تعلیق بازنشستگی؛ دوباره بازار کار

«جام‌جم» از سالمندانی گزارش می‌دهد که بعد از بازنشستگی همچنان کار می‌کنند

تعلیق بازنشستگی؛ دوباره بازار کار

ته‌لهجه آذری دارد. پیرمردی ریزنقش و خوش‌اخلاق که به وقت جوانی تاجر بوده: «جوان که بودم خیلی دویدم پی‌آسایش خانواده‌ام.» چهار بچه قدونیم‌قد را نان داده و بزرگ کرده: «همه تلاشم این بوده زندگی راحتی برای‌شان فراهم کنم.»

75سالگی را رد کرده اما خنده از لبانش محو نمی‌شود. همان‌طور که دنده‌ را عوض می‌کند از روزگار می‌گوید؛ به رسم پدربزرگ‌ها: «دخترم، زندگی کوتاه است، ارزش حرص‌خوردن ندارد، فقط باید به خوشی و ناخوشی‌اش خندید.» پسر و دخترها که سروسامان گرفتند و زندگی خودشان را راه انداختند، پیرمرد ماند و همسری که یک عمر با خوب و خوشش کنار آمده بود: «از بیکاری حوصله‌ام سر می‌رود. چقدر خانه دختر، پسر، دوست و آشنا بروم؟ منی که یک عمر کار کرده‌ام، نمی‌توانم بیکار یک گوشه‌ای بنشینم. برای همین این پراید را خریدم و مسافرکشی می‌کنم.» عاشق مراوده با آدم‌هاست: «حوصله‌ام خانه سر می‌رود. با خانم می‌آییم دوردور. این وسط مسافر هم می‌زنیم تا با آدم جدیدی گپی زده باشیم. هم فال است و هم تماشا.»  
   
ان‌شاءا... زندگی به کام جوان‌ها بچرخد 
در مرز 70سالگی هنوز با آفتاب در شروع روز رقابت دارد: «آفتاب نزده می‌زنم بیرون.» مجبور به ساعت‌ها کار در مغازه‌ای است تا زورش به چرخ زندگی بچربد: «از دوران کاری‌ام بیشتر کار می‌کنم.» به وقت ظهر سری به خانه می‌زند برای استراحت یکی دوساعته: «دوباره می‌زنم بیرون تا بوق‌سگ. مغازه یک بنده‌خدایی کار می‌کنم. درواقع سر پیری شاگردی می‌کنم.» خنده‌اش که تمام می‌شود، می‌گوید: «پیر شدیم و نفهمیدیم زندگی یعنی چه!» به وقت دلتنگی از دنیا، تارش را دست می‌گیرد و می‌نوازد برای گلایه از روزگاری که با او سر ناسازگاری داشته تا به امروز: «پدرجان، 69ساله شدم و جمعه‌ها هم کار می‌کنم. چهارتا بچه با همین حقوق کارمندی بزرگ کردم و فرستادم دانشگاه.»  پسرها به هر دری زده‌اند برای فرار از بیکاری، گزینه نهایی برای‌شان اسنپ بوده: «پدر که باشی تا وقت مرگ باید به بچه‌هایت فکر کنی، چاره چیست، تا زنده‌ام کار می‌کنم، بعد از آن هم خدا بزرگ است. ان‌شاءا... زندگی به کام‌ جوان‌ها بچرخد.» 
   
اجبار برای ورود به بازار کار
به گفته رئیس کانون بازنشستگان تامین اجتماعی استان تهران، آمار دقیقی از این سالمندان در بازار کار وجود ندارد. به گفته علی دهقان‌کیا درحال‌حاضر بیشتر از یک‌سوم بازنشستگان تامین‌اجتماعی حداقل‌بگیر هستند، یعنی باید با چهارمیلیون و 200هزار تومان در یک‌ماه زندگی کنند. رقمی که دهقان‌کیا در شهریور1400 ازآن گفته بود و درهمان برهه بررسی‌ها نشان داد این دریافتی تنها فقط کفاف 10روز از‌ ماه را می‌دهد و این یعنی بازنشسته‌ها برای 20روز باقیمانده با کسری روبه‎‌رو هستند. کسری‌ای که بازنشستگان را مجبور به ورود دوباره به بازار کار می‌کند: «توانایی و انرژی سالمندان برای کار کمتر از جوانان است، بنابراین معمولا آنها را برای مشاغلی می‌پذیرند که درآمد کمی دارد. باید صندوق‌های بازنشستگی و سازمان تامین‌اجتماعی هرچه زودتر برای این معضل چاره‌ای بیندیشند وگرنه در کنار کار کودکان، شاهد اشتغال سالمندان هم خواهیم بود.» 
   
بازنشسته‌شدن در آمریکا، کمی دیرتر 
سن رسمی بازنشستگی در ایران 60سال و میانگین سن بازنشستگی 51.5سال است. سن رسمی بازنشستگی در چین و ترکیه روی 60سالگی ایستاده. فرانسه و نروژ 62سالگی را برای بازنشستگی انتخاب کرده‌اند درحالی‌که این سن در برزیل 65سال و در آلمان 65.8سال تعیین شده است. 66سال قانون سن بازنشستگی انگلیس است. البته بازنشسته‌شدن در آمریکا کمی دیرتر اتفاق می‌افتد، یعنی در66.3سالگی. طبق گزارش سازمان همکاری توسعه و اقتصادی، سن بازنشستگی پیش از موعد برای مردان، از 59سال در لیتوانی تا 63.7سال در آلمان متغیر است. این سن برای زنان در بازه 58سال در لیتوانی تا 63.7سال در آلمان قرار دارد. در فرانسه، سن بازنشستگی پیش از موعد فعلی برای مردان و زنان 62سال است. درواقع، 62سال تقریبا در نیمی از کشورها ازجمله سوئد، پرتغال، نروژ، ایتالیا، یونان و اتریش اجرایی می‌شود.  اما در ایران، بازنشستگی پیش از موعد، بدون درنظرگرفتن حداقل سن و تنها بر پایه کسب حداقل 20سال سابقه کار متوالی در مشاغل سخت و زیان‌آور اجرا می‌شود. طبق قوانین مردان 60ساله و زنان 55ساله می‌توانند با داشتن حداقل 20سال سابقه پرداخت حق بیمه بازنشسته شوند، البته سن بازنشستگی اجباری در ایران 65 سال است. مطابق ارزیابی سازمان همکاری توسعه و اقتصادی، مردان شاغل در کشورهای عضو این سازمان در سال 1970 انتظار داشتند به‌طور متوسط 12سال پس از بازنشستگی فوت کنند این درحالی‌است که امید به زندگی پس از خروج از بازار کار در سال 2020 به 19.5سال رسیده است. بر این اساس پیش‌بینی شده تا سال2060 به‌طور متوسط دوسال به سن بازنشستگی در کشورهای عضو سازمان همکاری توسعه و اقتصادی اضافه شود.  در میان کشورهای عضو، دانمارک با 74سال بالاترین سن بازنشستگی را برای مردان و زنان خواهد داشت. در اتحادیه اروپا هم پیش‌بینی می‌شود متوسط سن بازنشستگی تا سال 2060 برای مردان به 66.2سال و برای زنان 65.9سال برسد.

سن بازنشستگی در کشورهای مختلف

ایران  60 سال
چین  60 سال
ترکیه  60 سال
فرانسه  62 سال
نروژ  62 سال
برزیل  65 سال
آلمان  65 سال
انگلیس  66 سال
آمریکا  66 سال

لیلامهداد - گروه جامعه