نسخه Pdf

احتیاط! شکستنی است

به بهانه توهین فیلم عنکبوت مقدس به ساحت امام رضا(ع) سراغ بحث حرمت رفته‌ایم

احتیاط! شکستنی است

سرنخ خیلی از ماجراهای اطراف ما اگر به آنها دقیق‌تر نگاه کنیم یک کلمه است. کلمه‌ای که اگر حواس‌مان نباشد، روزبه‌روز در میان زندگی مدرن کمرنگ‌تر می‌شود و جایگاه خودش را از دست می‌دهد. این شش ماجرا ذره‌بینی خواهد بود تا بهتر بتوانیم حلقه گمشده اتفاق‌های اطراف‌مان را پیدا کنیم و سعی کنیم تا در لحظه لحظه اتفاقات آن را واضح و با‌کیفیت ببینیم.

عشق با ویوی بالا
ماجرا از آنجایی شروع شد که فکر کردیم هرچیزی که در انواع و اقسام LED‌ها و LCD‌ها و... به نمایش در نیاید، واقعی نیست؛ حتی عشق که برای بیان اصالت آن، بر آن شده‌ایم تا دوربین‌هایی با کیفیت 4k حریم ما را ثبت کند و به تمام دنیا نشان بدهد که بتوانیم دنیا را سرشار از عشق کنیم و در این رقابت هنرمندانه از زوج‌های دیگر هالیوودی جا نمانیم. هرچند در همان روزها در اکسپلورر اینستاگرام و استوری‌های مردم جهان به صورت لحظه به لحظه و بی‌وقفه شاهد سرانجام عشق امبر و جانی دپ هستیم. عشقی که از همان نقطه آغازش، دنیا در جریان جزئیات حریم خصوصی‌شان بود و حتی نیازی به بهانه فرش قرمز، برای نمایش عشق‌شان نداشتند. البته بعید می‌دانم عاقبت این حرمت شکنی‌ها به سبک هالیوودی چیزی جز عاقبت آنجلینا جولی و برد پیت و دیگر زوج‌های هنری باشد اما امیدوارم زوج‌های عرصه هنر محبوب ایرانی به جای نمایش دادن به‌دنبال اثبات و تداوم و تعهد در عشق‌شان باشند. 

عنکبوت مقدس
مثل بچه‌های زورگو که می‌خواهند خود را حاکم دنیا نشان دهند؛ انتهای تلاش‌شان همین بود که با تفنگ آبپاش، خورشید را خاموش کنند. حالا چرا خورشید مزاحم‌شان شده جای سؤال است؟ سؤالی که جوابش را می‌توانیم در بازکردن رشته‌های گره‌خورده ماکارونی سیاست‌های تحریم پیدا کنیم. چرا؟ چون این سیاست‌ها با فشار چکش نظامی، اقتصادی و روانی در تلاش است، مردم خاورمیانه را هم به زور جزئی از دهکده جهانی بخواند و حالا در این بازه زمانی سعی دارد از خود خاورمیانه‌ای‌ها و شاید به‌صورت دقیق‌تر از خود ایرانی‌ها در جشنواره‌های رنگارنگ و فرش قرمزهای عریض و طویل استفاده کند. اما ما مردم سد راه‌شان هستیم مادامی که فارغ از خط و جبهه و تفکر سیاسی و غیرسیاسی، مشکلات و غصه‌ها را برمی‌داریم و می‌بریم در حرم امام رضا(ع) و گوشه‌ای خلوت می‌کنیم تا آرام شویم بعد محکم‌تر ادامه می‌دهیم. غربی‌های مثل خر گیر کرده در گل را نمی‌دانم اما فکر می‌کنم آخرش زهرا امیر ابراهیمی‌ها هم برای نجات از باتلاقی که برای خود ساخته‌اند، می‌آیند مشهد و به حرم ضامن آهو پناه می‌برند.

پدرمادر
بذری که کاشته شود، رشد می‌کند. فرقی ندارد علف هرز باشد یا درخت تنومند. این ما هستیم که انتخاب می‌کنیم پای کدام بذر را آبیاری کنیم. حال در عصر مدرن می‌توانیم بگوییم که اشتراک‌گذاری پست‌های اینستاگرامی و فوروارد کردن مطلب‌های سری‌سری در گروه‌های واتس‌اپی تلگرامی، همان آبیاری بذرهای فرهنگی است که در جامعه کاشته شده‌است. هرچند بسته به این‌که چه کسی این بذرها را کاشته است، می‌توانیم بگوییم که آن بذر یا علف هرز است که در آینده نه‌چندان دور جان خاک حاصلخیز فرهنگ را می‌گیرد یا بذر درخت میوه است و جعبه به جعبه ثمره می‌دهد. شناخت بذر علف هرز سخت است اما حالا که بعضی خوانندگان پرحاشیه و نامتعادل شروع کردند به بی‌حرمت کردن جایگاه پدر و مادر و حیا در خانواده می‌توان فهمید، جوک‌ها و طنز‌های فضای مجازی یا بعضی چالش‌ها که جز مسخره‌کردن پدر و مادرها و خانواده محتوای دیگری ندارد، علف‌های هرزی هستند که با ناآگاهی درحال آبیاری آن هستیم.   

می تو
اعتراض خوب است. دفاع از حق از آن بهتر. هیچ جامعه توسعه‌یافته بشری را در طول تاریخ پیدا نمی‌کنید که دم از حقوق‌بشر نزند اما ماجرای موج‌سوارانی که روی عدالتخواهی و حس انسان‌دوستی مردم سوار می‌شوند، داستانی تکراری است که با اوج گرفتن عصر رسانه بیشتر آن را در زندگی روزمره خود می‌بینیم و نمی‌توان منکر شد که ابزار این موج‌سواری حرفه‌ای اتفاق‌های به ظاهر خودجوش مثل کمپین‌ها و هشتگ‌ها هستند. مثل بحث داغ دفاع از قربانیان تجاوز. قانون مجازات تجاوزگران، قانون جدیدی نیست و اتفاقا در ایران به دلیل پشتوانه اسلامی بسیار بیشتر از سایر کشورها حساسیت روی این مسائل وجود دارد اما چرا درخواست‌ها به صورت قانونی همان موقع که جرم اتفاق افتاده پیگیری نشده؟ و الان صرفا با علم کردن کمپین‌ها و هشتگ‌ها بدون این‌که جرمی اثبات یا رد شود، آبروی اهالی هنر دستمایه بازی‌های رسانه شده‌است. شکستن حرمت آدم‌های سرشناس و حتی بازی کردن با آبروی خود یک ترفند برای ترند شدن در دنیای مجازی است که آدم‌های موج‌سوار آن را به‌خوبی بلدند. 

جشن بی‌هنری
هنر خوب آن است که دمیدن روح تعهد باشد و هنرمند خوب آن‌که دمیدن را بلد باشد. دمیدن بلدی می‌خواهد مثل یک کاروان‌دار که باید بلد مسیر باشد. بلد هنر بودن هم صرفا تایپ چند جمله طعنه‌دار در فضای مجازی و ابراز پشتیبانی از مصیبت‌های مردم نیست. عمل می‌خواهد. همین می‌شود که در اتفاق متروپل و عزای عمومی‌اش هنرمندی اهواز را جان خود می‌داند و می‌رود آنجا پای کار مستقیم اما هنرمندی که به بهانه عزای مردم تئاتر و نمایش خود را کنسل کرده، عکس‌هایش در عروسی‌ای در آمریکا پخش می‌شود. شاید بعضی‌ها بگویند یک مراسم خصوصی بوده و به خودشان ربط داشته اما خب ماجرا سر دغدغه و تعهد است و چیزی که فضای مجازی از واقعیت دروغین بیان می‌کند. عزای متروپل سنگین است اما آن‌که پای کارش ایستاده و ایران برایش مهم است، خواننده اهل آبادانی که به آمریکا پناهنده شده و عروسی آنچنانی می‌گیرد، نیست بلکه هنرمند، دکتر مهندس و شاعری است که به حرمت انسانیت حتی بعد از خوابیدن موج رسانه هنوز در کنار مردم متروپل است.  

آینده مبهم 
یک سری دست‌ها هستند که نمک ندارد. نه اینکه در حالت عادی درستش این است که شور باشند٫ نه. نمک نداشتن دست‌ها از برخورد اطرافیان مشخص می‌شود. اطرافیانی که گاهی برایشان از جان و دل زمان می‌گذارند اما کافیست که یک اشتباه رخ بدهد و سوتی ای پیش بیاید٫ تا آن را دست بگیرند و برای وایرال شدنش برنامه‌ها بریزند. این دست‌های بی نمک را بسیار می‌توانیم بین معلم‌ها جست و جو کنیم که در این دوسال آموزش مجازی آبرویشان را گذاشتند کفه ترازو و خودشان را در معرض دستان آماده به اسکرین دانش آموزان قرار دادند. اما چرا؟ چرا باید آنقدر بی حرمتی به معلم خنده دار باشد که فالوور جذب کند؟ شاید جوابش را باید در سینما پیدا کنیم که اغلب با نشان دادن فضای دارک معلمین خشک و بی احساس و بی منطق حتی در حاشیه فیلم «بمب، یک عاشقانه» این توجیه را دست ما میدهد که اشتباهاتشان را پخش کنیم. هرچقدر عزت نفس یک دانش آموز و دانش جو مهم است٫ حرمت معلم هم باید برایمان مهم باشد تا نشویم مثال آدم هایی که نمک میخورند و نمکدان می‌شکنند

جمع‌بندی
بعضی چیزها دودش در چشم همه می‌رود. این‌طور نیست که عده‌ای ضرر کنند و عده‌ای سالم در بروند. آیا تا به‌حال به نتیجه سهمگین این بی‌حرمتی‌های زنجیره‌ای فکر کرده‌ایم؟ به خیال‌تان که با تفنگ آبپاش توانستید خورشید را نشانه روید، به خیال‌تان توانستید وسط عروسی یک خواننده مقیم آمریکا از درد آبادان بگویید، به خیال‌تان موفق شدید با یک سروصدای رسانه‌ای فریاد «می تو» سر دهید، به خیال‌تان آب سرد ریخته‌اید روی سر پدر و مادرها و مفهوم حیا را لکه‌دار کردید. آیا با این همه تا به‌حال فکر کرده‌اید که نوجوان امروز با چه امیدی دل به آینده خواهد بست؟ آینده‌ای که هنرمندانش بی‌حرمتی می‌کنند، سلبریتی‌هایش هر روز از فلان کثافت‌کاری پرده بر می‌دارند و بازیگرانش در جشنواره‌ها جام در خون می‌کنند و سر می‌کشند، آیا چنین آینده‌ای امیدوار‌کننده است؟ آیا مفهومی تحت عنوان «الگوی نسل جدید» اصلا تحقق پیدا خواهد کرد؟ نمی‌دانم.
حرمت؛ کلمه مشترک این شش روایت از اتفاقات اخیر است. همان حلقه مفقوده از پس‌رفت اخلاقی جهان به سمتی که دیگر هیچ چیزی از آن نماند. نه حرمت خانواده نه حرمت ارزش‌ها و نه حتی حرمت یک انسان. با هرچیز که بشود ترند شد و بازی رسانه‌ای راه انداخت، تیشه‌ای می‌سازند و محکم می‌زنند بر تنه درخت اخلاق و انسانیت و در آخر اسمش را می‌گذارند رهایی از قید و بندها و رسیدن به آزادی. ما هم حواس‌مان نیست که این تیشه چه زخم‌ها که بر روح‌مان می‌گذارد و ما را از هرآنچه مهم است، دور می‌کند. اما نمی‌دانند که گاهی در برنامه‌ریزی‌هایشان دست می‌گذارند روی خط‌قرمز‌ها و آن‌وقت است که خواب جهالت از سرمان می‌پرد و دوباره هوشیار می‌شویم و نمی‌گذاریم تیشه به ریشه برسد. امام رضا(ع) و حرمش، امام حسین(ع) و بیرقش، بقیع و امامان غریبش از همان خط‌قرمز‌هاست.    

زهرا عزیزی

ضمیمه ویژه نامه
تیتر خبرها