افزایش نرخ ارز، هزینه سخت‌افزار و نرم‌افزار و مهم‌تر از همه دستمزد نیروی انسانی متخصص، هزینه تولید را بالا برده و همزمان حفظ نیروهای حرفه‌ای را برای استودیوها دشوارتر کرده است. در چنین شرایطی، فعالان این حوزه معتقدند ادامه حیات اقتصادی انیمیشن، دیگر با اتکا به فروش داخلی امکان‌پذیر نیست و پروژه‌ها باید از ابتدا با نگاه به بازارهای خارجی، سرمایه‌گذاری بین‌المللی و امکان عرضه در کشورهای دیگر طراحی شوند؛ مسیری که با ساخت «پسر دلفینی» ظرفیت آن بیش از پیش مشخص شد. از سوی دیگر درآمدزایی از انیمیشن تنها به اکران محدود نمی‌شود و فروش محصولات جانبی، توسعه جهان شخصیت‌ها، پخش بین‌المللی و سفارش‌های خارجی می‌تواند منابع درآمدی تازه‌ای ایجاد کند. با این حال نبود سرمایه‌گذاری ریسک‌پذیر، ضعف بازاریابی و پخش و مشکلات اکران داخلی همچنان میان ظرفیت تولید و امکان درآمدزایی پایدار فاصله انداخته است؛ فاصله‌ای که بدون سیاست‌گذاری اقتصادی و صنعتی هدفمند می‌تواند آینده تولید انیمیشن در ایران را با چالش روبه‌رو کند. در گزارش پیش رو سراغ هادی محمدیان، کارگردان آثار انیمیشنی موفقی همچون «بچه زرنگ»، «شاهزاده روم» و اثر روی پرده «سفینه نجات» و همچنین محمدامین همدانی، تهیه‌کننده آثاری همچون «پسر دلفینی»، «فهرست مقدس» و «سفینه نجات» رفتیم. آنچه می‌خوانید ماحصل گفت‌وگوی ما درباره وضعیت و شرایط تولید انیمیشن در ایران است. 
     تأثیر شرایط اقتصادی بر تولید انیمیشن 
هادی محمدیان با اشاره به شرایط اقتصادی موجود، درباره وضعیت تولید انیمیشن سینمایی در ایران می‌گوید: «با توجه به این‌که بخشی از کار ما با هایتک و تکنولوژی مرتبط است، افزایش هزینه‌های تکنولوژی (سخت‌افزاری و نرم‌افزاری) تحت تأثیر جهش نرخ دلار، تأثیر زیادی بر تولید گذاشته است. ما حدود سه سال درگیر تولید و ساخت اثر انیمیشنی سفینه نجات بودیم و تعداد بسیاری از افراد حدود 400نفر در آن مشارکت داشتند و تولید آن هزینه‌های بسیار بالایی دارد. فکر می‌کنم از این پس تولید انیمیشن سینمایی دچار مشکل جدی خواهد شد.»  او ادامه می‌دهد: «از آن طرف، چرخه سینمایی کشور نیز در زمینه تبلیغات، اختصاص سانس اکران و قیمت بلیت (به‌ویژه برای فیلم‌های خانوادگی) گاهی چرخه اقتصادی را مختل می‌کند. به همین دلیل سرمایه‌گذاران خصوصی کمتر حاضرند در فرآیند سه تا چهار ساله تولید انیمیشن سرمایه‌گذاری کنند و مدیران فرهنگی نیز صبر لازم برای تحمل این بازه زمانی را ندارند. ما از سال ۱۳۹۲ با اکران موفق شاهزاده روم دوره طلایی حدود 13‌ساله‌ای را تجربه کردیم اما از این پس با مشکل روبه‌رو خواهیم شد. با این حال به لطف خدا امیدواریم مسیر باز بماند.» 
     تولید انیمیشن نیازمند نیروی ماهر است 
محمدیان درباره مهم‌ترین بخش تولید انیمیشن و چالش استودیوها نیز تأکید می‌کند: «تولید انیمیشن بیش از هر چیز به نیروی انسانی ماهر و پای ‌کار نیاز دارد که باید سه تا چهار سال در کنار هم بمانند. این کار نیازمند سیستم مدیریتی قوی، یکپارچه و صبور است. بخش‌های فنی و هنری درهم‌تنیده‌اند و ایجاد تعادل میان معیارهای هنری_نمایشی و معیارهای فنی به‌روز، کاری پیچیده است که مدیریت دقیق در تهیه‌کنندگی و کارگردانی را می‌طلبد.» 
     چالش ایجاد تعادل میان تکنولوژی و هنر 
او اضافه می‌کند: «تعادل برقرار کردن میان هنر و تکنولوژی که از یک طرف معیارهای سینمایی و نمایشی داشته باشد و از یک طرف هم معیارهای فنی و به‌روز کار سخت و پیچیده‌ای است و به مدیریت دقیق در بخش کارگردانی و تهیه‌کنندگی نیاز دارد. از طرف دیگر هوش مصنوعی نیز وارد این عرصه شده که هم تهدید و هم فرصت است. این فناوری می‌تواند ساختارها و نیروی انسانی را تغییر دهد اما در عین حال فرصتی برای کاهش هزینه‌ها و ادامه تولیدات فراهم می‌کند و می‌تواند بخشی از چالش‌های اقتصادی را جبران کند.» 
     خودکفایی در تولید انیمیشن ایرانی 
به گفته محمدیان استودیوهای ایرانی امروز از نظر فنی به سطح قابل توجهی رسیده‌اند و وابستگی چندانی به خارج از کشور ندارند: «امروز به سطح کیفی بسیار بالایی رسیده‌ایم و تقریبا نیازی به بخش خارجی نداریم. تمام پروژه‌ها داخل ایران انجام می‌شود و حتی انیماتورهای ایرانی به‌صورت پیمانکاری در پروژه‌های بزرگ خارجی نیز کار می‌کنند.»  او درباره تجربه تولید سفینه نجات می‌گوید: «در انیمیشن روی پرده سفینه نجات نیز این اتفاق افتاد و تمام بخش‌ها با کیفیت مطلوب در ایران انجام شد. تنها بخش کوچکی از انیمیت صحنه‌های شلوغ (به‌دلیل کمبود زمان) به استودیوهایی در هند واگذار شد که این بخش جنبه هنری یا فنی پیچیده‌ای نداشت. در داخل کشور بیش از ۱۵۰انیماتور در تولید انیمیشن به ما کمک کردند و در آن برهه از زمان چون به کمک احتیاج داشتیم، حدود
 ۵۰ تا ۶۰انیماتور هندی نیز در بخش‌های فرعی به کمک ما آمدند. در حال حاضر حتی رندرینگ نیز به‌طور کامل در ایران 
انجام می‌شود.» 
     نیروی کار ایرانی؛ در مرکز توجه سفارش‌دهنده خارجی 
بعد از هادی محمدیان، سراغ یک تهیه‌کننده انیمیشن که با بسیاری از مسائل تولید انیمیشن و به‌خصوص قیمت‌های آن آشناست، رفتیم. محمدامین همدانی تهیه‌کننده انیمیشن‌هایی مانند پسر دلفینی ۲، فهرست مقدس، سفینه نجات و دیگر آثار انیمیشن است.  او درباره تأثیر افزایش نرخ ارز بر هزینه تولید انیمیشن در ایران می‌گوید:تولیدات انیمیشن در سینمای ایران با تأخیر نسبت به نرخ ارز رشد می‌کنند. دلیلش این است که نیروی کار ایرانی، بسیار مورد توجه سفارش‌دهندگان خارجی است. اگر من، به‌عنوان سفارش‌دهنده یا کارفرما، نتوانم پروژه مناسب را با قیمت مناسب تأمین کنم، نیروهای من از خارج از کشور سفارش کار ارزی می‌گیرند و در نتیجه، قیمت نیروی کار هم خیلی سریع با آن تنظیم می‌شود.»  او ادامه می‌دهد: «تا مقطعی می‌توان این موضوع را کنترل کرد اما از یک مرحله به بعد، نوسانات ارز تأثیر مستقیمی بر هزینه‌های تولید دارد.» 
     سرمایه‌گذاری داخلی و ضرورت نگاه بین‌المللی 
این تهیه‌کننده درباره دشوارتر شدن سرمایه‌گذاری داخلی و میزان استقبال سرمایه‌گذاران خصوصی از حوزه انیمیشن می‌گوید: «برای تولید انیمیشن اگر فقط نگاه‌ها به فروش سینمایی باشد، توجیه اقتصادی ندارد؛ چون یک انیمیشن سینمایی در حال حاضر چیزی حدود حداقل ۱۰۰ میلیارد تومان بودجه لازم دارد.»  او ادامه می‌دهد: «اگر قرار باشد این ۱۰۰ میلیارد تومان فقط از راه سینما تأمین و فیلم از سینما درآمد داشته باشد، باید حدود ۳۰۰ میلیارد تومان فروش داشته باشد تا خواب سرمایه و اصل و فرع آن را بتواند برگرداند و این امکان‌پذیر نیست یک فیلم در سینما ۳۰۰ میلیارد تومان بفروشد.»  به گفته همدانی، در چنین شرایطی، پروژه‌های انیمیشن برای رسیدن به توجیه اقتصادی ناگزیر از داشتن ارتباط با بازارهای جهانی هستند: «هر پروژه انیمیشن باید نگاه و پیوند بین‌المللی داشته باشد تا توجیه اقتصادی پیدا کند. برای مثال، ما در پسر دلفینی ۲ نیمی از هزینه پروژه را از سرمایه‌گذاری خارجی تأمین کردیم. همین الان هم پروژه‌ای داریم که سفارش‌دهنده آن خارج از کشور است و بودجه پروژه پنج میلیون دلار است. تا الان نیمی از این بودجه تأمین شده و پروژه آغاز به کار کرده است.»