقت داده نیست، بلکه تغییر ادراک و رفتار مخاطبان است. تبلیغاتی هم که پیش از این درباره آنها صحبت کردیم در همین چارچوب قرار می‌گیرند. تبلیغاتی که شامل وبسایت‌های چند زبانه مثل پیشتاز نیوز و الفاصل نیوز می‌شوند می‌تواند نشانه‌ای از تغییر رویکرد نفوذ اطلاعاتی آمریکا باشد. در این مدل جدید به‌جای اتکا بر حساب‌های جعلی و ربات‌ها از رسانه‌های شبه‌خبری، تولید محتوای بومی، تبلیغات پولی و رساندن مستقیم محتوا به کاربران واقعی استفاده می‌شود تا دسترسی به مخاطبان واقعی افزایش یابد و اثرگذاری آن بر افکار عمومی پایدارتر باشد.
پیمانکار پنتاگون پشت تبلیغات گوگل
قدم اول برای بررسی پشت‌پرده این تبلیغات، شناسایی شرکتی است که هزینه انتشار آنها را در سطح اینترنت و گوگل پرداخت کرده است. با یک جست‌وجوی ساده و کلیک روی یکی از این تبلیغات گوگل، مشخص می‌شود که شرکتGeneral Dynamics Information Technology هزینه آن را تقبل و تبلیغ را منتشر کرده است. این شرکت زیرمجموعه یکی از بزرگ‌ترین پیمانکاران دفاعی آمریکا یعنی General Dynamics است و برای نهادهای مختلفی ازجمله وزارت دفاع، فرماندهی‌های رزمی و جامعه اطلاعاتی ایالات متحده خدمات فناوری ارائه می‌دهد. شرکت مذکور در حوزه‌هایی مانند هوش مصنوعی، رایانش ابری، امنیت سایبری و نوسازی زیرساخت‌های فناوری برای دولت آمریکا فعالیت می‌کند و حتی پروژه‌هایی برای فرماندهی مرکزی ایالات متحده (CENTCOM) اجرا کرده است.
TRWI؛ پروژه‌ای برای مخاطبان
بااین‌حال اهمیت این شرکت به فعالیت‌های آن محدود نمی‌شود، بلکه در سابقه‌ای است که این پیمانکار از خود برجای گذاشته است. GDIT پیش از این یک برنامه رسانه‌ای برای فرماندهی عملیات ویژه آمریکا دارد که با نام Trans-Regional Web Initiative یا TRWI شناخته می‌شود. برنامه‌ای که به حدود دو دهه پیش برمی‌گردد و در اواخر دهه 2000 توسط فرماندهی عملیات ویژه آمریکا راه‌اندازی شد. در سال ۲۰۰۹، وزارت دفاع آمریکا اعلام کرد شرکت General Dynamics Information Technology قراردادی به ارزش اولیه حدود ۱/10میلیون دلار برای اجرای برنامه Trans-Regional Web Initiative دریافت کرده است. در چارچوب این برنامه GDIT مسئولیت مدیریت مجموعه‌ای از وبسایت‌ها و کانال‌های رسانه‌ای را بر عهده داشت که برای مخاطبان خاورمیانه، شمال آفریقا و آسیای مرکزی طراحی شده بودند.
رسانه‌هایی که وابستگی خود را پنهان نمی‌کردند
این رسانه‌ها با پوشش موضوعاتی چون ثبات منطقه‌ای، حقوق بشر و توسعه اقتصادی، در باطن به تولید روایت‌هایی همسو با سیاست خارجی آمریکا می‌پرداختند و همزمان با نقد رقبایی نظیر ایران و روسیه، خط‌مشی مشخصی را دنبال می‌کردند. جالب آن‌که این وبسایت‌ها در همان زمان، وابستگی آشکار خود به ارتش آمریکا را بدون هیچ پرده‌پوشی اعلام می‌داشتند. در نهایت این برنامه با انتقادهای گسترده مواجه و سال 2014 بودجه آن توسط کنگره قطع شد.
پایان رسمی، تداوم عملیاتی
بااین‌حال، دولت اوباما در بیانیه سیاست اداری با شماره .1197S- تحت عنوان قانون مجوز دفاع ملی برای سال مالی 2014 اعلام کرد که با محدود شدن این برنامه مخالف است و در موضع رسمی خود TRWI را ابزاری مهم برای عملیات نفوذ آنلاین در حمایت از اهداف فرماندهی‌های رزمی آمریکا توصیف کرد. اما این پایان TRWI نبود و در سال‌های بعد بخشی از این اکوسیستم در سال‌های بعد در قالب برندها و وبسایت‌های جدید مانند Al-Shorfa به Al-Mashareq و Mawtani به Diyaruna تغییر نام و به فعالیت خود ادامه داد و برخی پیوندهای زیرساختی میان نسل‌های مختلف این شبکه باقی ماند و وابستگی خود را به ارتش آمریکا کمرنگ کردند.
