آشهای نیشابوری، برای فصل سرد، مهمترین گزینه هستند
آش گرمكن زمستانه
زمستان كه میشود، سرما كه میدود توی خیابانها و كوچههای شهر و شلاق خشك و خشناش را میكوبد به بدن یخزده عابران، این آشهای گرم و داغ است كه میتوانند خستگی از تن در كند و سرما را فراری دهد و گرما را بنشاند جایش. به خاطر همین زمستان كه میشود، همه دیگ آش روی اجاق میگذارند و آش طبخ میكنند تا گرما دوباره مهمان تنهای سرمازده شود. بهترین كار در سرمای زمستانی، همین آش بار گذاشتن است؛ آشهایی كه در شهر فیروزه، نیشابور، طبخ میشود.
لیلا شوقی خبرنگار
داستان بیبی سهشنبه
پشت هر غذایی یك داستان یا یك شعر وجود دارد. در پشت این آش هم با این اسم نامتعارف، داستان جالبی وجود دارد. داستان، ماجرای زندگی دختری است كه با نامادری خود زندگی میكرده و نامادری با دختر رفتارهای خوبی نداشته و او را مجبور به انجام كارهای سخت میكرده است. یك روز كه دختر خیلی ناراحت و غمگین بوده، سطلی را برمیدارد تا از چاهی كه از خانه آنها دور بوده، آب بیاورد و هنگامی كه از چاه آب برمیداشته آهی میكشد. ناگهان فرشتهای از چاه بیرون میآید و با دختر شروع به صحبت میكند و دختر از او میخواهد تا او را از این زندگی سخت نجات دهد. فرشته كه همان خانم بیبی سهشنبه بوده، درخواست او را میپذیرد، اما برای او یك شرط میگذارد كه در روز سهشنبه یك سفره به نام سفره بیبی سهشنبه پهن كند و موارد لازم را هم رعایت كند.
البته بیبی سهشنبه به دختر هشدار میدهد، اگر به خواستهاش رسید باید دو بار دیگر این سفره را پهن كند. پس از گذشت چند روز دختر كه برای آوردن آب به همان چاه میرود، در آن زمان، پسر پادشاه آن سرزمین كه برای شكار به جنگل رفته بود، از آنجا میگذرد و دختر را میبیند و با وجود مخالفتهای خانواده او را برای همسری خود انتخاب میكند. بعد از ازدواج با پسر شاه، دختر به یاد حرف فرشته میافتد كه باید دو بار دیگر سفره را پهن كند، پس داخل زیر زمین میرود تا نذرش را ادا كند كه مادر پادشاه دختر را در این حال میبیند و سراغ پسرش رفته و پادشاه را خشمگین نزد دختر میفرستد كه چرا دست از خرافات، برنمیدارد و با عصبانیت، همه چیز را به هم میریزد. در این زمان چند قطره از كاچی كه جزو سفره این نذر بوده، روی كفش پسر شاه میریزد. پادشاه عصبانی میشود، ولی چون قصد رفتن به شكار را دارد، به دختر میگوید كه بعد از برگشت، حسابش را خواهد رسید. زمانی كه پادشاه میخواست به شكار برود، دو هندوانه را داخل خورجین اسبش گذاشت و همراه نوكرانش به راه افتادند. در این حال دختر كه اندوهگین و گریان نشسته بود، به یاد حرفهای فرشته افتاد كه مرد نباید از آن سفره چیزی بخورد و هركسی به آن بیاحترامی كند، به زندان میافتد. زمانی كه پسر پادشاه به جنگل رسید، ماموران پادشاه كشور مجاور به این بهانه كه در جستوجوی قاتل شاهزاده سرزمین خود هستند، به بازرسی خورجینهای آنها میپردازند و در این حال ناگهان چند قطره كاچی روی كفش پسر تبدیل به چند قطره خون میشود و هندوانه تبدیل به سر بریده، پس پسر پادشاه را دستگیر و برای بازخواست به سرزمین خود میبرند. خبر كه به خانواده پادشاه میرسد، دختر دوباره سفرهای برای آزادی شوهرش پهن میكند و به همین جهت او پس از مدتی آزاد میشود. مادر و پسر كه از كارهای خود پشیمان بودند، از دختر میخواهند كه یك سفره دیگر پهن كند.
آش بیبی سهشنبه
آش بیبی سهشنبه، فقط آش بومی نیشابوریها نیست. اراكیها هم بیبی سهشنبه بار میگذارند. آشی كه البته جنبه نذری هم دارد.
مواد لازم برای آش بیبی سهشنبه
سبزی آش: یك كیلوگرم
عدس: یك پیمانه
نخود: نصف پیمانه
لوبیا چشمبلبلی: نصف پیمانه
رشته آش: 200 گرم
پیازداغ: 2 قاشق سوپخوری
سیرداغ: یك قاشق سوپخوری
نعناداغ: برای تزئین
نمك و فلفل و ادویه: به مقدار لازم
كشك: یك پیمانه
كوفتهریزه: 200 گرم
طرز تهیه:
ابتدا حبوبات را از چند ساعت قبل به صورت جداگانه خیس دهید و طی آن آب آن را چند بار عوض كنید، بعد نخود و لوبیا را با هم با مقداری نمك بپزید. وقتی حبوبات، نیمپز شدند عدس را هم به آنها اضافه كنید تا همه حبوبات با هم بپزند. در مرحله بعد كوفتهریزهها را آماده كنید. گوشت چرخكرده و پیازی كه رنده كردهاید و آبش را گرفتهاید با كمی نمك و فلفل، خوب با هم ورز دهید و بعد به شكل گوشتهای قلقلی كوچك درست كنید. بعد از پخت حبوبات، سبزی آش خرد شده را به آن اضافه كنید تا بپزد. نیم ساعت بعد، پیازداغ را همراه ادویهها و فلفل به آش اضافه كنید. بعد از جوش، كوفتهریزههای آماده شده را داخل آش بریزید و منتظر بمانید تا آش لعاب بیندازد. بعد از غلیظ شدن آش، در یك ربع آخر پخت آش، رشته را اضافه كنید و بعد آش را از روی حرارت بردارید و در ظرف مورد نظرتان بكشید و با مقداری كشك و نعناداغ تزئین كنید.
نكات تكمیلی:
حدود سه ساعت برای طبخ این غذا زمان لازم است.
آش بیبی سهشنبه به عنوان نذری طبخ میشود و بسیاری از زنان بر این باورند كه این آش، گرهگشاست.
بیبی سهشنبه به جز این كه برای زمستان مناسب است، میتواند برای ماه رمضان، برای زمان سحر و افطار هم مناسب باشد.
آش آماج
این آش، از غذاهای محلی نیشابور است كه به اسم آش بیبی هم شناخته میشود.
مواد لازم:
نخود: یك چهارم پیمانه
لوبیا چیتی: یك چهارم پیمانه
عدس: یك چهارم پیمانه
باقالی: یك دوم پیمانه
بادمجان: 2 عدد متوسط
گوجه فرنگی: 3 عدد
سبزی آش: 150 گرم
پیاز: یك عدد بزرگ
رب: یك قاشق غذاخوری
آماج: 2 پیمانه
روش تهیه آماج:
نصف پیمانه آب را با یك چهارم پیمانه روغن و زردچوبه، نمك و فلفل مخلوط كنید و آن را كمكم به آرد گندم اضافه كنید و هم بزنید. تا زمانی كه مایع دیگر آرد جذب نكند و از ظرف جدا شود، به مخلوط آرد اضافه كنید. خمیر به دست آمده را به صورت گلولههای كوچك درست كرده و با رنده درشت رنده كنید.
آماج رنده شده را داخل سینی پهن كنید و بین آنها مقداری آرد بپاشید تا به هم نچسبد. آماج را میتوان به صورت نیمه خشك یا كاملا خشك به آش اضافه كنید. آماج كاملا خشك شده را میتوانید برای آشهای بعدی هم
نگهدارید.
طرز تهیه:
حبوبات را از شب قبل خیس كنید. آب آن را یكی دو بار عوض كنید. روز بعد حبوبات خیس خورده را همراه مقداری آب بپزید. حبوبات نیمپز شده و باقالی كه غلاف آن جدا نشده را به حبوبات اضافه كنید. بادمجانها را پوست بگیرید و حلقهحلقه كنید. روی بادمجانها نمك بپاشید تا تلخی آن خارج شود. بادمجانها را بشویید و خشك كرده و بعد داخل روغن سرخ كنید. با پیاز، زردچوبه و فلفل سیاه، پیازداغ درست كنید. گوجهفرنگی خرد شده و رب البته اگر دوست دارید رب را به مواد اضافه كنید و كمی تفت دهید تا بوی خامی گوجهفرنگی گرفته شود. سبزی و بادمجانهای سرخ شده را اضافه كنید و همه مواد را با حبوبات نیمپز مخلوط كنید تا كمی با هم بپزند. در آخرین مرحله آماج را اضافه كنید و به هم بزنید تا به هم نچسبد، حرارت را كم كنید، در ظرف قابلمه را بگذارید تا آش به خوبی جا بیفتد.
پشت هر غذایی یك داستان یا یك شعر وجود دارد. در پشت این آش هم با این اسم نامتعارف، داستان جالبی وجود دارد. داستان، ماجرای زندگی دختری است كه با نامادری خود زندگی میكرده و نامادری با دختر رفتارهای خوبی نداشته و او را مجبور به انجام كارهای سخت میكرده است. یك روز كه دختر خیلی ناراحت و غمگین بوده، سطلی را برمیدارد تا از چاهی كه از خانه آنها دور بوده، آب بیاورد و هنگامی كه از چاه آب برمیداشته آهی میكشد. ناگهان فرشتهای از چاه بیرون میآید و با دختر شروع به صحبت میكند و دختر از او میخواهد تا او را از این زندگی سخت نجات دهد. فرشته كه همان خانم بیبی سهشنبه بوده، درخواست او را میپذیرد، اما برای او یك شرط میگذارد كه در روز سهشنبه یك سفره به نام سفره بیبی سهشنبه پهن كند و موارد لازم را هم رعایت كند.
البته بیبی سهشنبه به دختر هشدار میدهد، اگر به خواستهاش رسید باید دو بار دیگر این سفره را پهن كند. پس از گذشت چند روز دختر كه برای آوردن آب به همان چاه میرود، در آن زمان، پسر پادشاه آن سرزمین كه برای شكار به جنگل رفته بود، از آنجا میگذرد و دختر را میبیند و با وجود مخالفتهای خانواده او را برای همسری خود انتخاب میكند. بعد از ازدواج با پسر شاه، دختر به یاد حرف فرشته میافتد كه باید دو بار دیگر سفره را پهن كند، پس داخل زیر زمین میرود تا نذرش را ادا كند كه مادر پادشاه دختر را در این حال میبیند و سراغ پسرش رفته و پادشاه را خشمگین نزد دختر میفرستد كه چرا دست از خرافات، برنمیدارد و با عصبانیت، همه چیز را به هم میریزد. در این زمان چند قطره از كاچی كه جزو سفره این نذر بوده، روی كفش پسر شاه میریزد. پادشاه عصبانی میشود، ولی چون قصد رفتن به شكار را دارد، به دختر میگوید كه بعد از برگشت، حسابش را خواهد رسید. زمانی كه پادشاه میخواست به شكار برود، دو هندوانه را داخل خورجین اسبش گذاشت و همراه نوكرانش به راه افتادند. در این حال دختر كه اندوهگین و گریان نشسته بود، به یاد حرفهای فرشته افتاد كه مرد نباید از آن سفره چیزی بخورد و هركسی به آن بیاحترامی كند، به زندان میافتد. زمانی كه پسر پادشاه به جنگل رسید، ماموران پادشاه كشور مجاور به این بهانه كه در جستوجوی قاتل شاهزاده سرزمین خود هستند، به بازرسی خورجینهای آنها میپردازند و در این حال ناگهان چند قطره كاچی روی كفش پسر تبدیل به چند قطره خون میشود و هندوانه تبدیل به سر بریده، پس پسر پادشاه را دستگیر و برای بازخواست به سرزمین خود میبرند. خبر كه به خانواده پادشاه میرسد، دختر دوباره سفرهای برای آزادی شوهرش پهن میكند و به همین جهت او پس از مدتی آزاد میشود. مادر و پسر كه از كارهای خود پشیمان بودند، از دختر میخواهند كه یك سفره دیگر پهن كند.
آش بیبی سهشنبه
آش بیبی سهشنبه، فقط آش بومی نیشابوریها نیست. اراكیها هم بیبی سهشنبه بار میگذارند. آشی كه البته جنبه نذری هم دارد.
مواد لازم برای آش بیبی سهشنبه
سبزی آش: یك كیلوگرم
عدس: یك پیمانه
نخود: نصف پیمانه
لوبیا چشمبلبلی: نصف پیمانه
رشته آش: 200 گرم
پیازداغ: 2 قاشق سوپخوری
سیرداغ: یك قاشق سوپخوری
نعناداغ: برای تزئین
نمك و فلفل و ادویه: به مقدار لازم
كشك: یك پیمانه
كوفتهریزه: 200 گرم
طرز تهیه:
ابتدا حبوبات را از چند ساعت قبل به صورت جداگانه خیس دهید و طی آن آب آن را چند بار عوض كنید، بعد نخود و لوبیا را با هم با مقداری نمك بپزید. وقتی حبوبات، نیمپز شدند عدس را هم به آنها اضافه كنید تا همه حبوبات با هم بپزند. در مرحله بعد كوفتهریزهها را آماده كنید. گوشت چرخكرده و پیازی كه رنده كردهاید و آبش را گرفتهاید با كمی نمك و فلفل، خوب با هم ورز دهید و بعد به شكل گوشتهای قلقلی كوچك درست كنید. بعد از پخت حبوبات، سبزی آش خرد شده را به آن اضافه كنید تا بپزد. نیم ساعت بعد، پیازداغ را همراه ادویهها و فلفل به آش اضافه كنید. بعد از جوش، كوفتهریزههای آماده شده را داخل آش بریزید و منتظر بمانید تا آش لعاب بیندازد. بعد از غلیظ شدن آش، در یك ربع آخر پخت آش، رشته را اضافه كنید و بعد آش را از روی حرارت بردارید و در ظرف مورد نظرتان بكشید و با مقداری كشك و نعناداغ تزئین كنید.
نكات تكمیلی:
حدود سه ساعت برای طبخ این غذا زمان لازم است.
آش بیبی سهشنبه به عنوان نذری طبخ میشود و بسیاری از زنان بر این باورند كه این آش، گرهگشاست.
بیبی سهشنبه به جز این كه برای زمستان مناسب است، میتواند برای ماه رمضان، برای زمان سحر و افطار هم مناسب باشد.
آش آماج
این آش، از غذاهای محلی نیشابور است كه به اسم آش بیبی هم شناخته میشود.
مواد لازم:
نخود: یك چهارم پیمانه
لوبیا چیتی: یك چهارم پیمانه
عدس: یك چهارم پیمانه
باقالی: یك دوم پیمانه
بادمجان: 2 عدد متوسط
گوجه فرنگی: 3 عدد
سبزی آش: 150 گرم
پیاز: یك عدد بزرگ
رب: یك قاشق غذاخوری
آماج: 2 پیمانه
روش تهیه آماج:
نصف پیمانه آب را با یك چهارم پیمانه روغن و زردچوبه، نمك و فلفل مخلوط كنید و آن را كمكم به آرد گندم اضافه كنید و هم بزنید. تا زمانی كه مایع دیگر آرد جذب نكند و از ظرف جدا شود، به مخلوط آرد اضافه كنید. خمیر به دست آمده را به صورت گلولههای كوچك درست كرده و با رنده درشت رنده كنید.
آماج رنده شده را داخل سینی پهن كنید و بین آنها مقداری آرد بپاشید تا به هم نچسبد. آماج را میتوان به صورت نیمه خشك یا كاملا خشك به آش اضافه كنید. آماج كاملا خشك شده را میتوانید برای آشهای بعدی هم
نگهدارید.
طرز تهیه:
حبوبات را از شب قبل خیس كنید. آب آن را یكی دو بار عوض كنید. روز بعد حبوبات خیس خورده را همراه مقداری آب بپزید. حبوبات نیمپز شده و باقالی كه غلاف آن جدا نشده را به حبوبات اضافه كنید. بادمجانها را پوست بگیرید و حلقهحلقه كنید. روی بادمجانها نمك بپاشید تا تلخی آن خارج شود. بادمجانها را بشویید و خشك كرده و بعد داخل روغن سرخ كنید. با پیاز، زردچوبه و فلفل سیاه، پیازداغ درست كنید. گوجهفرنگی خرد شده و رب البته اگر دوست دارید رب را به مواد اضافه كنید و كمی تفت دهید تا بوی خامی گوجهفرنگی گرفته شود. سبزی و بادمجانهای سرخ شده را اضافه كنید و همه مواد را با حبوبات نیمپز مخلوط كنید تا كمی با هم بپزند. در آخرین مرحله آماج را اضافه كنید و به هم بزنید تا به هم نچسبد، حرارت را كم كنید، در ظرف قابلمه را بگذارید تا آش به خوبی جا بیفتد.




