نسخه Pdf

نماینده‌ جریان مهم تئاتر ابزورد

برای نمایشنامه‌ «در انتظار گودو» به قلم ساموئل بکت و ترجمه‌ نجف دریابندری

نماینده‌ جریان مهم تئاتر ابزورد

طبق تعریف ارسطو، پیرنگ و شخصیت‌پردازی دو عنصر اصلی هر نمایشنامه است. حال آن‌که در آثار بکت این تعریف نقض می‌شود، چنان‌که وی نمایشنامه‌هایی را خلق می‌کند که هیچ‌گونه پیرنگی ندارند و به‌واقع هیچ حادثه‌ قابل‌توجهی در آنها رخ نمی‌دهد. البته به صرف این که بگوییم هیچ‌اتفاقی در آنها نمی‌افتد حق مطلب را ادا نکرده‌ایم.

در این نمایشنامه و دیگر آثار وی چیزی کمتر از هیچ در میان است به‌گونه‌ای که ما توأمان شاهد عقبگرد به فراسوی هیچ هستیم. همه‌چیز مدام جلوی چشم ما ضایع می‌شود و رو به اضمحلال می‌رود. موضوع نمایشنامه‌ «در انتظار گودو» یک انتظار خسته‌کننده و ملال‌آور است، زیرا این انتظار توجه کسی را جلب نمی‌کند‌؛ کمترین ارزشی ندارد و پای هیچ دستاوردی در میان نیست و بیشتر دستاویز است. این نمایشنامه اولین و مشهورترین نمایشنامه‌ بکت است. داستان دو ولگرد که منتظر شخصی به نام گودو که نمی‌دانند کیست وهرگز درنمایش اثری ازآن دیده نمی‌شود، هستند. آنها درطول نمایش یک سیر قهقرایی راطی می‌کنند که این ازهم پاشیدگی با کارهایی چون جر‌و‌بحث کردن،سر‌و‌صدا کردن و تکه‌پاره‌های مضحکی به شکل دیالوگ ادامه پیدا می‌کند تا آنجا که در پرده‌ دوم پسربچه‌ای وارد صحنه می‌شود و به آنها می‌گوید که از آمدن گودو خبری نیست. از این‌روست که مخاطب دریافت می‌کند گودو کسی نیست که قرار است موجود باشد و نقش اصلی این دو ولگرد محدود به پنهان‌کردن شخصیت اصلی نمایش است.آنها بی‌جهت در انتظار رسیدن راهنما و منجی مانده‌اند تا به زندگی‌شان معنا ببخشد. هرگز چنین نمی‌شود و آن دو تا انتهای نمایش در کنار هم می‌مانند تا تکرارروزهای انتظار را سهل‌تر بگذرانند. تمام شخصیت‌های آثار بکت به نوعی شتابان به سمت و سوی زوال درحرکت هستند واصرار بر انجام اعمال و رفتارهای تکراری و ملال‌آور دارند به نوعی که خود شخصیت‌ها آگاهی نسبی از حقیقت دارند.این همان موضوعی است که آلبر‌کامو در اسطوره‌ سیزیف به آن پرداخته؛ خلق دنیایی بی‌معنا که در آن هرکدام از شخصیت‌ها در خلأئی مجبور به تکرار کنش‌های بی‌حاصل هستند. کامو بر این عقیده بود که وضعیت انسان ضرورتا ابزورد و تهی از معناست‌؛ در واقع نوعی بدبینی نسبت به موقعیت انسان امروزی. در این دیدگاه آدمی ناامید و مضطرب است و هیچ قطعیتی در میان نیست. بی‌شک نمایشنامه‌ در انتظار گودو نماینده‌ جریان مهم تئاتر ابزورد است. 

سعیده اسداللهی‌ - منتقد ادبی