چرا در جای جدید خواب‌مان نمی‌برد؟
بسیاری از افراد این تجربه را داشته‌اند: در خانه معمولا به‌راحتی می‌خوابند اما به محض آن‌که شب را در هتل، خانه یکی از دوستان یا اتاقی ناآشنا سپری می‌کنند، خواب‌شان سبک، ناپیوسته و کوتاه می‌شود.
ممکن است ساعت‌ها طول بکشد تا به خواب بروند یا با کوچک‌ترین صدا چند بار از خواب بیدار شوند. دانشمندان برای این وضعیت نام مشخصی دارند: «اثر شب اول».
پژوهش‌های مربوط به خواب نشان می‌دهند تغییر محل استراحت می‌تواند حتی در افرادی که به‌طور معمول مشکل بی‌خوابی ندارند، کیفیت خواب را کاهش دهد. رابینسون لئونی، مدیر فروش یک شرکت فناوری که ماهانه برای مأموریت‌های کاری سفر می‌کند، می‌گوید این مسأله تقریبا در هر سفر برای او تکرار می‌شود. او در خانه حدود هفت ساعت می‌خوابد اما داده‌های ساعت هوشمندش در سفر اغلب تنها پنج ساعت خواب را ثبت می‌کنند. به گفته او، حتی تشک مناسب، اتاق آرام یا استفاده از گوش‌گیر هم مانع بیدار شدن‌های مکرر او در طول شب نمی‌شود.
متخصصان خواب می‌گویند اثر شب اول تنها یک احساس ذهنی نیست، بلکه در مطالعات علمی نیز مشاهده شده است. آنا ویک، پژوهشگر ارشد خواب در دانشگاه فرایبورگ، توضیح می‌دهد که مغز در نخستین شب اقامت در محیطی ناآشنا، به‌طور کامل از حالت مراقبت خارج نمی‌شود. به بیان ساده‌تر، بخشی از مغز همچنان محیط را زیر نظر دارد تا مطمئن شود خطری وجود ندارد.
احمد مایلی، استاد روان‌پزشکی و پژوهشگر خواب در دانشگاه پیتسبورگ، معتقد است اغلب مردم درجاتی از این پدیده را تجربه می‌کنند، حتی اگر صبح روز بعد دلیل خستگی خود را ندانند. بررسی‌ها نشان می‌دهند افراد در یک محیط تازه، به‌طور میانگین ۲۰ تا ۳۰ دقیقه کمتر از شب‌های عادی می‌خوابند. در برخی مطالعات نیز مشاهده شده است که بخش‌هایی از مغز، به‌ویژه ناحیه پیشانی که با خواب عمیق ارتباط دارد، در شب نخست فعالیت بیشتری دارد. این واکنش احتمالا ریشه‌ای تکاملی دارد. در دوره‌هایی که انسان‌ها برای یافتن غذا یا دوری از خطر مرتب محل زندگی خود را تغییر می‌دادند، خواب عمیق در یک مکان ناشناخته می‌توانست مخاطره‌آمیز باشد. بنابراین، مغز شاید یاد گرفته باشد در نخستین شب حضور در فضایی تازه، بخشی از هوشیاری خود را حفظ کند.
پژوهش‌های مربوط به خواب نشان می‌دهند تغییر محل استراحت می‌تواند حتی در افرادی که به‌طور معمول مشکل بی‌خوابی ندارند، کیفیت خواب را کاهش دهد. رابینسون لئونی، مدیر فروش یک شرکت فناوری که ماهانه برای مأموریت‌های کاری سفر می‌کند، می‌گوید این مسأله تقریبا در هر سفر برای او تکرار می‌شود. او در خانه حدود هفت ساعت می‌خوابد اما داده‌های ساعت هوشمندش در سفر اغلب تنها پنج ساعت خواب را ثبت می‌کنند. به گفته او، حتی تشک مناسب، اتاق آرام یا استفاده از گوش‌گیر هم مانع بیدار شدن‌های مکرر او در طول شب نمی‌شود.
متخصصان خواب می‌گویند اثر شب اول تنها یک احساس ذهنی نیست، بلکه در مطالعات علمی نیز مشاهده شده است. آنا ویک، پژوهشگر ارشد خواب در دانشگاه فرایبورگ، توضیح می‌دهد که مغز در نخستین شب اقامت در محیطی ناآشنا، به‌طور کامل از حالت مراقبت خارج نمی‌شود. به بیان ساده‌تر، بخشی از مغز همچنان محیط را زیر نظر دارد تا مطمئن شود خطری وجود ندارد.
احمد مایلی، استاد روان‌پزشکی و پژوهشگر خواب در دانشگاه پیتسبورگ، معتقد است اغلب مردم درجاتی از این پدیده را تجربه می‌کنند، حتی اگر صبح روز بعد دلیل خستگی خود را ندانند. بررسی‌ها نشان می‌دهند افراد در یک محیط تازه، به‌طور میانگین ۲۰ تا ۳۰ دقیقه کمتر از شب‌های عادی می‌خوابند. در برخی مطالعات نیز مشاهده شده است که بخش‌هایی از مغز، به‌ویژه ناحیه پیشانی که با خواب عمیق ارتباط دارد، در شب نخست فعالیت بیشتری دارد. این واکنش احتمالا ریشه‌ای تکاملی دارد. در دوره‌هایی که انسان‌ها برای یافتن غذا یا دوری از خطر مرتب محل زندگی خود را تغییر می‌دادند، خواب عمیق در یک مکان ناشناخته می‌توانست مخاطره‌آمیز باشد. بنابراین، مغز شاید یاد گرفته باشد در نخستین شب حضور در فضایی تازه، بخشی از هوشیاری خود را حفظ کند.
