تعویق معنادار رأی‌گیری در مجلس مصر، مقامات سعودی را که چشم به همراهی ارتش السیسی دوخته بودند، بار دیگر دست‌خالی و بلاتکلیف رها کرد
تردید قاهره
پارلمان مصر برای دومین‌بار رأی‌گیری درباره اعزام نیرو به عربستان و حمایت از ریاض در جنگ یمن را به‌تعویق انداخت و تصمیم را به ۲۶ اکتبر (۴ آبان) موکول کرد. جلسه اولیه بدون تصویب درخواست دولت پایان یافت.
شورای دفاع ملی مصر با اعزام نیروها موافقت کرده بود. طبق ماده ۱۵۲ قانون اساسی، اعزام نیرو به ماموریت رزمی خارجی مستلزم مشورت با شورا و موافقت دوسوم نمایندگان است؛ آیین‌نامه مجلس رأی‌گیری محرمانه و فوق‌‌العاده را مقرر کرده است.
اما تردید فرعون مصر برای اعزام قوای خویش به جزیره العرب، ریشه‌های اقتصادی-فرهنگی دارد. در صورت ورود السیسی به بحران یمن، مصر باید انتظار ناامنی کانال سوئز را داشته باشد، کانالی که دست‌کم یک‌هزار و 25 میلیارد دلار ارزآوری سالانه برای قاهره داشته و انسداد انتقال بخش بزرگی از گندم، سوخت، دارو، ماشین‌آلات و مواد اولیه جهان فاجعهآمیز است.
همچنین، احمد الطیب، شیخ الازهر، خطاب به «برادران در کشورهای عربی و اسلامی» از آنها خواست تا روحیه برادری و پیوندهای ایمانی و خویشاوندی را در اولویت قرار دهند و به صدای خرد و زبان گفت‌وگو متوسل شوند. به‌گزارش المیادین، شیخ الطیب خواستار توقف فوری و جامع خصومت‌هایی شد که منابع ملت‌ها را تحلیل می‌برد و جان افراد بی‌گناه را می‌گیرد.
هراس از تکرار باتلاق دهه ۶۰
تعویق رأی‌گیری را باید نه‌لزوما انصراف قاهره از حمایت نظامی از ریاض، بلکه نشانه‌ای از محاسبه هزینه‌های سنگین مداخله دانست. درهمین راستا، رویترز گزارش داده نمایندگان درباره اهداف، دامنه، مدت، هزینه و مخاطرات ماموریت، اطلاعات کافی در اختیار نداشته‌اند. تجربه مداخله پرهزینه ارتش مصر در یمن طی دهه ۱۹۶۰ نیز همچنان یک سابقه هشداردهنده برای تصمیم‌گیران مصری محسوب می‌شود. بنابراین، قاهره می‌کوشد میان حمایت از امنیت عربستان و پرهیز از گرفتارشدن در جنگی فرسایشی، مرز عملیاتی مشخصی ایجاد کند.
این تعویق به عبدالفتاح السیسی فرصت می‌دهد بدون رد صریح درخواست سعودی، برای تصمیمی پرمخاطره پشتوانه قانونی و داخلی فراهم کند. الزام کسب موافقت دوسوم نمایندگان و مخالفت برخی نیروهای سیاسی با ماموریتی نامشخص نشان می‌دهد که همراهی با ریاض صرفا موضوعی دیپلماتیک نیست و پیامدهای داخلی نیز دارد. افزون بر این، ورود ارتش مصر به جنگی منطقه‌ای ممکن است دامنه تعهدات امنیتی قاهره را فراتر از اهداف اولیه گسترش دهد. در نتیجه، تاخیر می‌تواند ابزار حفظ قدرت مانور سیاسی و محدود نگه‌داشتن تعهدات نظامی باشد.
سقف کوتاه ائتلاف‌ها در برابر انصارالله
باوجود این‌که پیمان مکه میان عربستان، ترکیه و پاکستان فعال شده اما شواهد نشان می‌دهد اعضا در تعیین دامنه تعهدات خود محتاط‌اند؛ پاکستان بر دفاع از خاک عربستان تاکید می‌کند و ترکیه نیز با اعزام نیرو برای عملیات تهاجمی در یمن مخالفت کرده است. همزمان، تعویق رأی‌گیری مصر تا ۲۶اکتبر نمادی از این‌که قاهره هنوز هزینه ورود مستقیم به جنگ را می‌سنجد.
رفتار واشنگتن و اروپا نیز بیانگر حمایت مشروط است؛ آمریکا از اعزام نیرو برای ورود به نبرد زمینی خودداری کرده اما آمادگی خود را برای پشتیبانی لجستیکی حفظ کرده است. انگلستان نیز گشت‌های هوایی دفاعی را برای حفاظت از شهرها و زیرساخت‌های سعودی گسترش داده اما اعلام کرده است که جنگنده‌هایش اهداف انصارالله را هدف قرار نخواهند داد. فرانسه نیروها و سامانه‌های دفاعی را به حفاظت از تاسیسات راهبردی ینبع اختصاص داده است. الگوی حضور قدرت‌های خارجی حولمحور بازیگران خواهان حفاظت از منافع و زیرساخت‌های حیاتی است اما در گسترش جنگ به عملیات تهاجمی علیه انصارالله به‌واسطه موضع نظامی برتر این جنبش محور مقاومت ملاحظات جدی دارند.
سایه موشک‌های یمن بر پایتخت سعودی
تشدید حملات موشکی و پهپادی نیروهای مسلح یمن به عمق خاک عربستان، امنیت پایتخت و تاسیسات حیاتی این کشور را با چالش جدی مواجه کرده است. پس از شنیده‌شدن صدای انفجارهای شدید در ریاض و استان الخرج، سخنگوی نیروهای مسلح یمن از اجرای شش عملیات تلافی‌جویانه ظرف ۴۸ ساعت علیه اهدافی نظیر فرودگاه ملک خالد، فرودگاه ابها و تاسیسات آرامکو خبر داد. این ناامنی‌های گسترده حتی حوزه‌های اقتصادی نیز ریاض را تحت تاثیر قرار داده، به‌طوری که برگزاری نشست بین‌المللی «داووس صحرا» به‌دلیل تداوم این حملات به سال آینده موکول شده است.
در پاسخ به این فشارها و به‌منظور جبران کسری نیروی انسانی، ریاض تلاش‌های تازه‌ای را برای جذب نیرو از جبهه‌های خارجی و منطقه‌ای آغاز کرده است. طبق گزارش الاخبار، مذاکراتی میان مسئولان سعودی و هیات‌های نظامی سوری برای بررسی ترتیبات انتقال ۱۰ هزار جنگجو به مناطق مرزی نجران و عسیر صورت گرفته است. همزمان، گزارش‌هایی از دریافت کمک‌های اطلاعاتی عربستان از اسرائیل منتشر شده که نشان می‌دهد ائتلاف سعودی برای مهار حملات و جبران هزینه‌های نظامی خود، به‌دنبال تشکیل جبهه‌های جدید پشتیبانی در منطقه است. در مقابل این تحرکات، مقامات یمنی ضمن آشکار‌ساختن ابعاد تحرکات ریاض، هشدارهایی جدی را به نیروهای داخلی و منطقه‌ای صادر کرده‌اند. عبدالعزیز بن حبتور، عضو شورای عالی سیاسی یمن، با اشاره به حملات به تجمعات نیروهای وابسته به عربستان، از مردم استان‌های جنوبی و شرقی خواست از پاسخ به فراخوان‌های سربازگیری ریاض خودداری کنند. رهبران یمن تاکید دارند که کشاندن شهروندان به منازعات خارجی تنها به قربانی‌شدن آنان در جنگی غیرضروری می‌انجامد و دور ماندن از تحرکات نظامی ائتلاف، تنها راه حفاظت از جنوب یمن خواهد بود.
لغو ۴۵ درصد پروازهای سعودی
بدون حمایت ملموس قدرت‌های منطقه‌ای و جهانی، خاندان آلسعود زیر فشارهای بی‌سابقه اقتصادی قرار دارد. درهمین راستا، به‌نقل از رویترز، بیش از ۴۵ درصد پروازهای خروجی از فرودگاه‌های عربستان سعودی از هشتم اکتبر جاری (۱۶ مهر ۱۴۰۵) تاکنون لغو شده است؛ آماری که از اختلال گسترده در برنامه پروازهای خروجی این کشور حکایت دارد. براساس داده‌های شرکت تحلیل هوانوردی «سیریوم»، موج لغو پروازها از ۸ اکتبر و در پی حملات به فرودگاه‌های عربستان و تشدید نگرانی‌های امنیتی آغاز شد. گزارش‌ها از لغو یا انجام‌‌نشدن بیش از ۴000 پرواز خروجی در بازه ۸ تا ۱۵ اکتبر حکایت دارند و فرودگاه بین‌المللی ملک خالد در ریاض بیشترین اختلال را تجربه کرده است. باهدف تشدید حصر عربستان، یحیی سریع، سخنگوی نیروهای مسلح یمن روز دوشنبه گفت که یمن طی ۴۸ ساعت گذشته، شش عملیات نظامی را با استفاده از شمار زیادی موشک بالستیک و کروز و پهپاد علیه عربستان انجام داد.
اما تردید فرعون مصر برای اعزام قوای خویش به جزیره العرب، ریشه‌های اقتصادی-فرهنگی دارد. در صورت ورود السیسی به بحران یمن، مصر باید انتظار ناامنی کانال سوئز را داشته باشد، کانالی که دست‌کم یک‌هزار و 25 میلیارد دلار ارزآوری سالانه برای قاهره داشته و انسداد انتقال بخش بزرگی از گندم، سوخت، دارو، ماشین‌آلات و مواد اولیه جهان فاجعهآمیز است.
همچنین، احمد الطیب، شیخ الازهر، خطاب به «برادران در کشورهای عربی و اسلامی» از آنها خواست تا روحیه برادری و پیوندهای ایمانی و خویشاوندی را در اولویت قرار دهند و به صدای خرد و زبان گفت‌وگو متوسل شوند. به‌گزارش المیادین، شیخ الطیب خواستار توقف فوری و جامع خصومت‌هایی شد که منابع ملت‌ها را تحلیل می‌برد و جان افراد بی‌گناه را می‌گیرد.
هراس از تکرار باتلاق دهه ۶۰
تعویق رأی‌گیری را باید نه‌لزوما انصراف قاهره از حمایت نظامی از ریاض، بلکه نشانه‌ای از محاسبه هزینه‌های سنگین مداخله دانست. درهمین راستا، رویترز گزارش داده نمایندگان درباره اهداف، دامنه، مدت، هزینه و مخاطرات ماموریت، اطلاعات کافی در اختیار نداشته‌اند. تجربه مداخله پرهزینه ارتش مصر در یمن طی دهه ۱۹۶۰ نیز همچنان یک سابقه هشداردهنده برای تصمیم‌گیران مصری محسوب می‌شود. بنابراین، قاهره می‌کوشد میان حمایت از امنیت عربستان و پرهیز از گرفتارشدن در جنگی فرسایشی، مرز عملیاتی مشخصی ایجاد کند.
این تعویق به عبدالفتاح السیسی فرصت می‌دهد بدون رد صریح درخواست سعودی، برای تصمیمی پرمخاطره پشتوانه قانونی و داخلی فراهم کند. الزام کسب موافقت دوسوم نمایندگان و مخالفت برخی نیروهای سیاسی با ماموریتی نامشخص نشان می‌دهد که همراهی با ریاض صرفا موضوعی دیپلماتیک نیست و پیامدهای داخلی نیز دارد. افزون بر این، ورود ارتش مصر به جنگی منطقه‌ای ممکن است دامنه تعهدات امنیتی قاهره را فراتر از اهداف اولیه گسترش دهد. در نتیجه، تاخیر می‌تواند ابزار حفظ قدرت مانور سیاسی و محدود نگه‌داشتن تعهدات نظامی باشد.
سقف کوتاه ائتلاف‌ها در برابر انصارالله
باوجود این‌که پیمان مکه میان عربستان، ترکیه و پاکستان فعال شده اما شواهد نشان می‌دهد اعضا در تعیین دامنه تعهدات خود محتاط‌اند؛ پاکستان بر دفاع از خاک عربستان تاکید می‌کند و ترکیه نیز با اعزام نیرو برای عملیات تهاجمی در یمن مخالفت کرده است. همزمان، تعویق رأی‌گیری مصر تا ۲۶اکتبر نمادی از این‌که قاهره هنوز هزینه ورود مستقیم به جنگ را می‌سنجد.
رفتار واشنگتن و اروپا نیز بیانگر حمایت مشروط است؛ آمریکا از اعزام نیرو برای ورود به نبرد زمینی خودداری کرده اما آمادگی خود را برای پشتیبانی لجستیکی حفظ کرده است. انگلستان نیز گشت‌های هوایی دفاعی را برای حفاظت از شهرها و زیرساخت‌های سعودی گسترش داده اما اعلام کرده است که جنگنده‌هایش اهداف انصارالله را هدف قرار نخواهند داد. فرانسه نیروها و سامانه‌های دفاعی را به حفاظت از تاسیسات راهبردی ینبع اختصاص داده است. الگوی حضور قدرت‌های خارجی حولمحور بازیگران خواهان حفاظت از منافع و زیرساخت‌های حیاتی است اما در گسترش جنگ به عملیات تهاجمی علیه انصارالله به‌واسطه موضع نظامی برتر این جنبش محور مقاومت ملاحظات جدی دارند.
سایه موشک‌های یمن بر پایتخت سعودی
تشدید حملات موشکی و پهپادی نیروهای مسلح یمن به عمق خاک عربستان، امنیت پایتخت و تاسیسات حیاتی این کشور را با چالش جدی مواجه کرده است. پس از شنیده‌شدن صدای انفجارهای شدید در ریاض و استان الخرج، سخنگوی نیروهای مسلح یمن از اجرای شش عملیات تلافی‌جویانه ظرف ۴۸ ساعت علیه اهدافی نظیر فرودگاه ملک خالد، فرودگاه ابها و تاسیسات آرامکو خبر داد. این ناامنی‌های گسترده حتی حوزه‌های اقتصادی نیز ریاض را تحت تاثیر قرار داده، به‌طوری که برگزاری نشست بین‌المللی «داووس صحرا» به‌دلیل تداوم این حملات به سال آینده موکول شده است.
در پاسخ به این فشارها و به‌منظور جبران کسری نیروی انسانی، ریاض تلاش‌های تازه‌ای را برای جذب نیرو از جبهه‌های خارجی و منطقه‌ای آغاز کرده است. طبق گزارش الاخبار، مذاکراتی میان مسئولان سعودی و هیات‌های نظامی سوری برای بررسی ترتیبات انتقال ۱۰ هزار جنگجو به مناطق مرزی نجران و عسیر صورت گرفته است. همزمان، گزارش‌هایی از دریافت کمک‌های اطلاعاتی عربستان از اسرائیل منتشر شده که نشان می‌دهد ائتلاف سعودی برای مهار حملات و جبران هزینه‌های نظامی خود، به‌دنبال تشکیل جبهه‌های جدید پشتیبانی در منطقه است. در مقابل این تحرکات، مقامات یمنی ضمن آشکار‌ساختن ابعاد تحرکات ریاض، هشدارهایی جدی را به نیروهای داخلی و منطقه‌ای صادر کرده‌اند. عبدالعزیز بن حبتور، عضو شورای عالی سیاسی یمن، با اشاره به حملات به تجمعات نیروهای وابسته به عربستان، از مردم استان‌های جنوبی و شرقی خواست از پاسخ به فراخوان‌های سربازگیری ریاض خودداری کنند. رهبران یمن تاکید دارند که کشاندن شهروندان به منازعات خارجی تنها به قربانی‌شدن آنان در جنگی غیرضروری می‌انجامد و دور ماندن از تحرکات نظامی ائتلاف، تنها راه حفاظت از جنوب یمن خواهد بود.
لغو ۴۵ درصد پروازهای سعودی
بدون حمایت ملموس قدرت‌های منطقه‌ای و جهانی، خاندان آلسعود زیر فشارهای بی‌سابقه اقتصادی قرار دارد. درهمین راستا، به‌نقل از رویترز، بیش از ۴۵ درصد پروازهای خروجی از فرودگاه‌های عربستان سعودی از هشتم اکتبر جاری (۱۶ مهر ۱۴۰۵) تاکنون لغو شده است؛ آماری که از اختلال گسترده در برنامه پروازهای خروجی این کشور حکایت دارد. براساس داده‌های شرکت تحلیل هوانوردی «سیریوم»، موج لغو پروازها از ۸ اکتبر و در پی حملات به فرودگاه‌های عربستان و تشدید نگرانی‌های امنیتی آغاز شد. گزارش‌ها از لغو یا انجام‌‌نشدن بیش از ۴000 پرواز خروجی در بازه ۸ تا ۱۵ اکتبر حکایت دارند و فرودگاه بین‌المللی ملک خالد در ریاض بیشترین اختلال را تجربه کرده است. باهدف تشدید حصر عربستان، یحیی سریع، سخنگوی نیروهای مسلح یمن روز دوشنبه گفت که یمن طی ۴۸ ساعت گذشته، شش عملیات نظامی را با استفاده از شمار زیادی موشک بالستیک و کروز و پهپاد علیه عربستان انجام داد.
