استمرار سیاست واکنشی ایران

استمرار سیاست واکنشی ایران

نوذر شفیعی کارشناس روابط بین‌الملل


بعد ازجنگ‌جهانی دوم معمولا اروپا سیاست همراهی یا دنباله‌روی از آمریکا را اتخاذ کرده است. علت آن دو نکته است. نکته اول آن‌که اروپا و آمریکا هر دو بخشی از هویت غربی محسوب می‌شوند. بنابراین در نهایت در کنار هم قرار می‌گیرند. دوم این‌که اروپا در پرتو تهدیداتی که از سوی برخی قدرت‌ها مثل شوروی سابق و روسیه فعلی احساس می‌کند،‌ توان مقابله با تهدید را به تنهایی ندارد و از این رو در کنار آمریکا قرار گرفته است. با این حال در بعضی حوزه‌ها به لحاظ خط مشی یا روش با آمریکا اختلاف نظر دارد. از جمله برجام که اروپا بر ایجاد و بقا اصرار داشت اما آمریکا مسیر خروج از برجام را طی کرد. در شرایط فعلی اروپا از آمریکا جدا نیست به ویژه آن‌که آمریکای جدید، آمریکای بایدن است نه ترامپ و از این رو اروپا بیشتر با بایدن همراه خواهد بود و به دلیل این‌که سیاست ترامپ برای اروپا قابل دفاع نبود و حتی هزینه‌بردار بود در شرایط کنونی به نظر می‌آید جهت‌گیری اروپا و آمریکا همسوتر شده است. با وجود آن‌که اروپا و آمریکا در حال حاضر سیاست سختگیرانه‌‌ای را در قبال برجام در پیش گرفته‌اند اما به گمان من این سیاست نه با هدف به بن‌بست کشاندن برجام بلکه برای گرفتن امتیاز بیشتر از ایران است و در نهایت آنها به سمت برجام برخواهند گشت. در عین حال اروپا و آمریکا نگرانی‌هایی نسبت به برنامه هسته‌ای ایران دارند چون بیش از آنچه تصور می‌کردند برنامه هسته‌ای ایران جلو رفته است. راهی که برای غرب باقی مانده بازگشت سریع آمریکا به برجام و انجام تعهدات از سوی اروپاست. به هر صورت برجام یک توافق متناظر بود و هر کدام از طرفین حقوق و تعهداتی داشتند. ایران به تعهدات خود عمل کرد اما به حقوقش نرسید اما اروپا و آمریکا به حقوق خود رسیدند ولی به تعهدات خود عمل نکردند. بنابراین ایران براساس توافق برجام تعهدات خود را کاهش داد و اکنون تنها راه چاره برای بازگشت ایران به تعهدات سابق، اجرای تعهدات از سوی آمریکا و اروپاست. در غیر این صورت نمی‌توان امکانی را برای عقب‌نشینی ایران متصور شد.