برای کتاب «حوض خون» که نظر مخاطبانش را جلب کرده است
غرق در حوض خون خاطرات
کتاب حوض خون را که دست میگیرم همان اول بسما... در مقدمه کتاب با عبارت فعالیت خانمها در پشتیبانی جنگ و مخصوصا خانمهای رختشویخانه خلع سلاح میشوم و ذهنم خودبهخود میرود پی نمونههای مشابه. بدون اینکه قادر باشم سلولهای جستوجوگر مغزم را کنترل کنم، حافظه تاریخیام به سرعت زیرورو میشود و آژیر اولین نمونه مشابه به صدا درمیآید و بینامتنیت شکل میگیرد.
سه چهار ساله هستم. چند جوان زنگ خانه مامانجان را میزنند و پتو و ملحفه خونی میآورند برای شستوشو و در عوض ملحفه و پتوی تمیز با خودشان میبرند. حیاط خانه همسایه غلغله است و زنها دور حوض، پتو و ملحفه خونی میشویند. تشتها پر از خون است و زنها ناله و نفرین میکنند بر باعث و بانی این ماجرا. پشت در را انداختهاند و مدام مراقبند کسی وارد خانه نشود. بچههایی که به خاطر مادرهایشان گریه و زاری میکنند و کسی ساکتشان نمیکند. زنها میگویند نکند ساواک بو ببرد ما اینجا لباس و پتوی انقلابیهای مجروح و زخمی را میشوییم.
میان این همه تلخی و خون یک خاطره شیرین میپرد وسط. ده دوازده ساله هستم. زنها چادر به کمر گره زدهاند در پارکینگ تاریک و خفه خانه یکی از اقوام برای رزمندگان بامیه و زولبیا درست میکنند. چه وقت؟ درست شبهای قدر که همه در طبقه بالای پارکینگ قرآن سر گرفتهاند این زنها مشغول بامیه سرخ کردن هستند. یکی خمیر آماده میکند. یکی خمیر را در دیگهای بزرگ پر از روغن تندتند قالب میزند و دیگری خیلی سریع بامیههای سرخشده را توی صافی میاندازد و بقیه جعبه میزنند. از بیرون مردها همش میگویند زود باشید ماشین جبهه میخواهد حرکت کند. از عجله دست و بالشان بارها و بارها میسوزد. همراه با زنهای طبقه بالا سُبْحانَک یا لا اِلهَ اِلاّ اَنْتَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ خَلِّصْنا مِنَ النّارِ یا رَبِّ را بلند بر زبان میآورند و برای سلامت رزمندگان اسلام که پدران، همسران و برادران و پسران و اقوامشان هستند دعا میکنند و صلوات میفرستند.
سلولهای جستوجوگر از تلاش دست نمیکشند. سه نوجوان پیدا میکنند که از بالای پشت بام، زنی میانسال را تماشا میکنند. این خاطره برایم با بقیه فرق دارد. انگار توهم باشد، آدمها بخشی از وجودم شدهاند. چون خودم خالق این خاطره هستم. سال 98 داستان کوتاهی مینویسم با موضوع روزهای انقلاب. مادری خلق میکنم که توی حیاط، کنار حوض لباسهای خونی پسر سربازش را میاندازد داخل تشت پر از آب و تشت ناگهان سرخ میشود و مادر چنگ میزند و اشک میریزد. سه نوجوان هم خلق کردهام که از بالای پشت بام شاهد این تشت پر از خون هستند و مات و مبهوت بزرگی این مادر.
میخواهم پرونده حوض و تشت پر از خون را در ذهنم ببندم و کتاب حوض خون را شروع کنم که ناخودآگاه تشتی را جلوی چشمم میبینم که سر مبارک حضرت یحیی علیه السلام در آن همچون الماس و جواهر میدرخشد. لعنت بر قوم ظالمین بر زبانم میآید و هنوز کاملا منعقد نشده که به موازات آن تشت، چشمم به تشت دیگری روشن میشود و فریاد یا سیدالشهدا و لعنت بر یزید ملعون و قوم الظالمینام بر زبان دل و جانم جاری میشود.
سلولهای جستجوگر ذهنم را به حال خودشان میگذارم و مقدمه فاطمه سادات میرعالی، محقق و نویسنده کتاب، را تمام میکنم و میروم سراغ اولین راوی. کلمات وظیفهشان را خوب انجام میدهند و جزئیات راوی را تمام و کمال فضاسازی میکنند و چهره زشت جنگ را نشانم میدهند.
«کف حیاط کنار حوض پر میشد از پوست، تکه گوشت و لختههای خشکشده خون...»
انگار کتاب به سیستم چندرسانهای مجهز باشد؛ طعم و بو و فضای روایت را کامل به منِ خواننده منتقل میکند. چای عصرانه مینوشیدم که طعم شیرین خرما با طعم گس چای و بوی تند وایتکس و بویی مثل آهن در دهانم قاطی میشود و سرفه میکنم. انگار توی دهانم خون جمع شده باشد آنقدر که بوی خون دارد این کتاب. در حین خواندن این کتاب مجال خوردن و نوشیدن نیست. مثل بقیه کتابها نمیشود روی صندلی ننویی پا روی پا گذاشت و کنار پنجرهای با منظره شگفتانگیز با فنجان قهوه یا چای در دست صفحات کتاب را ورق زد. این کتاب بوی خون میدهد و اشکال بزرگ آن این است که صفحاتش عایقکاری نشده و رد اشک کتاب را چروک میکند. اگر تا قبل از این میشنیدم مادران ما در گذشته زندگی سختی داشتهاند و در چله زمستان یخ حوض را میشکستند تا ظرف و لباس بشویند، بعد از خواندن این کتاب هروقت صحبت از سختی و حوض شود فقط حوض خون جلوی چشمم میآید.
جا دارد مطالعه این کتاب بر همه مسئولان کشوری و حکومتی واجب شود و یکی از شروط ورودشان به حوزه و سمت اداری و دولتی مطالعه کتاب حوض خون باشد تا بدانند چه شیرزنانی بیادعا و در سکوت کامل وقتی باید از شدت بمباران شهر را ترک میکردند در وطنشان، اندیمشک، محکم و بااراده ماندند و لباس و پتوهای خونین عزیزانشان را میشستند. این همه سال از پایان جنگ تحمیلی گذشته و چرا خبری از این زنها نیست؟ خیلی از این زنان بر اثر شستن لباسهای شیمیایی و استشمام روزانه بوی وایتکس به بیماریهای ریوی مبتلا شدهاند و بدون منت و ادعایی حتی حاضر هستند برای شستن لباسهای مدافعین حرم نیز داوطلب شوند. هرکدام به خاطر این همه فداکاری و مرارت میتوانستند مثل برخی از آقازادهها و سیاسیون مدعی سفره جنگ بوده و دنبال سهمخواهی باشند. کتاب حوض خون به همت نشر راهیار در سال1400 با تدوین روایت 64 راوی زن که در سالهای دفاعمقدس به شستوشوی پتوها و لباسهای خونی رزمندگان اهتمام داشتند در 504صفحه چاپ شده است.
طاهره مشایخ - نویسنده
میان این همه تلخی و خون یک خاطره شیرین میپرد وسط. ده دوازده ساله هستم. زنها چادر به کمر گره زدهاند در پارکینگ تاریک و خفه خانه یکی از اقوام برای رزمندگان بامیه و زولبیا درست میکنند. چه وقت؟ درست شبهای قدر که همه در طبقه بالای پارکینگ قرآن سر گرفتهاند این زنها مشغول بامیه سرخ کردن هستند. یکی خمیر آماده میکند. یکی خمیر را در دیگهای بزرگ پر از روغن تندتند قالب میزند و دیگری خیلی سریع بامیههای سرخشده را توی صافی میاندازد و بقیه جعبه میزنند. از بیرون مردها همش میگویند زود باشید ماشین جبهه میخواهد حرکت کند. از عجله دست و بالشان بارها و بارها میسوزد. همراه با زنهای طبقه بالا سُبْحانَک یا لا اِلهَ اِلاّ اَنْتَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ خَلِّصْنا مِنَ النّارِ یا رَبِّ را بلند بر زبان میآورند و برای سلامت رزمندگان اسلام که پدران، همسران و برادران و پسران و اقوامشان هستند دعا میکنند و صلوات میفرستند.
سلولهای جستوجوگر از تلاش دست نمیکشند. سه نوجوان پیدا میکنند که از بالای پشت بام، زنی میانسال را تماشا میکنند. این خاطره برایم با بقیه فرق دارد. انگار توهم باشد، آدمها بخشی از وجودم شدهاند. چون خودم خالق این خاطره هستم. سال 98 داستان کوتاهی مینویسم با موضوع روزهای انقلاب. مادری خلق میکنم که توی حیاط، کنار حوض لباسهای خونی پسر سربازش را میاندازد داخل تشت پر از آب و تشت ناگهان سرخ میشود و مادر چنگ میزند و اشک میریزد. سه نوجوان هم خلق کردهام که از بالای پشت بام شاهد این تشت پر از خون هستند و مات و مبهوت بزرگی این مادر.
میخواهم پرونده حوض و تشت پر از خون را در ذهنم ببندم و کتاب حوض خون را شروع کنم که ناخودآگاه تشتی را جلوی چشمم میبینم که سر مبارک حضرت یحیی علیه السلام در آن همچون الماس و جواهر میدرخشد. لعنت بر قوم ظالمین بر زبانم میآید و هنوز کاملا منعقد نشده که به موازات آن تشت، چشمم به تشت دیگری روشن میشود و فریاد یا سیدالشهدا و لعنت بر یزید ملعون و قوم الظالمینام بر زبان دل و جانم جاری میشود.
سلولهای جستجوگر ذهنم را به حال خودشان میگذارم و مقدمه فاطمه سادات میرعالی، محقق و نویسنده کتاب، را تمام میکنم و میروم سراغ اولین راوی. کلمات وظیفهشان را خوب انجام میدهند و جزئیات راوی را تمام و کمال فضاسازی میکنند و چهره زشت جنگ را نشانم میدهند.
«کف حیاط کنار حوض پر میشد از پوست، تکه گوشت و لختههای خشکشده خون...»
انگار کتاب به سیستم چندرسانهای مجهز باشد؛ طعم و بو و فضای روایت را کامل به منِ خواننده منتقل میکند. چای عصرانه مینوشیدم که طعم شیرین خرما با طعم گس چای و بوی تند وایتکس و بویی مثل آهن در دهانم قاطی میشود و سرفه میکنم. انگار توی دهانم خون جمع شده باشد آنقدر که بوی خون دارد این کتاب. در حین خواندن این کتاب مجال خوردن و نوشیدن نیست. مثل بقیه کتابها نمیشود روی صندلی ننویی پا روی پا گذاشت و کنار پنجرهای با منظره شگفتانگیز با فنجان قهوه یا چای در دست صفحات کتاب را ورق زد. این کتاب بوی خون میدهد و اشکال بزرگ آن این است که صفحاتش عایقکاری نشده و رد اشک کتاب را چروک میکند. اگر تا قبل از این میشنیدم مادران ما در گذشته زندگی سختی داشتهاند و در چله زمستان یخ حوض را میشکستند تا ظرف و لباس بشویند، بعد از خواندن این کتاب هروقت صحبت از سختی و حوض شود فقط حوض خون جلوی چشمم میآید.
جا دارد مطالعه این کتاب بر همه مسئولان کشوری و حکومتی واجب شود و یکی از شروط ورودشان به حوزه و سمت اداری و دولتی مطالعه کتاب حوض خون باشد تا بدانند چه شیرزنانی بیادعا و در سکوت کامل وقتی باید از شدت بمباران شهر را ترک میکردند در وطنشان، اندیمشک، محکم و بااراده ماندند و لباس و پتوهای خونین عزیزانشان را میشستند. این همه سال از پایان جنگ تحمیلی گذشته و چرا خبری از این زنها نیست؟ خیلی از این زنان بر اثر شستن لباسهای شیمیایی و استشمام روزانه بوی وایتکس به بیماریهای ریوی مبتلا شدهاند و بدون منت و ادعایی حتی حاضر هستند برای شستن لباسهای مدافعین حرم نیز داوطلب شوند. هرکدام به خاطر این همه فداکاری و مرارت میتوانستند مثل برخی از آقازادهها و سیاسیون مدعی سفره جنگ بوده و دنبال سهمخواهی باشند. کتاب حوض خون به همت نشر راهیار در سال1400 با تدوین روایت 64 راوی زن که در سالهای دفاعمقدس به شستوشوی پتوها و لباسهای خونی رزمندگان اهتمام داشتند در 504صفحه چاپ شده است.
طاهره مشایخ - نویسنده




